Peki ama niçin?

DSP güdümündeki bu hükümet hakkında her şey söylenebilir, ama bir gerçek değiştirilemez: Başbakan Bülent Ecevit üzerinde en etkili kişi olduğu bilinen Rahşan Ecevit fikri tâkip sahibi; şahsen vaat ettiği her konunun da peşinde. Adalet bakanının durduk yerde ortaya attığı ''genel af'' fikri, hatırlayacaksınız, seçim öncesi DSP azınlık hükümeti sırasında Rahşan Ecevit tarafından ortaya atılmıştı.

Rahşan Hanım, MHP ile ilgili hiç de hoş olmayan görüşlerini koalisyon öncesi açıklamış, sonra da geri adım atmaya yanaşmamıştı; şimdi de patenti kendisine ait genel af fikri -galiba MHP''ye rağmen- hükümetin yasa tasarısı haline dönüşüyor...

Ecevit Ailesi''nin af tutkusu 1974''teki CHP-MSP koalisyon döneminden de biliniyor. 1974 affının, genel ilkeler açısından, toplum üzerindeki etkisi acaba ne oldu? Adalet bakanlığı bu konuda yapılmış araştırmaları, yasayı Meclis gündemine sokmadan önce, kamuoyunun bilgisine sunmalıdır. Bunu yapmak yerine, o af sırasında ve sonrasında yaşanan yanlışlıkların tekrarına izin verecek tarzda davranıyor hükümet.

''Genel af'', bizde sıkça sözü edilmesine bakmayın, dünyanın hiçbir yerinde sıcak bakılan bir kavram değildir. ''Genel'' denilebilecek bir af, ancak rejim değişiklikleri sonrasında ve eski rejimin mağdurlarını yararlandıracak biçimde uygulanır. Ya da teröre karşı haklı bir mücadele veren devlet, başarısı kesinleştiğinde, eski dönemin yaralarını da sarmaya yarayacak bir af çıkarmayı düşünebilir. Bunlar dışında, zorunluluk halinde - sözgelimi, cezaevleri tıka basa dolduğu için- bazı mahkumların salıverildiği de olur; ancak o sınırlı durumda bile, affın toplumun adalet duygusunu zedelemeyecek biçimde gerçekleşmesi için gerekli her tedbir alınır.

Bizde adalet duygusunun afsız ortamda da zedelendiği bir gerçek. Bir mafya babasının adını kullanarak tehdit ve şantajla para toplamaya çalışan biri, önceki gün yakalandığında, "Aman adını kullandığım kişi bu olayı duymasın" endişesini dile getirdi. Sebebi şu: İnsanlar adaletten çok yasa dışı tiplerden çekiniyor. Suçluyu topluma yeniden kazandıracak mekânlar olması gereken cezaevlerinin ''suç eğitim merkezleri''ne dönüştüğü de bir başka gerçek. Daha da önemlisi, adaletin terazisi, "Şeriatın kestiği parmak acımaz" deyişini göz ardı etmemizi gerektirecek tarzda çarpık bugün...

''Af'' kurumunun kötüye kullanımıyla ülkede uygulanan adaletin düzeysizliği arasında sıkışıp kaldığımıza göre, DSP''nin hazırladığı af tasarısı hakkında takınılacak tavır ne olmalı?

Esas çarpıklık, tasarının içeriği üzerinde durulduğunda kendini belli ediyor. Affı devlet adına çıkarmaya hazırlanan siyasiler, kişilere karşı işlenmiş suçlardan cáezaevine düşenleri kurtarmaya çalışırken, yetki alanlarına esas giren ''devlete karşı işlenmiş suçlar''dan içeride yatanları aftmeyi düşünmüyorlar bile... Yasa tasarısında devletin güvenliğini ilgilendiren konulardan mahkûm olmuş veya siyasi yasaklı konumuna düşmüş kişilerle ilgili bir af düzenlemesi söz konusu değil. Oysa, esas yapılması gereken, devlet düzeniyle ilgili cezaların ortadan kaldırılması olmalıydı.

Bir başka önemli nokta ise, affı hiç değilse bazı kişi ve çevrelerin gözünde ''zorunlu'' hale getiren yanlışlıkların giderilmesi yönünde hiçbir tedbir düşünülmemesidir. Affın sıkça gündeme gelmesine sebep olan hatalı yasalar veya yasa maddeleri yerli yerinde duracak, adaletsizliği getiren dengesizliklere dokunulmayacak, din ve vicdan, fikir ve ifade özgürlükleri üzerindeki kısıtlamalar kaldırılmayacak, ama ''kader mahkûmu'' denilenlerle birkaç gazeteci aff-ı şâhâneye uğrayacak... Bu anlamsız.

Af sözcüğünün telâffuzu bile, hükümlü ve tutuklularla yakınlarını hareketlendirir, umutları ayağa kaldırır. Birdenbire gündeme sokulan af hazırlığı, hassasiyeti yönünden, konunun sağlıklı tartışılmasını engelliyor. Türkiye, bir çok başka alanda olduğu gibi, ''genel af'' konusunda da, bir oldu bittiye muhatap.

Meclis nasılsa parmak kaldırmaya, en son ''çetelerle mücadele'' adına çıkarılan yasa gibi yalan yanlış metinleri yasalaştırmaya alıştı; hatalı da olsa bu af herhalde zorlanacak.

Peki ama niçin? Bu sorunun cevabını bilen var mı?