Köpek ve Kırbaç

Küresel krizin gelişmiş batı ekonomilerinde yaptığı hasarlar, dünyanın ekonomik dengesinde, batıdan doğuya doğru yaşanan eksen ve güç kaymasını artırdı.

Dünya ekonomisinin belki de küresel anlamda en entegre olduğu bir dönemde yaşadığı mali kriz, bu değişimi bariz bir şekilde hızlandırdı.

20 yıl öncesinin ekonomi devleri olarak gösterilen ABD ve Avrupa''nın güç kaybetmeye başladığı ve yükselişe geçen gelişmekte olan Asya ülkelerinin ise, dünya ekonomisinden aldıkları payı krizle birlikte daha da artırdıklarını görüyoruz.

Krizi dünyaya ihraç eden ABD''den toparlanma sinyalleri gelse de yapısal sorunlar devam ediyor. Diğer taraftan ülke borçlarının artık en büyük risk olarak görüldüğü Euro bölgesinde ise sessiz ve derinden "ülke iflasları" yorumları yapılıyor.

Neredeyse yarım asırdır kapısında bekletildiğimiz Avrupa Birliği ülkelerine, ekonomisi kötü olan ülkeler için kullanılan "hasta adam" yaftası vuruldu bile…

Geçmiş yıllarda güven duyulmayan doğu ülkeleri, lehlerine değişen güç dengelerinin bir sonucu olarak, geleceğe oynayan sermayeyi de kendine çekiyor. Yatırımcılar paralarını gelişmiş ekonomilerden çekip, Çin, Rusya ve Hindistan gibi gelişmekte olan ülkelere aktarıyorlar.

Dünyada her şey bir devir teslim esasına dayanıyor aslında. Bu genel geçer kaide, şüphesiz ki ekonomik güç içinde geçerlidir. Bundan yirmi otuz yıl öncesinde belki fikri olarak savunulan bu eksen kayması, artık fiili olarak da kendini hissettiriyor. Yaşanan bu fiili durumu, son dönemde dünya ekonomisine dair yapılan matematiksel çalışmalar daha net bir şekilde ortaya koymakta.

Dünya ekonomisine dair yapılan en güncel çalışmayı IMF geçtiğimiz günlerde açıkladı. Bu çalışma, bizim yukarıda ifade etmeye çalıştığımız devinimi matematiksel olarak ortaya koyuyor. Şimdi bu çalışmanın satır aralarına bir göz atalım;

Dünya ekonomisinin lideri ABD''nin küresel ekonomiden aldığı pay 1985 yılında yüzde 23''lerde iken, 2009 yılında bu oran yüzde 20''lere geriledi. ABD''nin küresel ekonomiden aldığı payın 2010 yılında da yüzde 19,5''a düşmesi bekleniyor.

Diğer taraftan Avrupa ülkelerinin de kan kaybettiğini görüyoruz. Ancak en büyük kaybı ABD yaşıyor. En büyük ilerlemeyi ise Çin gösteriyor. 1985 yılında dünya ekonomisinden yüzde 2,89 pay alan Çin, 2009 yılında yüzde 12''nin üzerinde pay alırken, 2010 yılında da yüzde 12,72 pay alması bekleniyor.

Dünya ekonomisinin dengesinde sessiz ve derinden yaşanan bu değişimin, tam anlamıyla eksenine oturması için biraz daha zaman geçmesi gerekiyor. Sonuçta dünyanın değişiminden söz ediyoruz…

Bundan sonraki süreçte, gelişmiş sanayi ülkelerinden gelişmekte olan ülkelere yaşanan bu güç kayışının hızlanarak devam etmesini bekleyebiliriz.

Bazılarının son dönemde Türk dış politikasında yaşanan gelişmeleri eksen kayması olarak addetmesine karşın, dünya ekonomik dengesinde yaşanan bu kayışı görmemeleri hayli enteresan...

Parmağı değil, parmağın gösterdiğini görmek aslolandır. Ufkumuzu ve hayallerimizi büyük tutmak zorundayız. Bu noktada Franz Kafka''nın Aforizmalarındaki şu cümleyi bir kez daha hatırlamak gerekiyor…

"Hayvan, hışımla çekip alır kırbacı efendisinin elinden ve kendi efendisi olmak için kendi kendisini kırbaçlar, bilmez ki bu, efendisinin kırbacına atılmış yeni düğümün yol açtığı bir hayalden başka bir şey değildir..."