Zorlayıcı güç

İki parti arasındaki sorun aslında çözülmeden çözülmüş oldu; ''özür bunalımı'', MHP''nin göz yummasıyla, geçiştirildi. Başka bir pürüz çıkmazsa hükümetin çatısının bu hafta çatılması bekleniyor. Pürüz yine de çıkabilir; ancak hükümetin kurulmasını imkânsız kılabilecek zorlayıcı güç MHP için söz konusu olmadığından, sorunların üstesinden gelinebilir.

Yine de ihtiyatlı olmakta yarar var. Eğer beklenen gerçekleşir, DSP ve MHP''nin eşit ortaklığında ANAP''ın katılımıyla bir hükümet kurulursa, bu, bayağı garip bir izdivaç olacak. Rahşan Ecevit''in MHP hakkında söyledikleri yalnızca pazarlık manevrası değildi, DSP çevrelerinde etkin unsurların MHP''ye bakışını yansıtıyordu o sözler... Benzer endişelerin MHP içinde de DSP hakkında duyulmaması imkânsız; orada da, DSP''ye yönelik kuşkular -şimdilik sessizce- dile getiriliyor. DSP ve MHP''li bir hükümet, ancak rejim bunalımlarında veya büyük restorasyon dönemlerinde görülen türden bir ''tarihi uzlaşma''yı yansıtacak...

Bazılarının bu hükümete biçtikleri rolle de uyuşuyor bu yansıtma. Bülent Ecevit, daha şimdiden, anayasayı değiştirecek çoğunluğa ulaşmaktan (10 kadar oy eksiği var hükümetin) ve Süleyman Demirel''in cumhurbaşkanlığı süresini uzatmaktan bahsediyor. Anayasa değiştirecek çoğunluk özgürlüklerin önünü açacak köklü değişiklikler için de kullanılabilir; ancak eldeki kompozisyondan bunun tam tersi bir sonuç çıkması daha muhtemel.

Koalisyonlarda aslolan, her partinin en olumlu yönlerini hükümete taşımalarıdır. Geçmişteki koalisyonlar sırasında bunun tam tersini görmüştük; her parti, iyi yüzünü kendi iktidarına saklamayı, ortaklarına karşı zemin kazanmaya dayanan ayak oyunlarıyla günü kurtarmayı tercih ediyor bizde. Bu defa koalisyonun iki büyük ortağı arasında mevcut ''güven bunalımı'' durumu daha da içinden çıkılmaz hale sokabilir. MHP''ye oy verenlerin öncelikli beklentileri DSP duvarına çarpabilir, DSP programında bulunan ve uygulansa iyi olacak maddeleri de MHP engelleyebilir.

Bu noktada devreye ''force majeure'' unsuru giriyor. Aslı Fransızca olan ama başka dillerde de kullanılan bu deyim, olayımızda, dengeyi değiştirecek bir güç anlamına geliyor ve sistemin iç dinamikleri arasında bulunmadığı halde kendiliğinden devreye girebilen bir odağın ağırlığını ifade ediyor. İsteselerdi kuruluşunu engelleyebilecek durumda bulunan odaklar, hükümetin çalışmasını ve uygulamalarını da, gerektiğinde, yönlendirebilirler. Üç partinin birlikteliğinin anayasayı değiştirecek çoğunluğa yaklaşması bazı çevrelerin iştahını kabartıyor olmalı.

İş dünyasının, medyanın öndegelen kuruluşlarının, geleneksel müttefiklerini kızdırmayı da göze alarak, DSP ve MHP''ye açtıkları kredi bu görüntüyü pekiştiriyor. Ancak, böyle dönemler ve ortamlar, partiler için turnusol kâğıdı yerine de geçer. Gücü arkasına alan partinin kendisine oy veren kitlelerin temel tercihlerinden ve hassasiyetlerinden koptuğu daha önce çok görüldü. 1991''den itibaren bütün hükümetler üzerinde –ya içinde bulunarak ya da uzaktan kumandayla– etkili olmuş CHP''nin hâl-i pürmelâli ortada. Özellikle MHP''nin bu gerçeği göz ardı etmemesi gerekiyor.

DSP ve MHP''nin, aradaki doku farklılığına ve ortak tarihi birbirinden değişik yorumlamalarına rağmen, aynı hükümet içinde buluşmaları, imkânsızın başarılması anlamını taşıyor. Aşk üzerine oturmayan, çıkarları ön planda tutan izdivaçların, başlangıçtaki uyumsuzluğu aşabilirlerse, uzun süreli birlikteliklere dönüşebildiği biliniyor. ANAP ile DSP arasında da, ilk başta, şimdi dile getirilen türden tereddütler söz konusuydu; ancak son iki yıl içinde, âdeta tek bir gövde gibi davranabildi bu iki parti; tabii yanlarında olduğunu hissettikleri ''force majeure'' sayesinde...

İmkânsız görüneni mümkün kılmak, olmaz zannedileni oldurmak bizim milletin şânından. Zaten, bir işi ''imkânsız'' ve ''olmaz'' yapan da doğal şartlar değil bizde, inatlar ve kuralsızlıklar; böyle bir ortamda, ilk bakışta mâkul gelmeyen DSP ve MHP birlikteliği de pekâlâ yürüyebilir.

Yaşasın ''zorlayıcı güç''...