Tedbir

Kaşla göz arasında siyasi partiler yasasında da değişiklik yapıldı. Değişikliklerden biriyle yasaklı siyasilerin bağımsız aday olabilmelerine kapı aralandığı için, istisnasız herkes, olayın "Erbakan geri dönecek" yönüyle ilgili. Oysa, yeni düzenleme, partilerin kapatılmasını zorlaştırması, keyfi yorumların önünü büyük çapta kesmesi yönleriyle önemli.

Değişiklikler, Türkiye''nin demokratikleşmesi açısından, bayağı ileri bir adım.

Yeni düzenlemenin, ABD/IMF damgalı bir projenin bir parçası olan ''tahkim'' konusundaki anayasa değişikliğini sağlama amaçlı bir pazarlıkla ilgili olduğu bilindiği için yapılanın önemi tam anlaşılamıyor. Oysa, demokrasilerin vazgeçilmez unsurları olan siyasi partilerin kapatılmasının bir derneği kapatmaktan daha kolay olmaktan çıkarılmasını küçümsememeli, hükümeti aynı yönde daha başka adımlar atmaya da teşvik etmeliyiz.

Eşi seçim öncesinde söz verdiği için ''genel af'' çıkarma çabasında Başbakan Bülent Ecevit; tepkiler üzerine geri çekilse bile af fikrini kafasından bütünüyle atamadığı anlaşılıyor. ''Af'', özellikle âdî suçlular için düşünüldüğü ve cânileri, hırsızları, ırz düşmanlarını yaptıkları yanlarına kâr kalacak biçimde cezaevlerinden salıvermeyi öngördüğü için tepki çekiyor. Başbakan Ecevit, genel tepkileri yumuşatmak için, tepki veren kesimlerin önemsediği ''fikir suçları'' konusuna da eğilme ihtiyacını hissetti. Fikri suç sayan yasa maddeleri yüzünden cezaevlerine düşmüş, bir bölümü basın mensubu olan kişilerin cezalarını erteleme bu ihtiyaç sonucu ''af paketi''ne eklendi.

Doğru olan, hükümetin, ''af'' konusunu, siyasi partiler yasasındaki değişikliğin felsefesi istikametinde yeniden ele almasıdır. O felsefe yersiz ''af'' niyetine bir anlam da kazandırıyor. Af ancak köklü bir değişimi izlerse gerekli hale gelebilir; aksi halde beklentilerin tersine sonuç vermesi kaçınılmaz olur. ''Köklü değişim'' devletin fikri suç saymaktan ve aykırı düşünenleri hapse atmaktan vazgeçmesi olabilir sözgelimi.

Fikri ''suç'' sayan 150''inin üzerinde yasa maddesinin varolduğu biliniyor; bunların teker teker elenmesi çalışkan Meclis için bile yüktür. Daha kestirme bir yöntem var: Yasalardaki düşünce özgürlüğünü kısıtlayıcı maddelerin hepsini birden geçersiz kılacak bir düzenlemeye gidilip, "Ne kadar aykırı olursa olsun, hiç kimse düşüncesi ve düşüncesini ifade etmesi yüzünden cezalandırılamaz" türü bir cümle anayasaya eklenebilir. Böyle bir değişiklik sonucu cezaevlerinin bütünüyle boşaltılması bile anlam taşıyacaktır.

Siyasi partilerin kapatılması zorlaştırılmış bir ülkede ''siyasi yasaklı siyasi'' gibi garip bir sıfata da elbette yer olamaz. Özellikle RP''nin kapatılması sırasında ve TCK 312. maddenin gerekli-gereksiz işletilmesiyle bazı kişilerin siyasi hakları ellerinden alındı. Demokratik sistemlerde siyasi suça ancak siyasi ceza söz konusu olabilir ve o cezayı da seçmen verir. Mahkemelerin dağıttığı siyasi haklardan mahrumiyet cezaları, Necmettin Erbakan ve arkadaşları örneğinde yaşandığı gibi, tahmin edilemeyen sıkıntılara da yol açabiliyor. Türkiye, bu vesileyle, ''siyasi yasak'' kavramını da rafa kaldırmalıdır.

Bazı çevreler, ''af paketi'' içerisinde olmayan ama eklenmek istenen öğrencilere ve memurlara dönük düzenlemelerde başörtüsü yüzünden verilmiş cezaların kaldırılmasını tartışma konusu yapıyorlar. Oysa, yasakçılığı sürdürmeden yana olanların yıllardır iddia ettikleri ''devlete karşı kalkışma'' niyetini destekleyecek en ufak bir çizgi-dışılık yaşanmadı başörtüsü ihtilâfında; mağdurlar, eğitim ve çalışma özgürlüklerinin alenen ellerinden alınması karşısında bile sükûnetlerini korudular. ''Af'' kavramı "Yapılan yanlışlıktan vazgeçmek" anlamıyla ele alındığında, onu en çok hak edenler başörtüsü mağdurları... Meclis, yeni düzenlemede sadece mağdurların haklarını iade etmekle yetinmemeli, aynı türden mağduriyetlerin ortadan kaldırılmasının yasal zeminini de mutlaka oluşturmalıdır.

Basit bir pazarlık sonucu râzı olunan siyasi partiler yasasındaki sınırlı iyileştirmeye bakıp aşırı umuda kapıldığımızı fark etmiyor değiliz. İşin kötüsü, hükümeti oluşturan partilerin Türkiye''ye daha fazla demokrasi getirme, insanlarına daha fazla hak ve özgürlük verme gibi bir derdi olduğunu da sanmıyoruz. Keşke böyle bir dertleri olsaydı. Ancak, ekonomide yaşanan darboğazların dışarıdan gelecek dolarlarla değil, insanlara üretim ve çalışma şevki aşılayacak özgürlüklerle aşılabileceğine inancımız bu tedbirleri tavsiyeye sürüklüyor bizi. Hükümet ortakları ekonomik kalkınma ile demokrasi arasındaki birebir ilişkiyi kendileri görmemiş olsalar bile, IMF, bu gerçeği kulaklarına üflemiş olabilir.

Türkiye demokrasi yönünde açılımlar bekliyor.