"Kur"lar Vadisi"

İlk kez iki yıl önce gündeme gelen ve yoğun tartışmalara neden olan "kur savaşları" yeniden gündemde.

İki yıl önce Brezilya Maliye Bakanı Mantega"nın gündeme getirdiği ve isim babası olduğu kur savaşı tartışmalarının o dönemdeki nedenlerini hatırlayacak olursak;

Küresel krizin patlak vermesinin ardından, gelişmiş ülkeler parasal genişleme mekanizmalarıyla krizi atlatmaya çalıştılar. Ekonomileri resesyonda olan gelişmiş ülkeler 2008-2009 yıllarında krize çare olarak görülen bol likiditeyi piyasalara pompaladılar. Piyasalara pompalanan bu aşırı likidite gelişmekte olan ülkelere yönelince, gelişmekte olan ülke para birimleri aşırı değerlenme sürecine girdi. Yoğun sermaye girişine maruz kalan bu ülkeler de para birimlerinin değerlenmesi önlemek için harekete geçmişlerdi.

O dönemde sermaye akışından muzdarip olan ülkelerin başında Brezilya geldiği için, Brezilya Maliye Bakanı Mantega bu konuyu uluslararası kamuoyunun gündemine taşıdıktan sonra, ülkeye giren sıcak paraya vergi (Tobin Vergisi) uygulamıştı. O dönemin ilerleyen günlerinde Güney Kore ve Endonezya gibi bazı ülkeler de idari kısıtlamalarla sıcak para akınına karşı kendilerini koruma yolunu seçmişlerdi.

Kur savaşlarının bu sene yeniden gündeme gelme nedenine bakacak olursak;

Dünyanın en büyük üçüncü ekonomisine sahip Japonya"nın, yaklaşık yirmi yıldır devam eden deflâsyonu sonlandırmak için tıpkı ABD ve Avrupa merkez bankası gibi sınırsız teşvik uygulamasına geçeceğini açıklaması diğer ülkeleri rahatsız etti.

Japonya"nın, para birimi Yen"in değerini düşürerek ihracatını yükseltmek istemesi, küresel ekonomik sisteme dair kur savaşı riskini yeniden gündeme getirerek, uluslararası piyasalarda yoğun tartışmalara neden oldu. Japonya"nın yeni Başbakanı Abe, son yirmi yıldır yaşanan durgunluktan çıkmak için açıkladığı ekonomik programında, temel olarak, Yen"in değerini diğer ülke paraları karşısında zayıflatıp ihracatını artırmak isteyince ortalık karıştı.

Aslında Japonya bu hamleyi daha önce de, Asya krizi öncesinde denemek istemiş, ancak ABD"nin engelleme girişimleri sonucunda parasının değerini düşürememişti.

Hâlbuki Japonya"nın yapmak istediğini farklı şekillerde olsa da, ABD, Avrupa ve diğer gelişmiş merkez bankaları zaten yapıyor…

Bu sefer kur savaşları tartışmalarını gündeme getiren ülke Rusya oldu.

Dünyanın dördüncü büyük döviz rezervine sahip Rusya, büyük ekonomilerin küresel ekonomide rekabetçiliklerini artırmak için kur savaşlarına girmenin eşiğinde olduğunu söyleyerek, iki yıl önce başlayan tartışmaları yeniden alevlendirdi.

Rusya"nın yeniden başlattığı kur savaşı tartışmaları hiç de yersiz değil…

Çünkü kur savaşları tartışmalarında ilk hedef olarak, Japonya"nın para birimi Yen"i değersizleştirme adımları ile Japonya gösterilse de, sonraki günlerde başka ülkelerden gelen açıklamalarda Rusya"nın bu çıkışında haklı olduğunu teyit etti.

Gelinen son noktada bu tartışmaya AB, ABD, Norveç, Tayvan, Kore ve Çin de katıldı.

En önemlisi de dünyanın rezerv parası kabul edilen doların sahibi ABD"den gelen açıklamalardır. ABD, yakın zaman sonra bir "dolar operasyonuyla" bu oyundaki yerini alacağını alenen açıklamıştır.

Zaten, yıllardır parasının gerçek değerinin ne olduğu noktasında ciddi şüpheler olan ABD"de, Obama"nın danışmalarından Kyle Bass, doları değersizleştirebileceklerini açıkladıktan sonra, bu korkuların yersiz olmadığı bir kez daha anlaşılmış oldu…

Kur savaşıyla, durgunluk içerisindeki ülkeler yerel para birimlerinin değerini düşürerek dış pazarlarda fiyat rekabeti sağlamak istiyorlar. Kur savaşlarının küresel ticareti vurmasından bir sonraki adım, ülkelerin dış ticarette korumacılık kalkanlarına sarılmalarıdır.

Bu savaşın sonuçları, geçmiş silahlı savaşların ekonomik tahribatından daha az olmayacaktır. Halihazırda dünyada 170"den fazla para birimi var. Her gün bu paralar birbirine çevrilerek trilyonlarca dolarlık işlemler yapılıyor. Para birimlerinin değerinde oluşacak ufak oynamalar bile ülkelere milyarlarca dolarlık kazanç ya da kayıp olarak yansıyor. Diğer para birimlerine güvenilmeyen bir ekonomik sistemin sonuçları bu nedenle çok ağır olur.

Buradaki kavga fenomen dizi Kurtlar Vadisi"ndeki kavgalardan daha çetin ve girifttir…