Timsah gözyaşları...

Hafta boyunca gerek içeride gerekse dışarıda ekonomi gündemi yine oldukça yoğun geçti. Global ekonomide ve piyasalarda mart başında başlayan toparlanma ve yukarı hareketlerin ne kadar gerçekçi olduğuna dair tartışmalar gündemin ilk sırasında yer aldı.

İçeride ve dışarıda global ekonomik toparlanmanın başladığına umut bağlayan ve en kötünün geride kaldığına inanan "yeşil filizcilerle", bunların geçici olduğuna inanan "sarı otçuların" tartışmaları gündemin birinci sırasına oturdu. Nebâtattan hazzetmeyenler ise olaylara aynı yaklaşım tarzı ile farklı teşbihler getirerek; tünelin sonundaki ışığın gerçekten bir "ışık huzmesi" mi yoksa hızla üzerimize gelen bir arabanın farı mı olduğu noktasında tartışmaya giriştiler.

Bu tartışmaları Dünya Bankası, IMF, OECD (Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı) gibi uluslararası kurumların global ve yerel beklentileri içeren raporlarını peş peşe açıklanması körükledi.

Şüphesiz bu tartışmalar oldukça önemli. Ekonomilerde normalleşme hareketlerine ne zaman geçileceği her kesimin kafasını kurcalıyor. Bizim de bir taraf olmamız gerekiyorsa, en azından Türkiye ekonomisi için umutlu olduğumuzu bir kez daha burada belirtelim…

Tüm bu tartışma ve rapor hengâmesi arasında krizin ortaya çıkışında hiçbir suçu olmayan fakir ülkelerin durumu gündeme gelmiyor. Bundan sonra da geleceğini de zannetmiyorum…

Fakir ülkeler "sermaye zengini" ülkelerin dünyanın başına bela ettiği krizin faturasını çok ağır ödemelerine rağmen, hiçbir şekilde gündemde yer bulamıyorlar. Aksine, dünya nerede ise ultra zenginlerin servetlerinin kriz karşısında nasıl eridiğine ağlatılmaya çalışılıyor.

Merrill Lynch''in hazırladığı 13. Yıllık Dünya Varlık Raporu''na göre; dünyanın en zengin kişilerinin toplam varlıkları 2008''de yüzde 19,5 erimeyle 32,8 trilyon dolara gerilerken, zengin sayısı da 1,5 milyon kişi azalışla 8,6 milyon kişiye inmiş. Ultra zengin sayısı ise yüzde 24,6 düşerek 78 bine gerilemiş. Bu arada Türkiye''de ise 2007 yılında 47 bin 600 olan 1 milyon doların üzerinde varlığa sahip kişi sayısı, 2008 yılında 33 bin 700''e gerilemiş. Bu rakamlar nerede ise tüm dünya basınında yer alarak gündem oldu.

Yukarıdaki raporda açıklanan "zengin fakirleşmesinden!" çok daha önemli bir haber vardı. Bu haber, gündem olamayan ve ufak puntolarla geçiştirilen, Birleşmiş Milletler''in hafta içinde New York''ta krizin fakir ülkelere yaptığı olumsuz etkiyi görüşmek üzere düzenlediği konferanstı. Hemen belirtelim (doğal olarak) bu konferans öncesinde fakir ülkelerin lehine bir sonuç çıkması beklenmiyordu. Ancak zirvede açıklanan veriler gerçekten "dünyaya bir tokat" niteliğinde idi…

Birleşmiş Milletler verilerine göre; dünya nüfusunun bir milyarlık bölümü her akşam aç karnına yatağa giriyor. Yani dünyada "her altı kişiden biri aç" olarak uyuyor. Dünya çapında mali kuruluşlara, sadece geçen yıl içinde hükümetler tarafından verilen yardımlar, yoksul ülkelere yaklaşık elli yıldır verilen uluslararası yardımların neredeyse on katı büyüklüğüne ulaşmış durumda.

Krizle birlikte yoksul ülkelerin borç yükünde ciddi artış yaşanıyor. En son yayınlanan 2007 verilerine göre; üçüncü dünya tabir edilen ülkelerin dış borç toplamı 3,3 trilyon dolardan fazla. Krizin etkisi ile bu borç miktarında ciddi artış olduğu bekleniliyor.

Fakir ülkelere uluslararası yardım organizasyonlarının son elli yılda yaptığı yardım tutarı 2 trilyon dolar. Sadece geçtiğimiz yıl dünyada devletler tarafından mali kuruluşlara verilen yardım miktarının 18 trilyon dolar olduğunu göz önüne alırsak, gelişmiş ülkelerin sayesinde yıllardır yoksulluk ve açlıkla mücadele eden fakir ülkelerin ne kadar önemsiz olduğu ve akıtılan "timsah gözyaşları" bir kez daha ortaya çıkıyor.

21 Mart 2009 tarihli "Kimlerin Krizi?" başlıklı yazımızda şu ifadeleri kullanmıştık;

"Bu kriz sosyolojik piramidin en üst noktasında yer alan "mutlu azınlığın" çıkardığı bir krizdir. Krizin faturasını ise piramidin en altında yer alan geniş halk kitleleri ödemektedir. Kriz diptekilerin krizidir… Bugüne kadar zaten bozuk olan global gelir dağılımı global krizle birlikte daha da bozulacaktır."

Maalesef, bu dediklerimizin ilk sinyalleri alınmaya başlandı bile…