Dağa fare doğurtmayalım!

Son yıllarda ara ara gündeme gelen, körfez sermayesini Türkiye''ye çekmek için borçlanma ve kaynak bulmada alternatif bir alan olan, faizsiz bono çıkarılması yine gündemde.

SPK Başkanının yaptığı açıklamalardan, önceki dönemlerde olduğu gibi siyasi endişe duyulmasına rağmen, körfez sermayesinden pay alabilmek adına, faizsiz bono (sukuk) ve benzeri enstrümanlar için çalışmalar yapıldığı ve buna bağlı olan yasal düzenlemelerin tamamlandığını anlıyoruz.

Bu iki konu, yani yasal düzenlemeler ve siyasi baskı/çekince yıllardır Türkiye''de sukuk ihraç edilememesinin ana nedenleridir. 2003-2004 yıllarında mevcut hükümet borçlanma araçları arasına çeşitlendirme olsun kabilinden sukuku da ilave etmek isteyince siyasi söylemlerle ihraca karşı çıkılmıştı.

Ayrıca Türkiye''de mevcut mevzuat bu tür borçlanma araçlarının ihracına uygun değil. 2004 yılında Uluslararası Sermaye Piyasaları Kurulu''nun (IOSCO) yapmış olduğu bir araştırmadan çıkan sonuç; Türkiye''de bu tip enstrümanların ihracı için yeni düzenlemelere ihtiyaç olduğu yönündedir. O tarihten bu yana da bu alanda bir düzenlemeye gidilmemiştir.

Konunun tekrar gündeme gelmesi ile mevzuat tarafında gerekli yasal düzenlemelerin yapıldığını ve artık siyasal baskının/çekincenin de aşıldığını anlıyoruz.

Gelişmeleri zamanlama açısından biraz geç kalınsa da olumlu olarak algılayabiliriz. Küresel krizle birlikte körfez sermayesinin Türkiye''ye ilgisinin arttığı bir gerçek. Ayrıca faizsiz bonolar finansal arenada geniş bir şekilde kullanılıyor. Üstelik bunları kullanan kurumların büyük çoğunluğu da batılı bankalar.

Dünyada faizsiz bonoların başarılı ilk ihracının 1983 yılında Malezya tarafından gerçekleştirilmesinden bu yana, sukuk piyasası oldukça derinleşmiş ve gelişmiştir. En yoğun kullanıldıkları ülkeler ise Malezya ve İngiltere''dir. Kamudan ziyade özel sektör açısından faize alternatif bir borçlanma şekli söz konusu olmaktadır. Uluslararası İslami Finans Piyasası (IIFM) verilerine göre, global sukuk ihraçlarının yüzde 80''nine yakınını özel sektör yapmaktadır. Türkiye''de oluşturulması durumunda kamunun dışında da özel sektöre de alternatif finansman yöntemi sağlanmış olacaktır.

Sukuk benzeri finansman araçlarının Türkiye''de de kullanılması en çok dört katılım bankasının işine yarayacaktır. Katılım bankaları, zaten ellerindeki fonların bir kısmını içeride alternatif olmadığı için, dışarıdaki faizsiz bonolara yatırıyorlar. Eğer hazine bu bonoları çıkarırsa katılım bankaları da bu kaynakları dışarı çıkarmayacaklar, likiditelerini yönetirken daha rahat olacaklardır. Böylece yurtdışına çıkan fonlarda hazineye kaymış olacaktır.

Katılım bankaları tarafından faizsiz olarak tasarlanan bireysel emeklilik sisteminde de bu bonolar kullanılabilecektir. Mevcut durumda bireysel emeklilik sisteminde biriken 9 milyar liranın yüzde 85''i faizli bonoya (DİBS), yüzde 10''u hisse senedine, yüzde 5''ide döviz cinsi varlıklara yatırılmıştır. Bu dağılım kurulması planlanan faizsiz emeklilik sistemine uymadığından, çıkarılması düşünülen sukuklar bu alanda da bir rahatlama sağlayabilir.

Buraya kadar olan kısımda her şey normal. Normal olmayan ise bu olayın yine büyük tantanalar kopartılıp abartılması…

Körfezde 1,5 trilyon dolarlık bir kaynağın faizsiz olarak gidecek yer aradığı, bizim sukuk çıkarmamız durumunda büyük bir kaynak girişi olacağı ve faize göre daha düşük borçlanmanın sağlanacağı yorumları yapılıyor.

Bu yorumlar abartılıdır. Körfez sermayesinin faize hassasiyeti yüksek değildir. Körfezli petrol şeyhlerinin batılı bankalardaki faizli paraları ve mali kurumlarda ortaklıkları vardır. Sukukların faize göre borçlanma maliyeti de düşük değildir. Birçok sukukun getirisi faizden yüksektir.

Gelişmeler oldukça olumlu. Ancak büyük umutlar besleyip de yine dağa fare doğurtmayalım…