Borçlanmada zorlu viraj

Mali sektör kaynaklı endişeler yurtdışında piyasaları tepetaklak etmiş durumda. ABD''den sonra Avrupa bölgesindeki bankalardan da sermaye artırım ihtiyaçlarının gündeme gelmesi global piyasalarda satışları artırıyor. Son dönemde aslında dışarıda sadece bankacılık sektöründe sıkıntı yok. Reel sektörle ilgili olarak da sıkıntılar gündeme oturmuş gözüküyor. Özellikle ABD''den ve Avrupa''dan otomotiv sektörüyle ilgili olarak gelen haberler oldukça olumsuz. Petrol fiyatlarının 140 dolar seviyelerinde seyretmesi ve ABD Merkez Bankası''nın (FED) son toplantısında ileriye dönük faiz artırım sinyali vermemesi satışları derinleştiriyor.

Dünya finans devlerinin birbiri hakkında yazmış olduğu olumsuz raporlar da işin başka bir boyutu. Yaptıkları her açıklama dünya piyasalarında yakından takip edilen bu kurumların son dönemde yatırımcılarına yaptıkları tavsiyeler de sorgulanmaya başlandı. Bu kurumlar geçtiğimiz dönemde yatırımcılarına al tavsiyelerinin hatalı olduğunu söyleyecek kadar da açık sözlüler!

Biz de bu ortamda en çok kaybettiren borsalardan biri olmaya devam ediyoruz. Global piyasalarla beraber düşmekle birlikte iç dinamiklerin (kapatma davası, cari açık, enflasyon, yüklü hazine ödemeleri) yoğun olması bizdeki düşüşün sert olmasına neden oluyor. Döviz tarafında ise faizin baskısı dövizi tutmaya devam ediyor. En önemlisi bono faizlerinde yukarı hareket kademeli olarak artıyor.

Temmuz ve Ağustos ayında Hazine''nin piyasalara yüklü (36 milyar YTL) iç borç ödemeleri (itfa) bulunmakta. Hazine, Temmuz ayında 20 milyar YTL''lik, Ağustos ayında da 16 milyar YTL''lik iç borç ödemesi yapacak. Yılın ilk altı ayında Hazine''nin toplam 47 milyar YTL''lik iç borç ödemesi yaptığı göz önüne alınırsa, iki aya sığdırılan ödemenin büyüklüğü daha net anlaşılıyor.

Bu kadar yüksek ödemenin iki aya sıkıştırılması Hazine açısından oldukça olumsuz. Geçtiğimiz dönemde en azından borcun belli bir kısmı ileri vadelere yayılabilirdi. Hazine de olayın ciddi anlamda farkında. Onun için önümüzdeki iki ay gerçekleştirilecek yüklü itfalar öncesinde piyasadaki kaygı ve belirsizliği azaltmak için iç borçlanma programını erken açıkladı.

Programa göre; Hazine, Temmuz ve Ağustos''ta sırasıyla yüzde 66 ve yüzde 67 borç çevirme oranı hedefliyor. Hazine, iki aydaki yüklü itfanın 28 milyar YTL''lik bölümünü borçlanarak karşılayacak olup Temmuz ayında rezervlerinin bir kısmını kullanmayı öngörüyor. Ağustos ayına ise vergi gelirlerinin sarkması nedeniyle, Hazine''nin elini rahatlaması beklenebilir.

Piyasalarda yüklü iç borç ödemeleri öncesinde global piyasalardaki bozulmalara paralel bono bileşikleri yükselmeye devam ediyor. Makro ekonomik veriler ve siyasi riskler devam ederken faiz seviyesindeki cazibe, faiz yatırımcısını hâlen tam olarak çekebilmiş değil. Daha yüksek faiz hadlerinden yararlanmak isteyen faiz yatırımcıları ya gecelik repoyu ya da daha kısa vadeli bonoları tercih ediyorlar. Gözler önümüzdeki iki aya çevrilmiş durumda. Mevcut bono faizlerinin 1.5 – 2 puan daha artarak yüzde 24 seviyelerini Ağustos''ta görmesi beklenebilir.

Hazine''den sorumlu Devlet Bakanı Mehmet Şimşek, faizlerdeki 1 puanlık artışın Türkiye''ye 4 milyar YTL''ye mal olduğunu açıkladı. Ocak 2008''de Hazine borçlanma oranının yüzde 16.5 olduğunu hatırlarsak, mevcut piyasa oranı (yüzde 22.33) ile borçlanma maliyetinin 23.3 milyar YTL artığını söyleyebiliriz.

Yukarıdaki hesap şu andaki piyasa oranı ile yapıldı. Söz konusu itfaları atlatmamıza iki ay var. Bu süreçte fazilerde yukarı yönde baskı yaşanacaktır. İki puanlık bir faiz artışı yaşanması bu maliyeti 8 milyar YTL yukarı çekecektir.

Bir şarkının bir yerinde "herşeyin bir bedeli var" sözleri geçmektedir. Faiz silahı ile kontrol etmenin maliyeti de (bedeli) böyle oluyormuş demek ki. Ya fazilerde agresif olmamalısınız, o zaman kurları kontrol etmede zorlanırsınız ya da faiz maliyetine katlanıp sıcak paraya devam dersiniz.