Yargılama

Abdullah Öcalan''ın yargılanması konusunu biraz aşırıya vardırmıyor muyuz? İmralı adasında bulunan terör örgütü liderinin yargılanması için başlatılan süreçle ilgili resmi açıklamalar bizi böyle düşünmeye zorluyor. Mahkeme salonunda kimlerin yer alacağı, duruşmaları izleyecek yerli-yabancı basınla gözlemcilerin kimler olduğu şimdiden belli.

Güvenlik tedbirlerinde olağanüstülük adaya kurşun kalem götürmeyi bile yasaklayacak boyuta vardırıldı. Televizyon kanalları canlı yayın araçlarını şimdiden adaya karşı konuşlandırmış durumdalar. Anlaşılan o ki, duruşma başladığında, ülke gündemi İmralı''ya kilitlenecek.

Bu hazırlıkların anlaşılır bir yönü var elbette; Türkiye''nin önünü kesen terör belâsının yürütücüsü, onbinlerce cana mal olan bir örgütün en başındaki kişinin yargılanması ibret-i âlem görevi yapacak bir olay. Devlet açısından, bu yargılama, en azından bugüne kadar alınan tedbirlerin haklılığının ispatı anlamını taşıyacaktır. İlk elde "Gözlemcilere izin vermeyeceğiz" denildiği halde, yabancı gözlemciler ve uluslararası basına salonun baş köşesinin tahsis edilmesinin amacı da, resmi tezin dış dünyaya duyurulmasını sağlama düşüncesinden kaynaklanıyor. Bu arada, yargılama, şehit ailelerinin acısını dünyanın gözleri önüne sergilemeye de yarayacaktır.

Biz yine de, aynı amaçların, şimdikinden daha gösterişsiz bir ortamda da (belki daha da fazla) sağlanacağını düşünüyoruz. Yargılamanın gereğinden fazla büyütülmesi, içte ve dışta, yanlış anlaşılmalara yol açabilir.

Bizde, şimdi karşı karşıya olduğumuz türden olayları, ''bize özgü'' olarak görme anlayışı yaygındır. Oysa, PKK cinsi terör örgütleri, Abdullah Öcalan benzeri terör örgütü liderleri başka ülkelerde de çıktı. İngiltere''de, İspanya''da, Almanya''da, İtalya''da da, çeşitli zamanlarda o ülkelerin başını ağrıtmış terör örgütlerinin mensupları yargılanmadı mı? Olayı sıradanlıktan çıkarıp olağanüstülük boyutuna ulaştırmak ona dramatik bir unsur katacaktır.

Yakında duruşması başlayacak dâvâda esas önemli olan, yargılamanın uluslararası standartlara uygun açık ve âdil bir biçimde gerçekleşmesidir. Adil yargılamanın yolunun, Devlet Güvenlik Mahkemeleri''ni (DGM) eleştirilen özelliklerinden kurtarmaktan geçtiğini de biliyoruz. Bu bakımdan, eğer imkânı varsa, yargılamayı, DGM''leri yeniden düzenleyen yasal değişikliklerden sonraya bırakmakta yarar var. Yargılamada şeffaflığı ise açıklananlardan daha basit tedbirlerle de gerçekleştirmek mümkün olabilir.

Türkiye''nin esas üzerinde düşünmesi gereken, İmralı''daki mahkeme ve verilecek cezadan çok, sorunun bundan sonra alacağı biçimdir. Ülkenin bütününü yakından ilgilendiren bir sorunu PKK örgütüne, PKK terörünü de tek bir şahsa indirgemek büyük bir kolaycılık... Oysa, Türkiye, PKK gibi toplumla ortak paydası bulunmayan bir örgütün, Öcalan gibi birinin liderliğinde yıllarca etkisini sürdürebildiği, terörün kendisini üretebilecek zemini yakalayabildiği bir ülke durumunda bugün. Önemli olan, Türkiye''yi, insanların kimlik ve aidiyet sorunlarına cevap vermekten korkmayan, kimsenin görüntüsü ve düşüncesi sebebiyle ayrımcılığa uğramadığı, batısı kadar doğusunun da ihmal edilmişlik duygusuna kapılmadığı bir ülke haline getirerek, PKK''yı ve Abdullah Öcalan''ı üreten şartların ortadan kaldırılmasıdır.

Yargılamanın biçimi bu noktada önem taşıyor. Demokratik bir ülkede, açıklık ve âdillik üzerine vurgulama yapılan bir yargılamanın İmralı''da hazırlıkları sürdürülen türden olmasına gerek duyulmaz, insanların duygularına değil aklına hitap etmek yeğlenir. Daha da önemlisi, yargı sürecine ayrılan zihinsel çabadan daha fazlası yargı sonrası dönemin ülkeye yararlı olmasına sarf edilir. Önyargılar, korkular, sınırlamalar bir tarafa bırakılarak, benzer sorunlarla karşı karşıya kalmış demokratik ülkelerde ne yapılmışsa aynısı, çekingenlik duygusuna kapılmaksızın, uyarlanmaya çalışılır.

Abdullah Öcalan''ın yakalanması Türkiye''ye serinkanlı düşünme fırsatı vermeliydi, o fırsatı tam kullanamadık. Yargılama da, kendi sınırlamalarını aşıp gerekiyorsa sistemini elden geçirmek üzere doğruyu yakalama imkânı sağlıyor; umarız bu imkân boşa harcanmaz.