Nefes almak

Yargıtay başkanı Sami Selçuk''un konuşması ve ardından başgösteren tartışmalar etkisini epey sürdürecek. Sürdürmeli de. Türkiye''nin karşı karşıya bulunduğu dönemeçte, hem o konuşmada dile getirilen aksaklıklar ve çözümlerin, hem de lehte ve aleyhteki tepkilerin önemi büyük. Konuşma, uzun zamandır tartışmayan, önyargıların pençesinde kıvranan ülkemizde bir nefes alma kapısı aralamış oldu. ,

Önyargıların dehşetengiz boyutları bu tartışmada kendini belli etti. Bazı çevreler, ''şarkiyatçı'' mantığın bölgemizdeki insanlara bakışına benzer bir tavır içinde olduklarını bir kez daha dışa vurdular. Bir insan, kendi ülkesinde, muhtemelen aynı mahallede, bazen aynı apartmanda yaşayan ''öteki'' insanlara ancak bu kadar uzak olabilir.

Sami Selçuk''a saldırılarda en baş köşeye, kendisini destekleyen kişi ve gruplardan hareketle getirilen eleştiriler kuruluyor. Medyada "2. Cumhuriyetçiler" destekliyormuş Yargıtay başkanını, bir de Şeriatçılar... FP lideri Recai Kutan''ın "Altına imza atarım" demesi de Sami Selçuk''un görüşlerinin reddedilmesi için önemli bir gerekçe teşkil ediyor. "Alkışlıyorlar, altına imza atarım diyorlar, ama Sami Selçuk''un demokrasi anlayışını, lâikliğe yaklaşımını benimsemeleri imkânsız" diyerek metinden çıkardıkları bazı satırları aktaranlar da oluyor.

Tartışmanın aldığı bu biçim ''önyargı'' kokuyor. ''Öteki''ne, anlamak istemeden yaklaşmanın beslediği bir önyargı bu. Bu tutumları, Sami Selçuk''a karşı çıkarken, kendilerinin hiçbir uzlaşmaya yanaşmak niyetinde olmadıklarını da ele veriyor.

Konuşmayı alkışlayan veya "Altına imza atarım" diyenlerin, Sami Selçuk''un her söylediğine, onun formüle ettiği biçimiyle ortak olması beklenemez elbette. Demokrasi, cumhuriyet, lâiklik, çoğulculuk türü siyasi kavramlar, yüzeyden derine inildiğinde, tartışmacılar arasında ayrılıkların belirmesine sebep olur; yalnızca bizde değil, dünyanın başka yerlerinde de... Lâikliği, demokrasiyi, cumhuriyeti, kavram olarak veya beğendikleri bazı örneklerden hareketle benimsemiş (veya benimsememiş) insanlar da, kendi fikirlerini korudukları halde, Sami Selçuk''un çerçevesini çizdiği toplum projesine destek çıkabilirler. Nitekim, destekçilerin bir bölümü, bu tür bir destek vermekteler. Bu onların iki yüzlü veya ''takıyeci'' tıynetlerini değil, kendileri gibi düşünmeyenlerle aynı toplumda birlikte yaşamak için uzlaşmaya hazır olduklarını gösterir.

Sami Selçuk''un çerçevesini çizdiği toplum projesinin önemi de burada zaten. Dayatmacı olmayan, devlete ideolojik bir üst kimlik biçmeyen, baskıları reddeden bir demokratik yapılanma, diyelim demokrasiye sıcak bakmayan, ya da lâikliği içine sindirememiş (eğer öyleleri gerçekten varsa) kişiler tarafından da uygun bir toplum projesi olarak karşılanabilir. İnsanları fikirlerini değiştirmeye zorlamayan, kimliklerine karşı çıkmayan, cemaat yapılarına aykırı gözle bakmayan bir projenin taraftarı çok geniş bir kesimdir. Sami Selçuk''a destek çıkanlar arasında, TÜSİAD kadar MÜSİAD''ın da bulunmasının sebebi işte budur. Abant toplantısında ortaya çıkan sonuç bildirgesini o zaman eleştirmiş bazı İslâmî kesim mensupları, Sami Selçuk''un Abant Bildirgesi''ne alınmayan görüşlerini alkışlıyorlarsa bundan gocunmak mı gerekir?

Tartışmaların bizi getirdiği nokta, belli bir odağın silâh gibi kullandığı, brifinglere konu olmuş kabullerden etkilenerek önyargı sahibi olan sayıca geniş kesimlerin yanlışlıklarını anlamalarına vesile teşkil etmesidir. ''Dogmatik'' olarak sunulan, başkalarına hayat tarzı dayattığı iddia edilen insanların, "Dogmatizme hayır" anlamı taşıyan akılcı bir toplum projesine, yalnızca inançlarından vazgeçmeye zorlanmamaları karşılığında, râzı olmalarının değeri çok büyük aslında.

Bir an durup düşündüğümüzde, geçtiğimiz bir hafta boyunca, Cumhuriyet''in 75 yılının her ânında ürettiklerimizden daha fazla cumhuriyetle ilgili düşünce ürettiğimizi, daha önce başarılamayan çoklukta tabuyu ve önyargıyı yok ettiğimizi anlayabiliyoruz.

Nefes almak, alabilmek güzel şey.