Üniversiteler adalet bakanlığına mı bağlı?

Türkiye, Avrupa Birliği''ne (AB) ''kendine özel'' durumu ve hiçbir AB ülkesinde bulunmayan kurumları ile girebileceğini sanıyor. Bakanlar kurulu tarafından onaylanan ''Ulusal Program'' bu ham hayali vurgulayan pek çok örneği içinde barındırıyor. Özel yetkilerle donatılmış Devlet Güvenlik Mahkemeleri (DGM''ler) sözgelimi, AB içerisinde yer almayı düşünen bir ülkede var olabilecek kurumlar değil; ancak, konu, programda, "Anayasa''nın DGM''lere ilişkin hükümleri ile DGM Kanunu''nun gözden geçirilmesi" cümlesiyle geçiştiriliveriliyor...

Oysa, DGM''ler, sadece ''devlete karşı işlenmiş suçlar'' veya ''örgütlü suçlar'' başlığı altına girecek, çoğu aslında ''fikir özgürlüğü'' kapsamı içerisinde hoşgörüyle karşılanması ve ''suç'' sayılmaması gereken konulara bakmakla kalmıyor, öyle anlaşılıyor ki, bir tür düzenleyici mekanizma olarak da çalışıyor...

Bunun açık bir örneğine, geçtiğimiz günlerde, bir gazetede ''düzeltme'' başlığıyla çıkan bir tekzip metninde rastladık (Cumhuriyet, 15 Mart 2001). Gazetenin, "Alevilere hakaret ettiğini" haberleştirdiği Van''daki 100. Yıl Üniversitesi''nde görevli bir öğretim üyesi, kendisine atfedilen sözlerin doğru olmadığına dair mahkemeden aldığı tekzip yazısında, DGM ve adalet bakanlığının merkezinde bulunduğu, kamuoyunda pek bilinmeyen bir uygulamaya ışık tutmuş oldu.

Üniversitenin tarih bölümünde görevli öğretim üyesi, ''İslâm medeniyet tarihi'' dersinde vakıflar konusunu işlerken, Zeyd bin Ali adlı İslâm hukukçusunun görüşlerini aktarmış. Bir öğrencinin "İranlılar bu düşünüre nasıl bakıyor?" sorusu üzerine de, "İran''da bilim adamlarına gereken değer verilmiyor" dedikten sonra rejimin sakıncalı yönlerini anlatmış. O arada, başka bir öğrenci, "Sen bana ve tüm Alevilere hakaret ettin, ben Aleviyim, sen bana hakaret edemezsin" diye bağırmaya başlamış…

Hikâyeyi uzatmakta yarar yok. Avukatının "Müvekkilim her zaman irticaya karşı mücadele vermiştir, vermeye de devam edecektir" dediği öğretim üyesi, kendisini görevden uzaklaştıran rektörlüğe karşı başlattığı hukuki mücadelenin bir parçası olarak, ''yalan'' ve ''iftira'' olduğunu ileri sürdüğü iddiaları yayımlayan gazeteye de tekzip göndermiş...

Mahkeme kararıyla yayımlanan tekzip metninde yer alan, öğretim üyesinin neden İran rejimiyle ilgili olumsuz sözler sarf ettiğini açıklayan şu gerekçeye bakınız: "Çünkü İran rejiminin sakıncalı yönlerinin öğrencilere aktarılması ve bu konu üzerinde hassasiyetle durulması için, Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü tarafından; Van Devlet Güvenlik Mahkemesi Adalet Komisyonu Başkanlığı''na bir yazı gönderilmiş ve bu yazı ile fakülte ve yüksekokullarda bu konunun uzman kişiler tarafından önemle anlatılması istenmiştir. Müvekkilim bu yazıya istinaden İran rejiminin sakıncalı yönlerini anlatmıştır."

Herhalde siz de bu uzun ve karmaşık cümleden benim anladığımı anladınız: Adalet bakanlığı personel genel müdürlüğü, Van DGM''ye gönderdiği bir yazıyla, "Fakülte ve yüksek okullardaki uzman kişiler İran rejiminin sakıncalı yönlerini anlatsınlar" talebinde bulunmuş. DGM de, yazıyı görev alanına giren 100. Yıl Üniversitesi''ne ulaştırmış olmalı... Akıl alır gibi değil, ama yerel mahkemenin yayımlanmasına karar verdiği tekzip metni aynen böyle söylüyor.

Metinde süreci başlatanın adalet bakanlığı personel genel müdürlüğü olduğu ayrıntısı yer aldığına göre sorularımızı bakanlığa yöneltmemiz gerekiyor: Türkiye''nin dış politikasını ilgilendiren bir konuyu kendi görev alanında mı biliyor adalet bakanlığı? Olmaz ya, diyelim konu kendisine görev olarak verildi, bakanlık, bu görevini araya DGM''yi sokarak neden yapıyor da, yazıyı doğrudan kendisi üniversiteye göndermiyor? Korkutmak için mi? DGM''ler, üniversitelerin neyi nasıl okutacağına karar verme yetkisini nereden alıyor? Tabii bir soru daha: Bu tür yazışmalar sadece Van''da mı oluyor, yoksa yaygın bir uygulama ile mi karşı karşıyayız?

Konu, AB ile uyum konusunda çok sayıda yasada değişiklik yapılacağına dair devlet adına söz verildiği, medeni kanunun kadın-erkek eşitliğini sağlayacak yönde elden geçirildiği günümüzde ayrıca önem taşıyor. Herhalde AB organları da şu sorunun cevabını merak edeceklerdir: Bakanlık ve DGM''ler üniversitelerdeki müfredata gerçekten karışıyor mu?

Böyle bir ülke AB üyesi olamaz...