Türkiye"yi kim yönetiyor?

Amerika''da çıkan Wall Street Journal gazetesinde geçen hafta yer alan bir yazıdan (12 Temmuz 1999), Amerikalıların emeklilik eğilimi konusunda bilgi sahibi olunabiliyor. Gazeteye göre, 1954 yılında erkeklerin yüzde 81''i 62 yaşına kadar çalışıyordu; şimdi ise sadece yüzde 54''ü çalışıyor.

Çok bilmiş yorumcuların ileri sürdüklerinin aksine, sağlık durumları önceki nesillerden çok daha iyi olduğu halde, gelişmiş ülkelerde de, çalışanlar, erken emekli oluyorlar.

Daha önce de bu konuyu ele aldığım için, bizdeki kadar erken bir emekliliği saçma bulduğumu tekrarlayacak değilim. Benim derdim, Türkiye''de, karar verme mekanizmasının giderek ''yabancı ellere'' geçtiğini vurgulamak... Emeklilik yaşı konusu, bu gerçeği, hiçbir tevile imkân bırakmayacak açıklıkta ortaya koyuyor.

Geçen haftanın başında, işçi kuruluşları ile işveren örgütleri arasında emeklilik yaşı konusunda bir mutabakata varıldığı haberi alındı. Mutabakat, 2000 yılı için kadınlarda 50 erkeklerde 55, 2005 yılından itibaren yeni işe girenler için de 53 - 55 yaşları üzerinde sağlanmıştı. İşçi ve işveren kesimlerinin böylesine mâkul bir zeminde buluşması sevindiriciydi. Ancak, hükümet, temelini oluşturan üç partiden de homurtular yükselmesine rağmen, Meclis''e sunduğu tasarıdaki "58 - 60" formulünde ısrar ediyor. Nitekim, tasarı, komisyondan, hükümetin istediği biçimde geçti.

Neden acaba? Hükümet tepkilere rağmen neden bu kadar ısrarlı?

Bu sorunun cevabını, IMF''nin Türkiye masası şefi Carlo Cottarelli''nin Avrupalı banka yöneticileriyle yaptığı tele-konferanstaki sözlerinde buluyoruz. Cottarelli, 62 yaşta emekliliği IMF''nin istemediğini, kendileri için uygun olan yaşın hükümet tasarısındaki gibi (yani 58 - 60) olduğunu söylüyor. IMF yetkilisinin anlattıkları arasında memura kısıtlı zammın da IMF tarafından öngörüldüğü ayrıntısı bulunuyor. Daha da önemlisi, Cottarelli''nin anlatımlarından, Türk ekonomisinin, Hikmet Uluğbay yerine bir bakan atamaya gerek kalmayacak kadar, bütünüyle IMF yönetimine geçtiğinin anlaşılmasıdır. (Uluğbay''ı intihara sürükleyen bu ''gerçek'' olmasın?)

IMF''nin Türkiye''ye sunduğu paket içinde şimdilik pek sözü edilmeyen bir sürpriz daha var: Merkez Bankası yerine Para Kurulu oluşturulması... Buna göre, ''egemenlik'' kavramının olmazsa olmaz şartı ''para basma yetkisi'' Türkiye tarafından terk ediliyor ve Merkez Bankası''nın kapısına kilit vurulup Türk lirası tedavülden kaldırılıyor, yerine bir yabancı paraya (belki dolara, belki euroya) bağlı yeni bir para birimi çıkartılıyor. IMF hesaplarına göre, bu sayede enflasyon 2001 yılında yüzde 5''e, faizler de yüzde 17''ye geriliyorÖ Önümüzdeki günlerde ''Para Kurulu'' konusunun değişik versiyonları gündeme gelecek, göreceksiniz.

Böyle bir ortamı ''bütünleyen'' bir başka hazırlık daha var: Ticarî anlaşmalarda Türk mahkemelerini devreden çıkartan ''tahkim'' uygulaması için hükümet çok kararlı görünüyor. ''İmtiyaz'' anlaşmalarında Danıştay''ın onay hakkını kaldıran ve ihtilâfları uluslararası hakemler eliyle çözmeyi öngören Anayasa değişikliği metni Meclis''e sunuldu. IMF yetkilisi Carlo Cottarelli, Avrupalı bankacılara, ''uluslararası tahkim'' ile ilgili olarak, Türkiye adına söz verdi bile...

Acaba ''egemenlik'' kavramının zedelendiği tek alan ''ekonomi'' mi? Bu soruyu sormamızın sebebi ''egemenlik'' kavramıyla yakından ilgili ikinci konu olan ''dış politika''da yaşanan ''anormal'' gelişmeler... Bunun en çarpıcı örneği Kıbrıs konusundaki telâşta fark ediliyor.

Gerçi bu yıl Kıbrıs barış harekâtının 25. yıldönümü; ancak konunun ele alınışında şimdiye kadar pek görülmemiş gariplikler yaşandığı da gözden kaçmıyor. Önce, TBMM, KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş''ın da katıldığı bir özel oturum yaptı ve Kıbrıs konusunda ''kararlılık'' sergiledi. Ardından, başbakan, bazı bakanlar, siyasi parti liderleri Kıbrıs''a gidip bu yılın kutlama törenlerine ''olağanüstülük'' kattılar. Kutlamalar, medya tarafından, ''kararlılık gösterisi'' olarak sunuldu.

Kıbrıs konusunun ele alınış biçimi, hükümetin bir oldu-bitti ile karşılaşmaktan endişelendiğini gösteriyor. Geçen ay yapılan dünya zenginleri (G-8) zirvesinde Kıbrıs konusu ele alındı. Bütün uluslararası platformların bu yılki ilk maddesinin Kıbrıs olduğu biliniyor. G-8 öncesi biraraya gelen ''dünya egemenleri'' buluşmasında (Bilderberg) da ağırlıklı konu Kıbrıs''tı. Dikkatlerin bu kadar üzerinde yoğunlaştığı Kıbrıs''ta Türkiye''nin ''millî politikası''ndan geri adım atması bekleniyor. Hükümet, olaya biraz da dramatik boyutlar katarak, Kıbrıs konusunun ekonomiden farklı olduğunu dünya egemenlerine anlatmaya çabalıyor. ''Kararlılık gösterisi''nin sebebi bu.

Bütün bu olayların, DSP ve MHP gibi, biri ''sol''da diğeri ''sağ''da olmasına rağmen ''millîlik'' paydasında buluştuğu varsayılan iki parti hükümetteyken gerçekleşmesini bir tesadüf olarak görmek de mümkün; ''egemenlik'' gibi her ülkenin hassas olduğu bir kavramdan verilecek tâvizin ancak bu iki partinin sorumluluk taşıdığı bir hükümetle gerçekleşebileceğini düşünmek de...

Siz esas şu soru üzerinde düşünün:

Türkiye''yi kim yönetiyor?