Ya devlet başa...

Gölcük merkezli depremin altıncı gününde bir gerçek apaçık ortada: Bir deprem bölgesi olan Türkiye''de, devlet, ''yüzyılın en büyük depremi'' sırasında hazırlıksız yakalandı. İlk iki günün tutukluğu onbinlerce can kaybına yol açtı; cesetlerin yarıdan fazlası hâlâ yerin altından üstüne çıkartılamadı.

Tüpraş''taki yangına müdahalede ve söndürme çalışmalarında yaşanan beceriksizlik dünya literatürüne geçecek çapta. Devlet, tek kelime ile, dö-kü-lü-yor...

Oysa, depremin hemen öncesinde, her alanda aksamalar yaşanan ülkemizde en güçlü görünen devletti. Ağırlığı tartışılmaz bir devlet bizimki. Ekonominin yarısını doğrudan, diğer yarısını dolaylı denetimi altında tutuyor. Askeri, polisi ve bürokratik mekanizmasıyla güvenliğin tek sorumlusu o. Yerel yönetimler fasa fiso. Meclis, hükümet, yargı, hatta bağımsız olduğu varsayılan medya bile, devletin ezici iradesinin birer uygulayıcısı durumundalar.

Yüzündeki makyajı deprem silse de, devlet, akıl almaz gücünü bazı alanlarda bugün bile sürdürüyor. Hiç kuşkunuz olmasın, eğer aylık toplantı günü "22 Ağustos" olarak belirlenmişse, ülkenin her tarafında olduğu gibi depremin vurduğu Gölcük ve Çınarcık gibi ilçelerde de, kaymakam başkanlığında faaliyet gösteren ''ilçe irticayla mücadele kurulu'' bugün biraraya gelecek ve gündemindeki maddeleri görüşecektir. Kurulun mutad gündemi, okullar, yurtlar ve pansiyonlarda neler olup bittiği, ilçedeki memurların ''ölçülere uygunluğu'' konularını kapsıyor. İlçe irticayla mücadele kurulunun vali başkanlığındaki ''il takip kurulu''na her ay gönderdiği raporlarda, öğrenci ve öğretmenler ile memurlar hakkında ''fiş'' bilgilerine yer veriliyor...

İlçelerden illere oradan Ankara''ya ulaştırılan raporlar yüzünden, son üç yıl içerisinde, binlerce memurun görevine son verildi, binlercesi de topun ağzında. Türkiye''nin deprem şokunu yaşadığı çarşamba günü bile, kiminin ''istihbarat fişi''ne "Kadın eli sıkmaz" türü saçma notlar düşülmüş bazı kamu görevlileri oradan oraya sürüldüler. Bu denetleme ve tasfiye mekanizması sayesinde, ''istenmeyen unsurlara'' kapılarını sımsıkı kapalı tutmayı başararak kendisini daha da güçlendireceğini umuyor devlet...

Gölcük depreminin acziyetini sergilediği, döküldüğünü ilân ettiği devlet, 28 Şubatçı reflekslere ayarlı devlettir. Yasalarda varolan yetkilerini kullanamayan ve icraatlarıyla devletin döküldüğü kanaatini uyandıran kaymakamlar ve valiler, tasfiyeci devletin ''güvendiği'' memurlardır. Âfet durumunda devreye girmesi beklenen uzmanlar, devletin tercihleri istikametinde ''irtica'' takip etmekte ustalaşmış, onun dışındaki bütün becerilerden yoksun kişilerdir; vaktiyle uçabilirken zaman içerisinde bu yeteneğini yitiren ''mutasyona uğramış'' kuş türleri gibidir bunlar. Burunlar başka kokulara hassaslaştığı için deprem kokusu alınamamakta, enkaz çalışmaları başarıya ulaşamamakta, cesetler kokmaya, kentler salgın hastalıklarla boğuşmaya terkedilmektedir...

Bir ejderha gücüne sahip devlet, bu gücünü aslî görevlerini yerine getirmekte değil, görevi olmayan alanlara müdahale etmekte kullanmaya alıştığı için, bir büyük deprem felâketi karşısında âciz ve çaresiz kalıvermiştir. Gölcük depremiyle en büyük darbeyi, vatandaşından kuşku duyan, ondan sevgi değil korku bekleyen, aykırılığa tahammülsüz, farklıya acımasız, kendisinden habersiz kuş uçmasına izin vermeyen, kamusal alanı sivil toplumdan işgal ettikleriyle genişletmiş çağdışı devlet anlayışı yemiş bulunuyor.

Bu devlet anlayışı, Cumhuriyet döneminin maddi kazanımlarının önemli bir bölümünün bir sarsıntıda yitirilmesine sebep oldu. Bu yanlış devlet anlayışını, vatandaşına güvenen, sivil toplumunu güçlendirmiş, farklılıklar ve aykırılıklardan korkmak yerine her fikre açık daha etkin çağdaş bir yapıya dönüştüremezsek tünelin ucunu görmemiz asla mümkün olmayacak. "Organizasyon yok, koordinasyon rezalet" diye bağırıp duranlar, ''organizasyon'' ve ''koordinasyon'' gibi kavramların, hassas dengelere riayet edilen, kimsenin görevinin ötesine taşmadığı, kuvvetler ayrımı ilkesinin titizlikle korunduğu, sivil toplumu güçlü sistemlere ait kavramlar olduğunu anlamalılar artık.

Tahammülü güç bir faturayı kapısına dayanarak bu gerçeği sıradan vatandaşa sezdirdi deprem; yıkım mahallinde "Devlet nerede?" diye bağrışan vatandaşlar, aslında "Müşfik ve etkin çağdaş devletim nerede?" demek istiyorlar.

Umarız, aynı gerçeği, devlet adamı kasıntısıyla ortada dolaşanlar da fazla gecikmeden idrak ederler.