Bayramın bitmesini isteyenler!

Finansal piyasalarda hareketlilik devam ediyor. Önceleri şirket bazında başlayan kriz, kabuk değiştirerek ülke bazında ilerleyerek yayılıyor.

Kimileri krizde en kötünün geride kaldığını iddia ederken kimleri de ikinci bir dibi bekliyorlar. Hatta krizde ikinci şokun ardından üçüncü bir şokla karşılaşılabileceğini iddia edenler de mevcut. Yeni krizcilerin haklı nedenleri de yok değil hani…

Bundan sonraki krizin çıkış noktası gelişmiş Batı ekonomilerinden ziyade gelişmekte olan ülkeler olabilir. Son gelişmeler bu yönde bir ilerlemeyi işaret ediyor…

Krizin çıkış noktası olan gelişmiş Batı ekonomilerinde sular nispeten daha durgun akarken, gelişmekte olan ülkelerde sular hepten bulanmaya başladı.

Dolayısıyla global kriz lokal bazda, ülkeler bazında ilerlerken, her ekonomi kendi krizi ile baş başa kalmış durumda. Yani global krizle birlikte herkes kendi krizini yaşıyor da diyebiliriz…

Bir süredir ekonomisi zorda olan Ukrayna''da, devlet demiryolu şirketi Ukrzalyznitsya vadesi gelen 440 milyon dolarlık borcunu ödeyemeyeceğini açıklayınca geçtiğimiz hafta gözler Ukrayna''ya kaymıştı. Hemen sonrasında Avrupa Birliği''nden 40 milyar Euro “bedava” fon kullanan Yunan bankaları ile ilgili endişe, dünya finans piyasalarında etkili oldu. Ve son olarak gözler “lüksün ve ihtişamın sahte cenneti” Dubai''ye çevrilmiş durumda. Dubai World adlı kamu şirketinin Ağustos ayı itibariyle 59 milyar dolar borcunun ödemesini gelecek yıl mayıs ayına kadar erteleme talebinde bulunması piyasalarda kısa vadeli bir paniğe sebep oldu.

Kısa vadeli panik diyoruz. Çünkü Dubai''den gelen açıklamanın Batı piyasalarının tamamının Şükran Günü, Müslüman dünyasının da Kurban Bayramı arifesi vesilesiyle kapalı olduğu bir günde gelmiş olması paniğin kısa süreli olmasında etkili oldu. Bayram ertesinde piyasalarda panik kaldığı yerden devam edecektir. Nasıl devam etmesin ki, uluslararası bankaların Dubai World şirketinde 12 milyar dolar riski bulunuyor.

Ertelenmesi istenen borcun yaklaşık 40 milyar doları Avrupa bankalarına ait. Bu bankalar arasında bakın kimler var; Credit Suisse, HSBC, Barclays, Llyods ve Royal Bank of Scotland…

Dünya, 2001''de Arjantin''deki 100 milyar dolarlık borç ertelemesinden (moratoryum) sonraki en büyük şoku yaşıyor…

Petrol geliri düşük olan Dubai, büyümesini ve büyük inşaat projelerini finanse etmesi için sermaye piyasalarına bağlı durumda. Dolayısıyla piyasaların Dubai''ye güvensizliği, Dubai''de depremlere neden olacaktır. Dünyanın en yüksek ve lüks binalarının önümüzdeki dönem domino taşları gibi birbiri ardına yıkılması piyasaların yeni kâbusu…

İşte bu nedenlerle ihtişamın, lüksün, israfın ve görgüsüzlüğün sembolü “rüya şehir” Dubai bayram sonrasında piyasaların yeni korkusu olacak.

Ben size başka bir kâbusu da buradan haber vereyim mi? Türkiye''de bazıları bayram sonrasını bile bekleyemeden, arifeden başlayarak Dubai şokuna girdiler. Neden mi? Çünkü Türkiye''de de bazı şirketlerin ve şahısların ellerinde Dubai menşeli sukuklar (bonolar) var. Ve onlar bu işin akıbetini çok merak ediyorlar.

O nedenle bayramın bir an önce bitmesini piyasaların hemen açılmasını en çok onlar istiyor…