Umut dikiş tutmuyor

İnsan hakları, demokrasi ve hukukun üstünlüğü kavramları ekseninde dönen Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilâtı''nın (AGİT) bu yüzyılın son zirvesine Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel evsahipliği yaptı. Zirvenin başkonuğu Bill Clinton onuruna düzenlenen etkinliklerden biri de, Koç Holding''in patronu Mustafa Koç''un başında bulunduğu Türk-Amerikan İş Konseyi adına verilen yemekti.

Ali Müfit Gürtuna da, evsahibi kentin büyükşehir belediye başkanı sıfatıyla, Clinton ve AGİT amaçlı bütün etkinliklere katıldı.

AGİT bitti, eski düzen geri geldi. Koç Holding tarafından Rumelifeneri''nde kampusu kurulan üniversitenin açılış töreni dün yapıldı. Açılışı Cumhurbaşkanı Demirel yaptı; katılan konuklar arasında belediye başkanı Gürtuna da bulunuyordu. Clinton ziyareti ve AGİT zirvesi sırasında dillerden düşmeyen ''hukukun üstünlüğü'' kavramını, törenle ve hep beraber rafa kaldırdılar...

Koç Üniversitesi''nin kampusu, devlet tarafından tahsis edilen ihtilâflı bir arazi üzerine kuruluyor. Aslında, ihtilâf, hukuk tarafından çözüldü. Danıştay''ın Dâvâ Daireleri Kurulu (DDK), bakanlığın yaptığı tahsisi geçersiz kılan ve inşaatın durdurulmasına hükmeden bir karar verdi. İstanbul belediyesinin itirazıyla alınan karara meydan okuyan kampus açılışına aynı belediyenin şimdiki başkanı Ali Müfit Gürtuna''nın katılması ilginç. Cumhurbaşkanının da, bir gün öncesine kadar ağzından düşürmediği, altına imza attığı ''İstanbul Şartı''nın ruhunda mevcut ''hukukun üstünlüğü'' ilkesiyle ters düşen bir törende hazır bulunması da öyle...

''Hukukun üstünlüğü'', kavram olarak, bir çok biçimde tanımlanabilir de, en kabaca ifadesiyle, hukukî düzenlemeyi yapanların ve uygulamasıyla görevli olanların da hukuka uyması anlamına geliyor. Yasalar Meclis tarafından yapılıyor, cumhurbaşkanı tarafından onaylandıktan sonra yürürlüğe giriyor; ancak yürürlüğe girdikten sonra, yasa, sadece sıradan vatandaşları değil, onu yapan Meclis''in üyelerini de, onaylayan cumhurbaşkanını da bağlıyor. Hukuk, ancak yasalara uyulduğunda gerçekten üstün tutulmuş oluyor. Danıştay DDK tarafından verilen karara meydan okuyan her eylemle ''hukukun üstünlüğü'' ilkesi çiğnenmiş oluyor. Koç Üniversitesi kampusunun, hakkında kesinleşmiş karar bulunan bir arazi üzerine kurulması ilkenin çiğnenmesi demek; açılışı cumhurbaşkanının yapması ise akılları durduracak bir yanlışlık.

Süleyman Demirel, geçmişte de buna benzer durumlarda yanlış tarafta yer almıştı; bir dostunun yine ihtilâflı bir arazi üzerine Bursa/Yenişehir''de inşa ettireceği konutların temelini o atmıştı sözgelimi. Ancak, son bir haftadır yaptığı ve dinlediği konuşmalara baktığımızda, artık o dönemin kapandığı izlenimini almıştık. Yanılmışız.

Holdinglerin eğitim hizmetine eğilmesi, övünülecek kurumlara ebelik etmesi elbette takdire şayan. Koç Holding, ülkemizin en büyük ekonomik kuruluşu olmasını adını verdiği üniversiteye de kalite olarak kuşkusuz yansıtacaktır; o kurumdan ülkeye önemli hizmetler verecek gençler yetişeceğine de eminiz. Ancak, bu araziye tenezzül edilmemeli, Danıştay''ın verdiği karara meydan okunmamalıydı. O kurumda okuyacak gençlere, bundan onlarca yıl sonra bile, kuruluşta yapılan yanlışın mânevî ezikliğini hissettirmeye hakkı yoktu Koç Holding''in. Devlet arazisi, orman gaspı ve hukuka meydan okuma gibi kavramların, Koç Holding''in çok uzun yıllar içerisinde yürüttüğü ekonomik faaliyetlerde kazandığı haklı şöhrete gölge düşürmesinden bile korkulur.

En büyük darbe ise kamuoyuna yönelik. Bir haftadır yaşanan balayı havasının bu tören yüzünden tersine dönüşecek olması hepimizin zihinlerini bulandıracak. "Eski hamam, eski tas" görüntüsü, yaşanan zevkli günlerin etkisini çabucak buharlaştıracak. Keşke Koç Holding, yanlışlıktan dönüp itiraz edilmeyen bir arazi üzerine kursaydı üniversite kampusunu. Keşke Cumhurbaşkanı Demirel, Danıştay''ın olumsuz kararı önünde dururken açılış törenine katılmasaydı. Keşke, Ali Müfit Gürtuna, selefi tarafından açılmış dâvâyı kazanmışken, sanki hukuk önemli değilmiş gibi davranmasaydı.

Hukukun üstünlüğü kavramının saltanatı, AGİT sonrasındaki ilk 24 saatte bitti. Bakalım, demokrasi ve insan hakları gibi son hafta içerisinde dillerden düşmeyen diğer iki kavramın hükümsüzlüğünü kaç günde ilân edeceğiz?

Bu ülkede umut zor dikiş tutar