Sıkıntı insandaysa...

Sancısını çektiğimiz bütün problemleri aşmak üzere bugün yöneldiğimiz bütün hal çareleri toplumsal karakterlidir. Sorunlarımızı tarif ederken de, teşhis ederken de meselelere hep toplumsal ölçeklerle bakıyoruz. Sanıyoruz ki toplumu şu halden bu hale evirebilirsek ya da şu noktadan bu noktaya taşıyabilirsek, sıkıntılarımız da buna bağlı olarak sona erecek. Yine sanıyoruz ki bugüne kadar çözüm yolunda adım atamayışımızın sebebi bu toplumsal operasyonları -ki buna devrim diyebiliriz, ıslahat diyebiliriz, atılım diyebiliriz, revizyon ya da ilerleme diyebiliriz- yeterince başarılı uygulayamamamız, bu adımları başarıyla atacak ehil kimseleri öne çıkaramayışımızdır.

Bu bakış açısının, toplumsal meselelerin hallinde çareyi toplumun dışında aramak gibi çok temel bir açmazı var. Daha en baştan toplumun bir halden bir başka hale evrilmesini, bir yerden başka bir yere taşınmasını sihirli formüllere bağlamış ve görevi de elinde sihirli değneği olduğu iddiasıyla ortaya çıkan kurtarıcılara tevdi etmiş oluyoruz. Tabiatları gereği kurtarıcılar uzun ve meşakkatli yoldan gitmeyi tercih etmiyor, birkaç sihirli hamle yaparak meseleleri ortadan kaldırmaya, beceremezlerse de görünmez hale getirmeye çalışıyorlar. Bu onlara vakit kazandırırken, topluma da kaybettiriyor.

Toplumsal meseleleri çözmek adına, çarenin başka adreslerde arandığı da vaki elbette. Elinde sihirli değnek taşıyan kurtarıcı karakterlerin dışında, bir de kurtarıcı fikirler var. Bunlar toplumu belli idealler etrafında bir arada tutmayı, belli hedeflere yöneltmeyi, bu sinerjiyle sonuca gitmeyi öneren ideolojik yapılar... Çoğu zaman iyiniyetli olmalarına karşın sonuca ulaşmakta pek başarıya ulaşamıyorlar. Kurtarıcı fikirlerle ortaya çıkan grupların sorunu da, elinde sihirli değnekler bulunduğunu vehmeden kurtarıcı karakterlerle aynı... Her iki grup da topluma dışarıdan ya da üstten bakıyor ve toplumun zihinsel maluliyetlerinden, ahlaki zafiyetlerinden bağımsız olarak bulduklarına inandıkları ''doğru''larla bir elbise dikerek topluma giydirmeye çalışıyorlar. Sorun belli, toplumsal ölçüleri dikkate almayan böylesi terzilerin diktikleri elbiseler ne kadar zorlanırsa zorlansın bedene uymuyor.

Bu sihirli formüller, bütünü değiştirmek ya da başkalaştırmak için uğraşadursunlar, toplumu oluşturan parçalar sıkıntıyı dinamik biçimde üretmeye, farklılaştırmaya, çeşitlendirmeye devam ediyorlar. Nedir o parçalardan kasıt? Elbette insan, insanlar!

Toplumları sıkıntılara boğan her türlü arıza insandan başlıyor. İnsandaki sıkıntıyı çözmeden toplumdaki sıkıntıyı çözmenin bir yolu yok. Kurtarıcı diye sahneye çağırdığımız karakterler de bu anlamda sıkıntının bir parçası... Kurtarıcı fikirler de ya bu sıkıntılı bünyelerden beslenerek ortaya çıkıyor ya da dışarıdan getirildiği için bünyeye uymuyor. En ideal fikirlere ulaşsak ve en kudretli karakterleri sahneye çıkartsak bile, insana ait çözülmeyi durdurmadan bizi rahatlatacak herhangi bir sonuca ulaşamayız.

Uzun yoldan gitmek ve kendimizi şaşmaz doğrularla yeniden inşa etmemiz gerekiyor. Aksi halde temeli sağlam olmayan bir binayı beyhude restore edip duruyor olacağız. Sıkıntılarımız hiç azalmadığı gibi gittikçe çoğalacak ve çeşitlenecek. Kendi arızalarından bihaber kurtarıcılar, kendi zeminsizliğiyle malul fikirler elinde oyuncak olup gideceğiz.