Meclis"e başkan

DSP ile MHP''nin, hiç değilse şu aşamada, yolları ayrılmış görünüyor. Bu yol ayrılığı, ilk etkisini, Meclis başkanlığı seçiminde gösterecek. Meclis''e seçilecek başkan, muhtemelen, kurulacak 57. hükümetin formülünün ipucunu da içinde barındıracak.

DYP ve ANAP''lıların –tabii elleri giderse– DSP adayı Uluç Gürkan''ı desteklemeleri, DSP''nin öncülüğünde ve bu iki partinin katılımıyla kurulacak (muhtemelen Tansu Çiller''siz) bir hükümetin ilk işareti olacak. Denklemi değiştirecek parti 108 üyesiyle FP; bugün yapılacak üçüncü turda FP''lilerin oylarını yöneltecekleri kişinin, bugün olmazsa perşembe günü, Meclis başkanı seçilmesi çok muhtemel.

Aslında, geçen dönemin başında, koyu bir RP düşmanlığı sonucu, Meclis''in 75 yıllık geleneği çiğnenmemiş olsaydı, yeni başkanın DSP''den seçilmesi kolaydı. Ancak, "Teamül dinlemeyiz" anlayışı, sonradan baraja takılan CHP''nin bir üyesini başkanlık koltuğuna oturttu. O dönemin mirası, şimdi, sandıktan birinci çıkan DSP''nin işini zorlaştırıyor.

Meclis başkanlığı, normal dönemlerde, rutin bir iş; zaten oturumları, haftalık nöbet çizelgesine göre, başkanvekilleri yönetiyorlar. Ancak, kritik durumlarda Meclis başkanının kişiliği belirleyici oluyor; küskünler hareketine geçit veren Hikmet Çetin''di, onun yerinde başka biri olsaydı o macera yaşanmayabilirdi. Meclis''in ilk gündem maddelerinden biri, Bakanlar Kurulu tarafından vatandaşlığı kaldırılan Merve Kavakçı''nın durumu; seçilecek başkan, iyi niyetliyse, bu konuyu, demokratik geleneklere uygun olarak çözebilir.

MHP''ye karşı beklenmedik tavrı, kendi başkan adayını seçtirmek için başvurduğu yeni bir manevrası olabilir DSP''nin. MHP''lilerin eli, hükümet ortağı olma arzusuna rağmen, 1970-1980 arasında solun gençlik liderlerinden Uluç Gürkan''a nasıl olsa gitmezdi. ANAP zaten DSP ile birlikte hareket ediyor; DYP''ye uzatılacak defne dalı, bu partinin tercihlerini de DSP adayına yönlendirebilir. Mutasavver bir DSP-ANAP-DYP koalisyonu, Uluç Gürkan''ı başkanlığa ulaştırabilir.

Uluç Gürkan''a kişisel olarak bir itirazımız olduğu sanılmasın. Geçmişinin, kürsüye çıktığında âdil davranmasını engellemediğini başkanvekilliği uygulamalarından biliyoruz. Ancak, Meclis başkanı olarak Uluç Gürkan, herhalde farklı tercihlerin adamı olacaktır. Bu bakımdan, kendi partisi dışındaki milletvekillerinin ona oy vermekte zorlanacaklarını sanıyoruz.

Meclis başkanlığı ve hükümet kurulması konularında tavırlarıyla sonucu etkileyecek iki parti var: DYP ve FP. DYP, özellikle Tansu Çiller, ne yapıp edip hükümete girmek istiyor; DSP''nin ufacık bir işmarını DSP adayını desteklemek için yeterli sayabilir DYP. Dün bir büyük gazeteye yansıyan, bugün bir seçim yapılsa DYP ve ANAP''ın barajı aşamayacaklarını gösteren anket de, bu iki partiyi DSP''nin kollarına atıyor.

Bu noktada FP''lilerin tavrı Meclis başkanlığını belirleyecek. FP''liler, geçmiş dönemlerde (tabii RP olarak), başkanlık seçimlerinde son ana kadar kendi adaylarına oy vermekte direnmişlerdi. Şimdi de, bu yolu tercih eder görünüyorlar. Ancak, inatla kilitli oylar, FP''nin siyaseti etkileme gücünü azaltmaktan başka bir işe yaramadı bugüne kadar. Üçüncü turda alacağı farklı tavırla, Meclis başkanının kim olacağını, tek başına FP belirleyecektir.

Üçüncü tur, son tura kalacak iki adayı kesinleştireceği için önemli. Bugün yapılacak oylamada en yüksek oyu alan iki aday perşembe günkü son tura kalacaklar; o turda bir oy fazla almayı başaran Meclis''in yeni başkanı olacak. FP''liler kendi adaylarında ısrar ederlerse, hem Uluç Gürkan''ın başkanlığının önünü açmış, hem de DSP etrafında bir hükümetin oluşması sürecini başlatmış olacaklar. Kendi adayları yerine ANAP ve DYP adaylarından birini tercihleri de durumu değiştirmiyor; DSP''nin MHP ile restleşme manevrası o durumda bile DSP adayı lehine sonuç alabiliyor.

Önceki dönemlerde, Meclis başkanı, birbiri ardına yapılan turlarla kısa zamanda seçilirdi; bu defa, herhalde şimdi yaşadığımız türden ayak oyunlarına imkân sağlaması için, seçim iki haftaya yayıldı. FP bu süreyi ülkenin geleceğini de etkileyecek kendi oyununu kurmak için kullanabilir. MHP''nin FP''ye ters düşmeyen Sadi Somuncuoğlu''nu aday göstermesi, ona, sonradan pişmanlık duyma ihtimali az bir fırsat sağlamış oluyor. Bu, sadece FP için değil, ANAP ve DYP için de, kendilerini DSP girdabından kurtarmanın bir fırsatı aslında.

"Nasıl bir hükümet kurulacak?" sorusunun cevabı, Meclis başkanının kim olacağı, hangi partilerin desteğiyle seçileceği konularıyla yakından irtibatlı.