Toplum uyarıyor

Bilimsel araştırmanın sağlaması bir başka bilimsel araştırmadır. Ankara Sosyal Araştırmalar Merkezi''nin (ANAR) iki ay önce (Şubat 1999) açıklanan ''değerler araştırması'', bulguları bir ay önce kamuoyunun dikkatine sunulan Alman Konrad Adenauer Vakfı''nın yaptırdığı ''gençler arasında değerler araştırması'' ve TESEV tarafından iki değerli araştırmacıya hazırlatılıp önceki gün tanıtılan "Türkiye''de siyasi İslâm" adlı araştırmalar hep aynı sonuca işaret ediyor: Türk toplumu büyük çoğunluğuyla dindar...

Muhafazakâr ANAR, liberal Konrad Adenauer ve sosyal demokrat TESEV''in toplumumuzla ilgili bulgularının örtüşmesi tespitlerin doğruluğunu tartışmasız kılıyor...

Üç değerli araştırmanın örnek olarak ele alınabilecek ''başörtüsü yasağı'' ile ilgili bulgularını alt alta yerleştirdiğimizde ortaya çıkan tablo çok anlamlı. ANAR''ın araştırmasında yasağı yanlış bulanlar yüzde 64.3 çıkmıştı; Konrad Adenauer Vakfı araştırmasında "Kız öğrenciler derslere başı örtülü girebilmeli mi?" sorusuna "Evet" cevabını veren gençlerin oranı da küsuratına kadar ANAR''ın bulgusunun aynıydı (yüzde 64.3). TESEV araştırması, "Üniversitelerde başörtüsü serbest olsun" diyenlerin oranını biraz daha yüksek çıkarmakta: Yüzde 76. Hemen hemen aynı oranda insan (74.7) "Başörtüsü devlet dairelerinde de serbest olsun" görüşünde. Cuma günleri mesai saatlerinin Cuma namazına göre ayarlanmasını isteyenler de bir hayli yekün tutuyor: Yüzde 66.6.

TESEV''in araştırması halkımızın dindarlığını tartışmasız hale getiriyor. "Hayatımda hiç oruç tutmadım" diyenlerin ihmal edilecek (yüzde 3.7) oranda kaldığı, "Cuma namazına hiç gitmedim" diyenlerin yüzde 15''i bulmadığı, sorulanların neredeyse yarısının (yüzde 46.0) beş vakit namaz kıldığını söylediği, her 10 kişiden yaklaşık 7''sinin (68.1) kurban kestiği, altısının Ramazan dışında da oruç tuttuğu bir toplum bu.

Dindar olan Türk toplumu ''hoşgörülü'' de: Başka din mensupları arasından da iyi insanlar çıkabileceğine inanıyor (89.2), namaz kılmasa da, oruç tutmasa da, içki içse de insanların Müslüman sayılması gerektiğini (85.6; 82.0; 66.6) söylüyor. Kurban derilerinin istenilen yere bağışlanması görüşünde (72.4); başını örtenlerden rahatsız olmadığı (83.5) gibi, mini eteklilerden de rahatsızlık (66.3) duymuyor...

Prof. Binnaz Toprak ile Doç. Ali Çarkoğlu''nun imzasını taşıyan TESEV araştırmasının sonuçları, başka hiçbir yoruma meydan bırakmayacak biçimde, yıllardan beri bıkmadan usanmadan vurguladığımız bir gerçeği, "Türkiye''de irtica tehlikesi yoktur" tespitini, doğruluyor. Zaten, bazı saplantılı çevrelerden çok daha sağduyulu olduğu her vesileyle anlaşılan halkımızın yasakçı uygulamalara karşı çıkması da kendine duyduğu güvenden...

ANAR araştırması toplumun yerleşik değerlere sahip çıktığını tespit etmişti. Değişik partilere mensup olanların benimseme oranları farklılık gösterse bile, Türk halkının, büyük çoğunluğuyla, düşünce özgürlüğü (94.9), inanç özgürlüğü (94.6), demokrasi (91.5), Cumhuriyet (90.8), lâiklik (76.0) ve dindarlık (72.9) gibi kavramları ''ortak payda'' olarak benimsediği anlaşılıyordu.

28 Şubat paranoyasını yaşamış bir ülkede insanların ruh sağlıklarını koruyabilmesi bir mucize; ancak kısa aralıklarla sonuçları açıklanmış üç araştırma, sıradan insanlarımızın yalnızca sağduyularını korumakla kalmadıklarını, aynı zamanda gidişin vahametini gördüklerini de dışa vuruyor. TESEV''in 16 ilde üçbinden fazla kişiyle yüzyüze görüşülerek yapılmış araştırmasında, kendilerine "Türkiye''de dindarlar baskı altında mı?" sorusu yöneltilmiş insanların yarıya yakını (42.6) "Evet, baskı altında" cevabını vermiş. Baskıcılığın en belirgin örneği de, tahmin edilebileceği gibi, ''başörtüsü yasağı'' olarak açıklanmakta. Araştırmalar, halkımızın, temel kavramlarda evrensel uygulamalar beklediğini ortaya koymuş oluyor.

TESEV''in seçime kısa süre kala kamuoyuna açıkladığı araştırması, seçmenlerin eğilimlerine ışık tuttuğu gibi bir tehlikeye de işaret ediyor. Tehlike, Türk toplumunun temel değerlerine ters düşecek türde davranışları devam ettirecek iktidarların zorlanmasıdır. Bizde partiler, kendilerini oldukları gibi göstermiyor ve seçim kampanyasında dindarları rencide edecek davranışlardan kaçınarak oy aldıktan sonra, iktidara gelince veya muhalefette, bambaşka bir tavır takınıyorlar. Ya da, iktidarlar, toplumu umursamayan odakların etkisiyle, ortak paydaları görmezden gelen, temel değerlere aykırı icraatlar sürdürüyor... İnsanları siyasi sistemden soğutan da bu durum işte.

Umarız, son iki ay içerisinde peşpeşe yayımlanan üç değerli araştırmanın birbirini her bakımdan destekleyen bulguları, devletin ilgili birimleri ve siyasi partiler tarafından doğru değerlendirilir.