Kendi halinde sanat

Türkiye''de popüler algı ''sanat''ı öyle öteledi, ''sanatçı''yı bir kavram olarak asli muhtevasından koparıp sanatın öyle uzağında bir noktaya attı ki, artık bu konuda ne söylense havada kalıyor. Toplumun ''sanatçı'' diye isimlendirip baş tacı ettiği kişilikler var, ama onların ortaya koyduğu bir sanat yok. Daha doğrusu o ''sanatçı''ların yaptıklarına ''sanat'' demeye imkân yok. Öte taraftan toplumun zihinsel ve duygusal geleceğine çok yönlü katkılar sağlayabilecek, hayatı zenginleştirebilecek, güzellik duygusunu geliştirebilecek, insanî ve ihsanî değerleri güçlendirecek hakiki sanatçılara da dönüp bakan yok. Bir toplum bunu kendine neden yapar, anlaması güç!

Bu sütunda sıklıkla ve farklı biçimlerde dile getirdiğim bir şey var ki bana kendimi yaşlanmış hissettiriyor: İçinde hakikat taşıyan söze artık bütün kulaklar sağır!

Piyasa eğilimlerine uygun bir hesap kitapla bir roman yazarsanız, iyi bir romanınız olmasa bile iyi satış rakamlarınız olabiliyor. Bazıları buna edebiyat diyor, ben edebiyatı az buçuk okuduğumdan bu yapılana sadece edebiyat mühendisliği diyorum. Buna ilave olarak bir de edebiyat pazarlamacılığı kısmı var işin ki, artık onu da edebiyatçıdan çok yine edebiyat mühendisleri üstleniyor. Yakında roman koçu, hikâye danışmanı, şiir menajeri gibi yeni havalı soytarılıklar da icat olunacak, şimdiden haberini vereyim size. Maksat romanın iyi olması değil, malın satılabilir olması… Ha mobilya sektörü, ha edebiyat sektörü!

Mesele birilerinin kendine uygun bir sektör bulup malını orada bir güzel pazarlaması değil, kimsenin kazandığı parada değil gözüm. Ama bu illüzyonun bu ülkede ''sanat'' yerine geçmesine, bu kavramın içini boşlukla doldurmasına elbette bozuluyorum.

Bu sadece edebiyatla ilgili bir durum değil işin kötüsü; bu yozlaşma, bu ucuzlaşma, bu çürüme sinemadan müziğe, gösteri sanatlarından plastik sanatlara kadar her yeri istila etmiş durumda. Mesela filmlerini dünyaya izleten yeni kuşak yönetmenlerimiz, ilgiyi çok hak eden filmleriyle kendi insanlarının ilgisini bir türlü çekemiyorlar. Mesela çok özel bir insan, çok ilginç bir sanatçı olan Kütahyalı Ahmet Uluçay''ın ismini hatırlayan kaç kişi kaldı merak ediyorum. Hani "Karpuz Kabuğundan Gemiler Yapmak"ı yapmıştı en az o film kadar güzel bir insanlık hikâyesinin içinden geçerek. İstanbul Film Festivali''nden ödülünü aldı ama filmini gösterecek salon bulmakta zorlandı. Oysa baş tacı edilmeli, örnek gösterilmeli, üstüne kitaplar yazılmalıydı şimdiye kadar.

Sadece bir avuç meraklısının bildiği nice hançereden nice türkü söyleniyor bu ülkede… Tanıyan yok, bilen yok, o sesleri bir hoş seda olarak saklayıp arşivleyecek kimse de yok. Bizi temsil etsin diye yaban ellere gönderdiklerimize bakın bir de… Dünya kıytırığı bir yarışmada iki göbek atıp, üç gerdan kırınca dünya bize hayran kalacak sanıyoruz. Marifet bu mu yani! Marifet başka ve maalesef iltifata da tabi değil buralarda. Yıllardır dünyanın her yerinde dinlenen, nice festivallerde icra-i sanat eyleyen Kudsi Ergüner''in müziğine kaçımız aşinayız mesela?

Sanatın, insanı zenginleştiren, derinleştiren, çoğaltan bir gücü olmalı değil midir? Öyleyse eğer bizi zihinsel ve ruhsal olarak yoksullaştıran, azaltan, çürüten bütün bu pespayelikleri ''sanat'' zannetmeyi bırakalım artık!