Yeni hükümet

Biraz yavaş oldu, iyice bıktıracak kadar zamana yayıldı, ama sonunda 57. Hükümet de kuruldu işte. DSP, MHP ve ANAP''ın kurucu ortağı oldukları hükümet, sadece yüzde 14''lük bir azınlığa dayalı olduğu halde ülkeyi beş aydır yöneten 56. Hükümet''ten görevi nihayet devraldı.

İlk göze çarpan, daha çok milletvekiline sahip iki partiyle karşılaştırıldığında, ANAP''ın, hükümet pastasından en büyük payı aldığıdır. ANAP kontenjanına bırakılan on bakanlığın icracı olanları kadar devlet bakanlıklarının görev alanları da siyaseten iştah kabartıcı. ANAP, koalisyon protokolünde de, iki partiyi geriletip kendi çizgisinde buluşturmayı başarmış görünüyor. Özellikle MHP''nin verdiği tâvizler hükümeti ANAP çizgisinde buluşturmuş...

Daha en başta bu özelliğin altını çizmemizin sebebi, bu hükümette damgası çok belirgin olan ANAP''ın, kendi tabanından (yani milletten) tepki göre göre küçüldüğüdür. "ANAP çizgisinde buluşmak", bir yönüyle, milletten tasvip görmeyen bir konuma düşmek anlamı da taşıyor. Özellikle MHP''nin bu noktada dikkatli olmasında yarar var.

Koalisyon protokolü, seçim öncesinden başlayan bir tartışmanın etkisini de yansıtıyor. Hatırlanacağı üzere, seçim kampanyasında, Refahyol iktidarı döneminde RP''nin yetersiz kaldığı konulara ağırlık veren MHP''nin, "Onlar ürkek, biz erkeğiz" söylemi başarılı olmuştu. Dikkatle okunduğunda, protokolün, MHP''ye bir daha bu söylemi kullanmasına imkân bırakmayacak biçimde kaleme alındığı izlenimi ediniliyor. Başörtüsü ve sekiz yıllık eğitim gibi ''erkek'' konularda geri adım atan hiç kuşkusuz MHP. Bu iki konu, bu yüzden, hâlâ siyasi istismara açık.

Hükümetin kuruluşunun Milli Güvenlik Kurulu''nun (MGK) aylık toplantı gününe rastlatılmasının da sembolik bir anlamı olduğuna eminiz. Devletin hemen bütün önemli politikaları, en az üç yıldır, hükümetler tarafından değil MGK tarafından belirleniyor. MGK, epeydir, "Bilgi veren" veya "Tavsiyede bulunan" bir organ olmaktan çıktı, sistemin tam merkezine oturdu. Hükümetin, devletin günlük rutin işlerini gören, MGK''nın verdiği görevleri yerine getiren bir icra organından ibaret olduğu çok belirgin bugün.

Demokratik sistemlerde bizdeki gibi güçlü bir MGK uygulaması yok; milletin egemenliği gerçekten seçilmişler eliyle Meclis''e yansıyor, yasama görevinin sahibi olan Meclis yürütmeyi de içinden çıkarıyor. Ancak, bir süreden beri, Meclis''in yasama yetkisi bazı yargı organlarınca da kullanılmaya başlandı. Üniversitelerde kılık kıyafeti serbest bırakan özgürlükçü bir yasa varken, Anayasa Mahkemesi''nin daha önceki bir yasayı iptal ederken kullandığı gerekçe yasakçı uygulamalara bahane yapılıyor. Danıştay''ın özel bir durumu bulunan bir hizmetliyle ilgili hukukîliği tartışmalı kararı, şimdi, daha geniş kapsamlı bir yasağın zemini yapılmak isteniyor.

Yasama yetkisi yargı organlarınca kemirilen Meclis''in içinden çıkardığı yürütme organı ise, kendi gündemine hâkim değil. Refahyol döneminde çıkartılan kriz yönetmeliği, başbakanlığın bir çok yetkisini kriz merkezine devretmeyi öngörüyor. İçteki sıkıntılar ve Türkiye''nin giderek daha fazla taraf hale geldiği Kosova''daki savaş, yürütmenin yetkilerini budayan bir etkiye sahip.

Bu ayrıntılara girmemizin sebebi, bunalım noktasına gelmek üzere olan ekonomik sıkıntılar, iç barışının bozulması ve dış politikada kapıya dayanan emrivâkiler yanında, demokratik sistemin can damarı olan ''kuvvetler ayrılığı'' ilkesinin önemsizleştiği gerçeğinin hükümeti beklediğidir. Yasama, yürütme ve yargının yetkilerinin birbirine karıştığı, seçilmişlerin atanmışlar eliyle yönlendirildiği bir ortamda, meydana gelen boşluğu, başta medya olmak üzere sistem dışı kalması gereken odaklar dolduruyor.

DSP ve ANAP, geçen dönemde, bu durumu bir ''şans'' bildi; MHP ise buna karşı çıkacağı hissini verdiği için iradenin gerçek sahibi milletten beklenmedik bir rağbet gördü. Bu üç partinin aynı hükümette buluşması, koalisyonda yönlendiriciliği ANAP''ın üstlenmesi, MHP''nin sıkıntının kaynağı bakanlıkları DSP''ye bırakmayı, çizgisini protokole yansıtmamayı sineye çekmesi, DSP''nin eski tavrını sürdürme kararlılığı kafa karıştırıcı bir etkiye sahip.

Her yeni hükümet bir yeni umuttur; umarız, 57. Hükümet, bu olumsuz gerçeklere rağmen, başarılı icraatlar gerçekleştirir.