Olanın anlamı...

İçişleri bakanı Sadettin Tantan şifreli konuşmayı seviyor; "Arşivlerinize bakın" diyor sözgelimi; ya da ''nüfus casusları'' dediği birilerinden söz ediyor... Sıra suçlamaya gelince bakanın sustuğu görülüyor; onun bıraktığı boşluğu dolduranlar, İran bağlantısını, ''Kudüs savaşçıları'' gibi ''fantastik'' örgüt adlarını gündeme getiriyorlar.

Ortamın değişikliği belirgin: Birbirini ihbar eden zanlılar var ve bunların bir bölümünün geçmişte göz altına alındıkları, ya polis sorgulamasından, ya da DGM''ye çıkartıldıktan sonra serbest bırakıldıkları dikkat çekiyor. Belli ki, geçmişte ''himaye görmüş'' kişiler bunlar; şimdi üzerlerindeki ''zırh'' kalkmış, kendilerine ulaşılabiliyor... Daha da önemlisi, bugüne kadar işlenmiş siyasi cinayetlerde kullanılan cinsten patlayıcı maddeler ve suikast silâhları tarlalardan toplanıyor...

Olanlar bunlar, ama olanın anlamı ne? İçişleri bakanı Tantan''ın "Arşivlerinize bakın" uyarısından ne anlamamız gerekiyor?

Dün Meclis''te ant içerek cumhurbaşkanlığı koltuğuna oturan Ahmet Necdet Sezer''in Çankaya Köşkü''nde geçireceği yedi yıl ''hukukun üstünlüğü'' ilkesinin hayata geçirildiği bir dönem olacaksa, devletin geçmişteki yanlışlarından kurtulması gerekiyor. Mehmet Ağar''ın benzetmesiyle, "Altından bir tuğla çekildiği için duvar yıkılacaksa, yıkılsın" denilmeli. Ya da DGM savcılarından Ülkü Coşkun''un endişe ettiği gibi, itibarının zarar görmesi pahasına, devletin içindeki pisliklerden kurtulması şart.

Acaba, karıştıracağımız arşivlerde karşımıza çıkması beklenen geçmişte Susurluk ile ortalığa saçılmış çeteler manzarası mıdır? Nereye gittiği bilinmeyen suikast silâhları, kaybolan C-4 patlayıcılar, kendilerine ''yeşil pasaport'' ve ''öldürme ruhsatı'' verilmiş tetikçiler?

Susurluk tartışmaları sırasında öğrendiklerimiz, ''devlet içinde yuvalanmış çeteler'' gerçeği ile daha önce yüzleşmiş İtalya gibi ülkelerde bizden önce yaşanmışların bir tekrarıydı aslında. İtalyanların 1980''lerde öğrendiklerinde dehşete düşmelerine yol açmış gerçekler, bizde, 20 yıl gecikmeyle, galiba şimdilerde dışa vuruyor... Pislikler, bilerek istenerek deşiliyor...

Son bir kaç gün içerisinde tarlalardan patlayıcı madde ve suikast silâhları toplanıyor değil mi? İtalya''da da 1970''ler boyunca işlenmiş siyasi cinayetlerde kullanılan silâhların, istasyonlarda, pastanelerde patlayan bombaların benzerleri, değişik yerlere bırakılmış çantalar içinde bulunmuştu. Polise gelen ihbar telefonları sayesinde... Sağlık bakanlığı deposunda ve tren kompartımanında bulunan çantalar içindeki silâh ve bombalardan hareketle iz sürülünce, akıl almaz ilişkiler ortaya çıkartılmıştı. (İngiliz gazeteci Philip Willan''ın "Puppet Masters: The Political use of terrorism in Italy, Londra 1991, s. 162-163" kitabında ilginç ayrıntılar var.)

Şu aşamada, ortaya çıkartılan gerçekler, Susurluk''la yakalanan ancak üzerine gidilmediği için kaçırılan bir fırsatın bu defa yeniden ele geçtiğine işaret ediyor. Daha önce ''himaye edilen'' kişiler birbiri ardına ele geçiriliyor; eylemlerde kullanılan silâh ve patlayıcılar ''tarlaya bırakılarak'' kamuoyunun bilgisi dahiline sokuluyor. Tek eksik, şu anda karşımıza çıkan manzara ile Susurluk sonrası yazılıp çizilenler arasında kurulması gereken paralellik... Bunu da, ''İran şartlanması'' sebebiyle eylemleri ''irtica'' ile irtibatlama kolaycılığı perdeliyor. Gelişmelere şartlanma ve saplantıları bir tarafa bırakarak yaklaşılsa, gerçek, bütün çıplaklığıyla kafalara dank edecek aslında.

Manzara, tetikçiler ve kullandıkları malzemenin bir ''istihbarat örgütü'' ile ilişkisini ortaya koyuyor. Ancak hangi istihbarat örgütü? Olanları anlamamıza ışık tutacak bilgileri sağlaması gereken Milli İstihbarat Teşkilâtı (MİT) kararlı bir biçimde operasyonun dışında tutuluyor. Teşkilâtı yakından izlediği bilinen kalemler, tam şu sırada, iki konu üzerinde yoğunlaşıyorlar: "MİT artık sadece dış istihbaratla ilgilenmeli" diyor bir bölüm; diğer bölüm ise teşkilâtın eski bir sorumlusuyla uğraşıyor... Tesadüf mü acaba?

Susurluk fırsatı yeniden yakalandı; hiç değilse bu defa fırsatı kaçırmayalım.