O zamana kadar huzur yok

Emir ve tâlimatlarla yönetilmeye asla gelmeyen dünyaya açılmış bir ekonomimiz var; reform adıyla piyasaya sürülen yasal düzenlemelerin bir yapılıp bir bozulmasına rağmen ekonomide alarm zilleri bu yüzden çalmaya devam ediyor.

Ekonomi, toplum mühendislerinin zaptu rapt altına alma çabalarına sürekli direniyor. Sonucu hep beraber yaşıyoruz: Ülkemizin en büyük fabrikaları üretimlerini durduruyor, mağazalar birer birer kapanıyor, sanayici, tüccar, esnaf şaşkın. Bu durum devleti de etkiliyor elbette: Vergi gelirleri düşüyor, borçlanma ihtiyacı arttığı için fâizler denetim altına alınamıyor...

Bu ''gerçek durum'' bir evrensel gerçekle yakından ilgili: ''Karşılıklı bağımlılık'' ilkesinin kendini en fazla hissettirdiği alan olan ekonominin itici gücü haklar ve özgürlüklerdir; demokratik taleplerin duymazdan gelinmesi, toplumun korkularla yönlendirilmek istenmesi ekonomide bugün yaşanan darboğazların doğrudan sebebidir. Diyalog kanalları tıkanan, eğitim hakları engellenen, sandığa yansıyan iradesine saygı gösterilmeyen insanlar daha az üretir ve tüketimi de asgariye indirirler... Bu açık sosyolojik gerçeğe sırt çevirenler, bugün, devleti ekonomik açıdan iflâs noktasına getirdiler...

İktidar, ''iktidar'' mefhumuna hiç yakışmayan bir saflıkla, ekonomiyi basit tedbirlerle düze çıkartacağını sanıyor. Bir kaç ay önce ''reform'' olma iddiasıyla zorlanan vergi yasasından vazgeçiliyor sözün gelişi. Kim bu aklı vermişse, "Ekonomik sıkıntının sebebi özelleştirmedeki tıkanıklık, bu da imtiyazlarda uluslarası tahkime kapı aralanmamış olmasıyla ilgili, tahkim mümkün hale gelmeli" düşüncesi her ne pahasına olursa olsun hayata geçirilmeye çalışılıyor. Vergi yasası değişse de, uluslararası tahkim çıksa da, sosyal sigortalılarda emeklilik yaşı 60''a çıkartılsa da bugünkü gerçek değişmeyecek oysa: Türkiye''nin ekonomik açıdan kurtuluşu bu tür düzenlemelerde yatmıyor...

Türkiye, ekonomiyi de etkileyen sosyal sorunları, özellikle iki alanda yoğun biçimde yaşıyor. Biri, bazılarının ''Güneydoğu sorunu'' dediği, başkalarının ''Kürt sorunu'' demeyi yeğlediği, kendini terörle ifade etmeye başladığı son onbeş yıldır herkesin fark etmeye başladığı ciddi sorundur. Abdullah Öcalan''ın yakalanması o sorunun köklü biçimde çözümü için bir fırsattı; fırsat, Öcalan''ın İmralı''dan gönderdiği mesajlarla daha da arttı. Türkiye, konuyu adlı adınca ele alıp bugüne kadar kulak verdiği anlamsız önyargıları bir tarafa bırakarak sorunu çözme yolunda adımlar atmalıdır.

İkinci sorun, bireyin devletle ilişkisinin dine yansıyan yüzü olan lâiklik alanında yaşanıyor. Türkiye, bir süredir, tamamen asılsız korkularla lâiklik anlayışında daha da geri adımlar atılması yüzünden, birey-devlet ilişkilerinde büyük sorunlarla karşı karşıya. Bu yaz, sorunun Kur''an kurslarına yönelik sıkıntıları kendini belli etti; başka ülkelerde çocuklar çok küçük yaşlarda dinlerini öğrenirken, bizde dini öğrenme yaşı 12 olarak belirlendi. 1,5 milyon gencin girdiği üniversite yerleştirme sınavının sonuçları, "Dinî eğitim veren kurumlara sınırlama, mezunlarına kısıtlama getirelim" derken meslekî ve teknik eğitime darbe vurulduğunu gözler önüne serdi. Önümüzdeki günlerde açılacak üniversiteler, bizi, aynı sorunun eğitim özgürlüğüne bir başka bakımdan yansıyan yüzüyle karşı karşıya getirecek; başörtülü öğrencilerin kaydı yapılmak istenmeyecek, ikna odaları faaliyete sokulacak...

Türkiye bugüne kadar hep aynı yöntemleri deneyerek geldi; umut aslında denemediklerini göze alabilme cesaretinde yatıyor. Yakın tarihimize bakılsın, genelin dışında kalan istisnaî özgürlük dönemleri ekonomik açıdan da başarılı dönemlerdir... O halde, yapılması gereken, istisnaî olanı kalıcı hale dönüştürebilmektir. Demokratik hak ve özgürlüklerin doyasıya yaşandığı, insanların devletten ve birbirinden korkmadığı, çalışanların haklarını alabildiği, kimlik ve temsil sorununun bireylerin lehine çözüldüğü bir ülke olabilse Türkiye, göreceksiniz, üretim de artacak, insanlar gönül rahatlığıyla tüketimde de bulunacaklar...

İş dünyası şimdiye kadar görmezden geldiği bu gerçeği şimdilerde yeniden keşfetmeye başladı; bakalım siyasiler ve devleti yönlendiren kişiler, gruplar ve odaklar aynı noktaya ne zaman gelecekler?

O zamana kadar ekonomik sıkıntıların sona ermesini beklemeyin.