Pislik pislikle temizlenemez

Savcılar iddianameleriyle, yargıçlar kararlarıyla konuşurlar. Tek istisna, Yargıtay başkanının adli yılın açılışında, Anayasa Mahkemesi başkanının mahkemenin kuruluş yıldönümünde yaptığı ''ufuk çizici'' konuşmalardır. Savcı ve yargıcın mahkeme salonu dışında konuşması sadece yadırgatıcı değil, yanlıştır da...

Ankara DGM savcısı Talat Şalk bu genel kuralı bozuyor. Haklarında iddianame hazırladığı politikacılarla kamuoyu önünde polemiğe giriyor; iddianamede yazdıklarını bile aşan ifadelerle, ekranlardan duyuruyor suçlamalarını... Kendisinin ayağının kaydırılmak istendiğini ileri sürüyor savcı Şalk...

Aslında söylediklerinde haklılık payı yok değil. Bir gazetenin Ankara bürosuna çekilerek konuşturulduğu, anlattıklarının adalet bakanına taşındığı biliniyor. Açıkça tuzağa düştü devletin savcısı. Söylediği makamda kalacağını sanarak devletin yetkilileriyle yaptığı konuşmalar da, "Yerin kulağı var" deyişine hak verdirecek biçimde, gazetelere ulaştı. Savcıyı zor duruma düşürecek kırıntı bilgiler birbiri ardına medyaya taşınıyor. Kim olsa kızar, kim olsa öfkesini duyurmak ister; Talat Şalk da, hayret dolu bakışlarımız altında, bunu yapıyor işte.

Türkiye''nin garipliği sadece savcılarının konuşmasıyla sınırlı değil. Savcıya (ve yolsuzluk soruşturmasını yürüten bir albaya) bir gazetede ''tuzak'' kurulduğunu hepimiz biliyoruz; ancak olayın bu yönü ile kimseler ilgilenmiyor. "Gazeteci özellikle başkaları nâmına tuzak kurar mı?" sorusunu soran bir meslek örgütü çıkmadı sözgelimi. Ya da, konuşulanların taşındığı kişi az buçuk tahmin edilebildiği için, tuzağın kim nâmına kurulduğundan da haberdarız; ancak o siyasetçiye dönüp, "Düşkünlüğünden yararlanıp medyayı desiselerine âlet etmeye hakkın yok arkadaş" diyen de olmadı. Adalet bakanı, ''mahrem'' konuşmaları devlet görevlilerini suçlamaya değer ağırlıkta kabul edebiliyor.

Yolsuzluk mücadelesinin bir süredir yeni bir aşamaya girmesi bunda en büyük payın sahibi: İşadamı-bürokrat-siyasetçi üçgeninde cereyan ettiği bilinen yolsuzluk zincirinin son halkası üzerine gidiliyor. Siyasetçinin adı geçtiğinde, üzülerek kaydedelim, onun uzantısı olan medya da derhal kulaklarını dikiyor. Siyasetçi ile medya arasındaki al takke ver külâh ilişkisi, Meral Akşener tarafından açıklanan telefon konuşmalarıyla inkâr edilemez biçimde deşifre olmuştu. Sürekli çiğnemek zorunda kaldığı yasalar karşısında güçsüz işadamı ile siyasetçi desteğini kaybetmiş bürokratın üzerine gitmek kolay; ancak medyayla bütünleşmiş siyasetçi yolsuzluklarının kurcalanmasına müsaade etmeyecektir. Suçlanan siyasetçilerin, dişlerini tırnaklarına takarak ayakta kalma mücadelesi verdiklerini hep beraber görüyoruz.

Türkiye''de siyasetçi, hele uzun süre iktidarda kalmışsa, akla gelen gelmeyen ittifaklar oluşturmuş oluyor. Bir partinin lideri, ama başka partilerin güçlü adamlarıyla ortak çıkarlara sahip; o başka partilerin güçlü adamlarının muhalefette bile müttefikleri olabiliyor. İttifaklar sadece sözde kalmıyor, parasal desteğe de dönüşebiliyor; iktidar gücüyle para gücü biraraya geldiğinde altedilmesi neredeyse imkânsız bir heyüla ortaya çıkıyor. Hepsi için söz konusu değil belki; ama bir çok ülkede, bu tür ittifakların vurucu güçleri olduğunu da hesaba katmak gerekiyor.

Böyle bir ortamda yolsuzluklara karşı mücadele yürütmek, o mücadelede başarılı olmak çok zor. Benzer mücadeleleri bizden önce vermiş ülkelerde de, bu yüzden, belli bir sınırın ötesine geçilemedi. Bazısında zımni bir anlaşmayla, kirlenmiş politikacılar kendilerine dokunulmaması karşılığı sahneyi terki kabul ettiler; bazısında ise sonuna kadar zorlanıp alınan kısmi kellelerle yetinildi. ''Temiz eller'' kampanyası açılıp da sistemini bütünüyle temizlemiş bir ülke yok.

Bunun bir sebebi de, yolsuzluk yapan çevrelerin devlet içerisinde kurdukları ittifakların dokuz kol çengi manzarası arz etmesidir; kolların nereye kadar uzandığı tahmin edilebiliyor belki, ama uzandıkları yerlere ulaşılamıyor. Yolsuzluk yaptığı bilinenlerin yolsuzlukla mücadele edenler içerisinde de uzantıları olduğu, o uzantıların göstermelik çabalarının gerisinde mücadeleyi akamete uğratmak için ellerinden geleni yaptıkları bir çok ülkenin deneyimidir. Herkesi şaşkınlığa düşüren sıradışı gelişmelerde neyin/nelerin rol oynadığını, süreç içinde fark edebilmek, hiç de kolay değil. Bu zorluğu şimdi Türkiye''de yaşayarak bizler de öğreniyoruz.

Bugünkü bozuk düzende savcıların konuşması hiçbir anlam ifade etmiyor.