Yeni bir deneme

Ahmet Taner Kışlalı''nın cenazesine askerî hiyerarşinin bir bütün halinde ve üniformalarıyla katılmalarını nasıl yorumlayacağız? Bilindiği kadarıyla, ''sivil'' birinin cenazesine, askerlerin ''resmen'' ve ''topluca'' katılımı, ilk kez görüldü. Bu ''ilk'' herhalde bir anlam taşıyor...

Siyasi cinayetler elbette askeri ve siviliyle herkesi ilgilendirir; ancak bugüne kadar yaşanan diğer üzücü olaylar sonrasında, askerler, temkinli olmayı tercih etmişler, fotoğraf içine girmekten kaçınmışlardı. Kışlalı''nın Kocatepe Camii''ndeki cenaze törenine ise, başta Genelkurmay başkanı olmak üzere dörtbin kadar subay ve astsubay katıldı. Önceki günkü cenaze törenine, bu sâyede, hâki renk egemen oldu.

Tabloda görünenleri yorumlamak gerekirse, Ahmet Taner Kışlalı''nın cenazesine katılan kitleler siyasiler konusunda fazla olumlu düşünmüyorlar; fırsat bulduklarında onları yüksek sesle protesto etmekten çekinmediler de. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel ve Başbakan Bülent Ecevit en fazla protesto edilen kişilerdi. Buna karşılık, askerler, yine aynı kitle tarafından, "Ordu-millet elele" sloganı ve alkışlarla karşılanıp uğurlandılar... Bu önemli bir durum tespiti.

Tabloyu biraz can sıkıcı kılan, askerin ''fâili meçhul'' bir siyasi cinayet için meydana çıkması. Geçmişe baktığımızda, benzer eylemlerin dosyası, aradan uzun süre geçtikten sonra da açık kalıyor bizde. Kesin hüküm vermek için henüz erken, ama öncekilerle epey ortak noktası bulunan Kışlalı cinayetinin fâillerinin de yakalanması da zor olabilir. Nitekim, başbakan ve ilgili bakanlar, konuşmalarında aşırı ihtiyatlı bir üslubu tercih ediyorlar. Kitlelerin siyasileri protestosunun altında da, geçmiş cinayetler sonrasında verdikleri sözlerin havada kalması gerçeği yatıyor...

Bir başka sorun ise, Kışlalı''nın kimler tarafından ve neden öldürüldüğünün bilinmemesiyle ilgili. Her meçhul gelişme, zihinlerde, aralarında saçmaları da bulunan çok sayıda ihtimali gündeme getirir. Televizyon ekranlarında, fark edileceği gibi, önüne gelen konuşuyor ve ''kendine göre'' yazdığı senaryoları anlatıyor. Bu senaryolar arasında, "İslâmcılar öldürdü" görüşü olduğu gibi, "Eylemle 28 Şubatın devamını isteyenler arasında ilişki olabilir" iddiası da var. Askerlerin cenazeye katılması bu görüş ve iddiaları ne pekiştirir ne de zayıflatır; ancak yine de zihinleri bulandıracağına hiç kuşku yok.

Cumartesi günkü cenaze törenine üniformalarıyla katılan askerler görüntüsü, bu açıdan önemli bir başlangıç sayılabilir. Ahmet Taner Kışlalı''nın fikirlerine sempatiyle baktıkları mesajını verdiklerini düşünebiliriz; hatta cinayeti kendilerine yönelik bir tehdit olarak algıladıkları mesajını da. Cenaze töreni fotoğrafına üniformalarıyla giren askerler, cinayetin fâili meçhul kalmamasını da taahhüt etmiş oldular mı acaba? Belki, bu yolla, cânilere de mesaj vermeyi amaçlamışlardır.

Ancak, bütün bu yorumlar, sistem içindeki konumları gereği üstlenemeyecekleri bir dizi yükümlülük atfediyor askerlere. Soruşturmanın yargı ve Emniyet''in görev alanlarına giren konular yüzünden çıkmaza girmesi söz konusu olamaz mı? O durumda, kendine ait olmayan bir kabahati askerler neden üstlensinler ki? Ancak, fotoğraf, böylesine sakat bir yolu zorlamış oluyor. Başkalarına ait kabahat yüzünden çözülemeyen ve fâili meçhul kalan bir cinayet, hele ''28 Şubat'' ile ilintilendirenler de varsa, aynı fotoğraf yüzünden, başka sorunlara da pekâlâ yol açabilir.

Öyle sanıyoruz ki, Genelkurmay, subaylara, "Cenazeye üniformanızla katılın" tâlimatını verirken, konuyu bütün veçheleriyle ele almıştır. Bunu, Kışlalı''ya yönelik cinayet dosyasının açık kalmayacağının, cânilerin yakalanacağının güveni olarak görmek belki mümkün. Umarız, Genelkurmay''ı böyle bir tavra bu güven sevk etmiştir.

Bugüne kadar sivillerin başarılı olamadıklarını şimdi askerlerin denemesi önemli bir yenilik. Bu işin sonu nereye varacak bakalım?