Pakistan"da darbe

İki gün üst üste üzerinde durduğumuz soruyu biliyorsunuz: "İslâm''ı ne yapacağız?" Türkiye''de son birkaç yıldır olup bitenleri bazı zihinlerde var olduğuna inandığımız bu soru ekseninde görüp değerlendirmek herhalde mümkün. Sorunun gereğini yerine getirme görevi ''içimizden birileri''ne düşse bile, projenin müelliflerini ''dışarıda'' aramak gerekiyor.

Ülkemizde sahneye konan oyun, NATO''nun, 1990 başından beri uyguladığı ve sözcülerinin ara sıra açık ettikleri ''yeni tehdit değerlendirmesi'' ile yakından ilgili.

Bu durumda, konuyu ''yerel'' ölçülerde düşünüp çözümü daha önce yaşanan deneyimlerden elde edilmiş yöntemlerde aramanın âlemi yok. Türkiye''de karşımızda duran ''demokrasi sorunu'' global ölçeklidir ve İslâm Dünyası''nın bütününe yönelik bir projenin bize bakan yüzünden ibarettir.

Ne demek istediğimizi daha iyi anlamaya yarayan bir gelişme önceki gün gerçekleşti: Pakistan''da sandıktan çıkmış Nawaz Sharif hükümeti, görevinden alınan genelkurmay başkanı Pervez Musharraf tarafından bir darbeyle devrildi. Belli ki, Türkiye''de bizim yaşadıklarımızın ''farklı'' bir versiyonu, doğrudan darbeyle, Pakistan''da da uygulamaya konulacak.

Bu kanaate varmamızın sebebi, Pakistan''daki iktidar oyununun taraflarının birbirine benzemesi ve dış irtibatlarının aynı oluşudur.

Herşeyden önce kaydedilmesi gereken gerçek şu: Genelkurmay başkanı Musharraf ev hapsinde tutulan devrik başbakan Sharif''in atadığı bir generaldir. Kurnaz politikacı Sharif, bu atamayla, ülkedeki gerçek güç odaklarından birini daha arkasına almayı planlıyordu. Pakistan''da, iktidar, hükümete kim gelirse gelsin, ordu, sanayiciler ve toprak sahipleri sacayağı üzerine oturur; toprak sahibi bir ailenin sanayici ferdi olarak sandıktan şanslı çıkmayı başaran Nawaz Sharif, genelkurmay başkanını kendisi atayarak, arkasını bütünüyle sağlama aldığını düşünüyordu.

Hindistan tarafından işgal altında tutulan Keşmir''i ''kurtarma'' amaçlı askerî operasyonu, ordu, siyasi iktidardan habersiz başlattı; buna karşılık operasyonun sona erdirilmesi yolundaki dış baskılar Başbakan Sharif üzerinde yoğunlaştı. Askerî harcamalarını kısma, nükleer silâh denemesinden vazgeçmeyi öngören bir anlaşmanın altına imza koyma ve Afganistan''daki Taliban rejimine verilen desteği çekme gibi adımları atmaya hazırlanıyordu Nawaz Sharif; bu adımların hepsi, en son temmuz ayında Washington''u ziyareti sırasında Başkan Bill Clinton tarafından telkin edilmişti. Nawaz, ülkesinin ihtiyacı olan taze parayı bulabilmek için ekonomisini teslim ettiği IMF''nin acı reçetesini uygulamaktaydı. Amerikalıların verdiği aklı tutmaya kalktığı için kendi ordusu tarafından devrildiğinde, IMF damgalı halkı fakirleştiren ekonomik politikaları uygulayabilmek için ülkedeki demokrasi alanını da daraltmıştı. Bu yüzden, Pakistan''da, o devrildi diye ağlayan pek az kişi var.

Darbeyi haber veren medya kaynakları darbeci general ve silâh arkadaşlarının bir özelliğinin altını ısrarla çiziyorlar: Darbeciler Batı yanlısı... Bu sebeple, Gen. Musharraf''in darbe sonrası İngilizce olarak yaptığı, sadece iki dakika süren ve ''demokrasiyi yeniden ikame'' sözü veren konuşma önemli bir işaret sayılabilir.

Bir nokta da çok önemli: Amerika, kendi verdiği aklı izleyen ve bu sebeple koltuğunu kaybeden Nawaz Sharif''e arka çıkmakta ve darbecileri kınamakta fazla aceleci davranmıyor. Yönetime yakın medya organları, "Nawaz Sharif de demokrat değildi, halk tarafından sevilmiyordu" veya "ABD''nin Pakistan ordusu üzerinde bir etkisi zaten yok" türü yorumlar yapıyorlar...

Türkiye''de olup bitenler ile Pakistan''da meydana gelen arasında, öz ve biçim olarak, ilk bakışta bir benzerlik bulunmuyor. İslâm Dünyası ile ilgili projeyi kaleme alan müelliflerin, her yerde geçerli tek şablonlu bir programları olduğunu kim söyledi ki? Bakarsınız, Pakistan''da, aynı proje, ''yeşil'' bir kimliğe bile sahip olabilir.

Pakistan''daki ordu darbesi, son on yıldır Batı başkentlerini meşgul eden "İslâm''ı ne yapacağız?" sorusunun güncelliğini bir kez daha hatırlatmış oldu.