Kral çıplak

Amerika derin yapısında borç limitinin arttırılması ile hepten zuhur eden kapışmanın son perdesi olarak, uluslararası kredi derecelendirme kurumu Standart&Poor''s Amerika''nın notunu indirdi.

Bizim yazımıza nazire eder gibi vuku bulan bu gelişme dünya finansal sisteminde çalkantılara sebep oldu.

Hâlbuki mahşerin üç atlısından bir hafta önce, Çinli kredi derecelendirme kuruluşu Dagong, ABD''nin kredi notunu bir kademe indirerek yeni indirimler için de uyarıda bulunmuştu.

Yine ne tevafuktur ki, bu gelişmeyi biz ''böyle bir açıklamayı bu üç kurumdan biri yapsa ne mi olurdu? Tabii ki ABD''de finansal deprem olurdu!'' şeklinde değerlendirmiştik. Öyle de oldu…

Not indiriminin ardından altın ve gümüş dışında tüm finansal varlık fiyatlarında ciddi panik kayıpları yaşandı. Borsalarda tarihi düşüşlerle dipler yaşanırken, altının ons fiyatı yeni zirvelere ulaştı.

Krizin membaı bizmişiz gibi, İMKB endeksi son 15 ayın en düşük seviyelerine gerilerken, İMKB dünya borsaları içinde en ağır kayıplara uğrayan birkaç borsadan biri oldu.

İMKB''nin sadece pazartesi günkü düşüşü yüzde 7''leri aşarken, borsadaki hisselerin değerinde de üç günde 45 milyar dolarlık erime yaşandı.

Tüm dünya piyasalarını bu kadar tedirgin eden ve etmeye de devam edecek olan ''beklenmedik'' bu not indiriminin ''kral çıplak'' demekten başka anlamları var.

Not indirim operasyonu Obama yönetimine muhalif cephe açısından mükemmel bir koz. Gerçekten kriz ekonomisi devralan Obama, bizim yakın geçmişimizde çok alışık olduğumuz bir üslupla ''göreve gelince krizi kucağımda buldum'' edebiyatına girişti. Haksız da sayılmaz hani...

Mesele sadece Amerika''nın ülke notunun düşmesi değil. Bir ülkenin notu, o ülkenin şirketlerinin notunun üzerinde olamayacağı için, şirket notlarının da düşürülmesi gerekmektedir. Şimdiden Standart&Poor''s bu operasyona başladı bile.

Aslında Avrupa''nın durumu Amerika''dan da kötü… Amerika en azından tek başlı, Avrupa gibi karmaşık ve çok başlı bir ekonomisi yok. Üstelik istediği kadar parayı da basabiliyor.

En önemli sıkıntı ise, mermiyi namluya süren Standart&Poor''s''un bundan sonraki süreçte İngiltere ve Fransa gibi Avrupa''nın dengelerini belirleyen süper güçlerin notlarında da indirime gidebileceği korkusu.

Çünkü bu ülkeler büyük borç sorunları ve zayıf büyüme dengesizlikleri ile ekonomik sallantıdalar. Avrupa''nın domino ülkelerinin notları inerse, bankalarının da notları iner. Bu durumda da; zaten zorda olan bankacılık kesimi, Avrupa''yı topyekûn büyük bir buhrana sürükler. İşte korkulan senaryo bu...

Ülkelerin kredi ''risk primini'' ölçmede kullanılan CDS''lere baktığımızda Fransa''nın hatta Almanya''nın risk primi hâlihazırda Amerika''nınkinden daha yüksek.

Gariptir ama Amerika halen dünyanın en düşük maliyetle borçlanan ülkesi!

Amerika''da federal hükümetin faiz giderlerinin GSYİH''ya oranı yüzde 1,4 civarında. Oysa bu rakam Türkiye''de yüzde 6''lara kadar çıkıyor. Amerika uzunca bir süredir negatif faiz vermesine rağmen devlet tahvilleri güvenli liman olarak görülüyor. Türkiye ise en yüksek faizi ödeyenlerden biri durumunda iken, birileri faiz artırımı istiyor.

Batan Amerika mı, Türkiye mi anlamadım gitti…

Hulasa, orta vadeli olarak küresel durumlar hiç iç açıcı değil ve oldukça kaotik. Kralın çıplak olduğunu herkes bilmesine rağmen, ''Mahşerin üç atlısı''ndan birinin tepmesiyle yerküredeki tüm finansal sistem hallaç pamuğu gibi savruldu.

***

Yazımızın dün bu köşede yer alması gerekiyordu. Benden kaynaklanan bu bir günlük gecikmeden dolayı okuyuculardan özür dilerim.