Global anlamda, dünya ekonomisinde yavaşlama beklenirken ve büyüme hedeflerinin sürekli aşağı yönde revize edildiği bir ortamda petrol fiyatları yılbaşından bu yana sürekli artış gösterdi. Küresel krizin ABD üzerinden patlak vererek dünyayı kuşatmasının üzerinden neredeyse bir sene geçti ve bu sürede petrol fiyatları iki katına yükseldi.Bu süre içerisinde dünya piyasalarında birçok olay yaşanmasına rağmen belki de en çok petrol fiyatları konuşuldu ve konuşulmaya da devam ediyor. Petrol fiyatlarının
Global anlamda, dünya ekonomisinde yavaşlama beklenirken ve büyüme hedeflerinin sürekli aşağı yönde revize edildiği bir ortamda petrol fiyatları yılbaşından bu yana sürekli artış gösterdi. Küresel krizin ABD üzerinden patlak vererek dünyayı kuşatmasının üzerinden neredeyse bir sene geçti ve bu sürede petrol fiyatları iki katına yükseldi.
Bu süre içerisinde dünya piyasalarında birçok olay yaşanmasına rağmen belki de en çok petrol fiyatları konuşuldu ve konuşulmaya da devam ediyor. Petrol fiyatlarının birçok ekonomik parametreyi doğrudan etkilemesi tartışmaların da şiddetini artırıyor. Petrol fiyatlarında yaşanan anormal hareketler bizim gibi dışa bağımlı ekonomilerde makro ekonomi dengelerini alt üst edebiliyor.
Soluksuz yükselen petrol fiyatları hakkında farklı senaryolar ortaya atıldı, üretenler ve tüketenler birbirini suçladılar. ABD arz tarafındaki zayıflıktan dem vururken, Petrol İhraç Eden Ülkeler Birliği (OPEC) arz sorununun olmadığı sorunun spekülatörlerden ve düşük dolar politikası nedeniyle ABD''den kaynaklandığını her fırsatta dile getirdi.
Yükselişin arz tarafından kaynaklanmadığını, uygulanan düşük dolar politikasının yardımı ile spekülasyona açık bir şekilde petrol fiyatlarının 150 dolar sınırına dayanmasını hep beraber izledik. Bu arada fiyatlar reel olarak 1979''daki ikinci petrol krizindeki tepe noktasından yüzde 25 daha yükseğe çıkarken birileri de bu işten tatlı kârlar elde ettiler. Bu tatlı kârın bölüşümünü daha önce ki yazılarımızda belirtmiştik.
Petrol fiyatları 11 Temmuz''daki zirve fiyatının ardından 20 dolar düşüşle hafta içinde 125 dolar seviyelerine kadar geriledi. Arz tarafında bir değişiklik olmamasına rağmen fiyatlardaki bu sert düşüş ve aşağıda sıralayacaklarımız petrolde yapılan spekülasyonun en azından şimdilik! sonlandığını bizce teyit ediyor.
OPEC, yayınladığı bir raporda enerji talebinin 2030''a kadar yüzde 50''nin üzerinde artış göstereceğini ve petrolün bu talebin yüzde 80''ini karşılayacağını duyurdu. Fiyatların yükselişini savunanların arz-talep faktörlerini halen öne çıkarmaya çalıştığını söyleyebiliriz. Ancak hatırlarsak geçtiğimiz yıllarda ABD''de teknoloji şirketlerini şişirip pazarlayanlarda aynı tezi savunuyorlardı. Sonrasında ise teknoloji şirketlerinin senetleri yaptıkları aşırı primi fazlası ile geri vererek pul haline dönmüşlerdi. Yani petrolde arz yönlü bir sıkıntı bulunmamaktadır.
Ne tesadüftür ki!... fiyatların düşmeye başlamasının ardından ABD hükümeti, enerji piyasalarında spekülatif hareketleri engellemek için kanun tasarısı hazırlayarak senatoda görüşmeye aldı ve fiyatların daha da düşmesi için ABD''de petrol aramaya getirilen sınırlamaların kaldırılmasını teklif etti.
Bilindiği gibi emtiaların spot fiyatlarını vadeli işlem borsalarındaki hareketler büyük ölçüde yönlendirir. Ve… En önemli gösterge: Dünyanın en büyük vadeli işlemler piyasası, ham petrol ve diğer hammadde fiyatlarının belirlendiği NYMEX''te (Newyork Mercantile Exchange) kapatılan açık pozisyonların çoğunun alım yönünde olması ve yüksek fiyatlar nedeniyle özellikle fonların açık pozisyonlarını kapattıkları ve de petrolde pozisyon alan yatırımcıların sayısındaki azalma ise dikkat çekiyor.
Ham petrol fiyatlarının belirlendiği NYMEX vadeli işlemler borsasında petrol şirketleri, rafineriler ve kurumsal yatırımcıların piyasadan çekilmesiyle açık pozisyon sayısı son 17 ayın en düşük düzeyine inmiş bulunuyor. Yani şu aralar petrolde yeni pozisyon alımı olmazken, mevcut açık pozisyonlar kapatılıyor.
Tüm bu verileri alt alta koyarsak, kısa vadede petrolde oynanan oyunun (spekülasyonun) "şimdilik" sonuna gelindiği anlaşılıyor.
Petrol fiyatlarındaki düşüş devam edebilir. Eğer petrol düşerse, bu diğer emtialara sıçrayarak onların fiyatlarını da aşağı çekecektir. Petrol ve emtia fiyatlarında oluşacak kayıplar cari açık korkumuzu bir miktar hafifletebilir.
