Afrika"nın yeni hâkimi

Kolonyal kan emicilerin yüzyıllardır semirdikleri Kara Kıta Afrika, büyüyen ekonomisi ve hızla artan nüfusu ile göz kamaştırmaya devam ediyor.

Büyük bir ekonomik değişim ve dönüşümden geçen Afrika, ortaya çıkardığı "bakir pazar" ve doğal kaynakları nedeniyle bu yüzyılında gözdesi durumunda.

Afrika''nın Sahra Altı olarak tanımlanan bölgesinde 2008 yılı itibariyle ekonomik büyüklük 1,6 trilyon dolarla Brezilya ve Rusya ekonomisini yakalamış durumda. 2000-2010 yılları arasında dünyanın en hızlı büyüyen 10 ekonomisinden 6''sı Afrika''dandı.

Afrika''da 2020 yılında tüketici harcamalarının 1 trilyon dolarla Rusya ve Hindistan''a rakip olması bekleniyor. Yine 2020 yılında Afrika''nın 2,6 trilyon dolar ekonomik büyüklüğe ulaşması bekleniyor.

Tüm bu iştah kabartan büyüklükleri yıllar öncesinden keşfeden bir ülke ise Afrika pazarında hâkimiyeti ele almış durumda.

Yıllardır planlı ve stratejik hamlelerle Kara Kıta''ya yatırım yapan Çin, Afrika''daki ağırlığını her geçen gün biraz daha artırıyor.

Tüm kolonyal kan emicilere rağmen "halen bakir" sayılan 1 milyar nüfuslu Afrika pazarının lider oyuncusu Çin, Afrika kıtası ile ekonomik ve siyasi bağlarının zirve dönemini yaşıyor. Çin ile Afrika ülkeleri arasında son 10 yılda ekonomik ilişkiler hızla artarken, ticaret hacmi geçen yıl rekor seviyeye, 166,3 milyar dolara ulaşmış durumda.

Çin-Afrika ticaret hacminin 1980''li yıllarda sadece ve sadece 1 milyar dolar olduğu ve bugün bu rakamın "166 katına" çıkarak 166 milyar doları aştığı göz önüne alınırsa, Çin''in son 30 yılda bölgeye yaptığı çıkarmanın büyüklüğü ve uyguladığı stratejinin sonuçları daha net anlaşılmaktadır.

Çin''in Afrika''da yakaladığı, son yıllarda katlanarak sürekli büyüme kaydeden bu olağanüstü ticari hamlede ve Afrika stratejisinde, 2000 yılında 48 Afrika ülkesinin katılımıyla kurduğu Çin-Afrika İşbirliği Forumu''nun (FOCAC) etkisi oldukça büyüktür. Çin, Afrika stratejisini FOCAC üzerinden yürütmektedir.

Çin''in Afrika''ya olan bu ilgisi sadece ucuz Çin malları için büyük bir pazar olmasından kaynaklanmıyor. Hâlihazırda büyük bir pazar olan ve gelecek vaat eden Afrika, Çin için enerji ve hammadde temin yeri olarak önem arz ediyor.

2000 yılından bu yana Çin''in enerji ve hammadde ihtiyacı neredeyse iki katına çıkmış durumda. Çin''de 2000''li yıllarda günlük 4,5 milyon varil petrol tüketiliyordu. Bugün ise, 9 milyon varil petrol tüketen Çin, dünyanın en büyük ikinci petrol tüketicisi konumunda. Çin''in enerji ihtiyacının 2030 yılında yeniden ikiye katlanması bekleniyor. İşte bu nedenle Çin, gelecekteki olası enerji ihtiyacını şimdiden güvence altına almak istiyor.

Çin''in Afrika yatırımlarının dörtte biri doğal kaynaklara gidiyor. Afrika''nın zengin doğal kaynakları Çin ekonomisinin ekonomik büyümesine katkı sağlıyor.

Çin, devasa büyümesine bağlı olarak "şiddetli bir şekilde" enerji ve hammadde temin sıkıntısı yaşıyor. Ortadoğu''daki hareket alanı sınırlı olan Çin için, Afrika bu sıkıntıların giderileceği en önemli, hatta tek yer olarak karşımıza çıkıyor.

Böyle bir pazarda Çin''in bugünkü gibi tam hâkimiyeti kurması demek; hem doğal kaynaklardan nemalanma hem de Çin''in iç pazarına denk bir talep demek oluyor.

Çin''in Afrika stratejisi tamamen Çin''in önümüzdeki on yıllarını ilgilendiren sağlam eko politik bir temele dayanmaktadır. Son 10 yılda 16 kat artış gösteren bir ticaret ilişkisi işte bu sağlam eko politik stratejinin bir sonucudur...

Çin''in Afrika üzerinde ekonomik anlamda hâkimiyet kurma operasyonuna "dünyanın jandarması" ABD ise seyirci kalmakla yetiniyor. 2010 yılında Afrika genelinde yapılan anlaşmaların yüzde 40''ı Çinli şirketlerce yapılırken, ABD''li şirketler tarafından gerçekleştirilen anlaşmaların oranı sadece yüzde 2''dir.

ABD, Çin''i Afrika''da demokrasi ve insan hakları ihlalleri konusunda sessiz kalmakla suçlamaya devam ediyor. ABD Dışişleri Bakanı Hillary Clinton, son Afrika ziyaretinde Çin''i (üstü kapalı olarak) kıtada demokrasi ve insan hakları ihlalleri konusunda sessiz kalmakla suçlamıştı. Afrikalıların, ABD''nin Irak''a getirdiği türden bir demokrasiye! ne kadar sıcak bakacakları malum...

Peki, Türkiye bu işin neresinde derseniz? Türkiye, Afrika ile ticaretini son 10 yılda 4''e katlamasına rağmen, alacağı daha çok yol var.

Yüzyıldan fazla bir süre kolonyalizm altında ezilen Afrika, yeni bir hâkimiyetle, yeni bir dönemin eşiğinde...