TCK 301 için iki seçenek

Türk Ceza Kanununun (TCK) artık çok ünlü 301. maddesini ne yapacağız? Başbakan Yardımcısı Abdullah Gül “Değişecek” diyor; Başbakan Tayyip Erdoğan da “Bütünü kalkmaz, ama değişiklik yapabiliriz” görüşünde. Bazı önemli Ak Partililer de buna itiraz etmiyor; itirazları başka bir noktaya: “Değişiklik gerekiyor, ama şimdi yaparsak baskılara teslim olduğumuz eleştirilerinin önüne geçemeyiz...”

Ne yapalım TCK 301''i? Bütünüyle atalım mı, değiştirelim mi, yoksa olduğu gibi mi bırakalım?

Bu soruya cevabı hukukçulara bıraktığımızda sorunu çözmek o kadar da zor değil. Aralarında ''Yeni TCK''nın hazırlığında çalışmışların da bulunduğu ülkemizin öndegelen ceza hukukçuları, kanunun bu biçimde çıkmasından sonra patlak veren tartışmalardan da yararlanarak, konuya ilişkin görüşlerini yeniden gözden geçirme ihtiyacı duydular zaten...

Önce tartışma konusu maddeye biraz yakından bakalım: TCK 301. madde, “Türklüğü, Cumhuriyeti, Devletin kurum ve organlarını aşağılama” genel başlığı altında, Türklüğü, Cumhuriyeti, TBMM''yi, hükümeti, yargıyı, askerî ve emniyet teşkilâtını alenen aşağılamayı üç yıla kadar hapisle cezalandırıyor; suç yabancı bir ülkede işlenirse ceza 1/3 oranında artırılıyor.

Ceza hukukçularının (sözgelimi Prof. İzzet Özgenç''in) yeni önerisi şu: ''Türklüğü'' sözcüğünü ''Türk milleti'', ''Cumhuriyet'' sözcüğünü de ''Türkiye Cumhuriyeti'' ile değiştirdiğimizde, maddenin gerekçesinden kaynaklanan sıkıntılara son vermek mümkün olabilir. Prof. Özgenç, maddeye, daha önceki metinde (m. 159) bulunduğu halde yeni TCK''da kaldırılan “Bu suçlardan kovuşturma yapılması Adalet Bakanlığının iznine bağlıdır” cümlesinin yeniden eklenmesini de tavsiye ediyor.

İşte size değişiklik...

Anayasa hukukçuları (sözgelimi Prof. Zafer Üskül) konuya daha kökten yaklaşıyor. Onlara göre, ister ''Türklük'' isterse ''Türk milleti'' deyiniz, bu tür kısıtlayıcı tanımlar anayasanın ''vatandaş'' tanımına ters düşüyor. Bir terslik de aşağılanması suç olan devlet organlarının tek tek sayılmasında; “Bu, devletin diğer organları aşağılanabilir demek mi?” sorusu eşliğinde, maddenin devlet organları arasında ayrımcılık yapması anayasaya aykırı bulunuyor. Haklı bir soru da şu: “TCK 301. maddeyle cezalandırılan fiil (aşağılama, hakaret) bu madde olmasa da yasak zaten; genel bir yasağı özel bir maddeyle pekiştirmenin bir anlamı var mı?”

Haklı itirazlar bunlar.

Bu iki öneri ortadayken, hükümetin, “Sivil toplum uzlaşamadı” mâzereti havada kalıyor. ''Sivil toplum'' denilen dernek, vakıf ve sendikaların hukukî bir metin üzerinde tam bir uzlaşmaya varmaları esasen zor; konumuz açısından sivil toplumun önemi, TCK 301''den şikâyetleri dillendirmeleridir. Keşke bir metin üzerinde de uzlaşsalardı; uzlaşamamaları maddeyle ilgili sorumluluğu hükümetten kaldırmıyor.

Hükümetin önünde iki seçenek var: Anayasa hukuku çizgisini daha mâkul buluyorlarsa maddeyi bütünüyle kaldırabilir (maddenin olmayışı zaaf getirirse yeniden çıkarma yolu her zaman açık); akıllarına cezacı yaklaşım daha fazla yatıyorsa, bir-iki kalem darbesiyle maddeyi ıslah etmeleri de mümkün.

En kötüsü, “Üzerimize gelindiği için şimdi değiştirmeyelim” düşüncesidir. Nobel ödüllü romancımız Orhan Pamuk''un TCK 301''den yargılanması konuyu dünyanın gündemine yerleştirmişti, 301''in son mağduru Hrant Dink suikastı ise dikkatleri madde üzerinde yoğunlaştırdı. Değişiklikte gecikilirse dışarıdan gelen eleştiriler daha da artacaktır.

Doğru olanı kendiliğimizden yapmayı ne zaman öğreneceğiz?