Seçimler Üzerine-2

DSP ve MHP''nin "yeni" konumuna göz atmayı geçen yazıda kaldığımız yerden sürdürelim. Bu iki partiye ilişkin temel kaygılardan biri de "içe dönmeci" karakter taşıdıklarının varsayılması. MHP ve DSP''nin nasıl bir performans sergileyeceklerini, gerçekten öyle olup olmadıklarını yakın gelecekte göreceğiz. Ancak Türkiye''nin bugün itibariyle sahip olduğu "uluslararası konum", (dünya dinamiklerini derinden sarsacak, kuşatıcı bir genel çatışma çıkmadığı takdirde) "içe dönmeci" bir yaklaşım taşımasını imkansız kılıyor.

Böylece, ilginç bir biçimde, "içe dönmeci" olduğu varsayılan bu iki partiyi yaklaşık altı aydır beslemekte olan "dışa dönük" bir dinamiğe varıyoruz. Türkiye''nin geçen Eylül ayında Suriye ile başlayan, Moskova ve Roma''ya uzanan ve Türkiye-Avrupa ekseninde ciddi bir kırılmaya yol açan serüveni hem son derece "dışa dönük" bir nitelik taşıyor, hem de Türkiye''nin önemli bir "yeniden konumlanma" sürecine girdiğini gösteriyor. Bu yeni süreci "terör sorunu"na indirgemek ise, tıpkı cumartesi günü "milliyetçilik" konusunda söylediğimiz gibi, bir başka "kolaycılık" oluyor (Geçen Kasım ayında, "Roma krizi"nin, Türkiye-Avrupa eksenindeki kaçınılmaz kırılma için bir tür gerekçe oluşturduğunu; hatta söz konusu sorunun, bundan öteye, Avrupa içindeki bir çatışma dinamiği için bir "ilk ateşleyici" işlevi görebileceğini söylemiştik). Şimdi bu ölçüde "dışa dönük" bir sürecin, Türkiye''de "içe dönmeci" olduğu varsayılan partileri beslediği savı da iyice ilginç olmuyor mu? Özetle, Türkiye "uluslararası strateji" düzleminde ciddi bir "yeniden konumlanma" yaşamaktadır ve DSP ya da MHP''nin –gerçekten "içe dönmeci" bir karakter taşısalar bile– bu sürecin dışında bir tutum geliştirmeleri beklenmemelidir. Benim her iki partinin de bu sorumluluğun farkında olduklarından kuşkum yok.

Son seçimlerde 1995''teki seçmen eğilimlerini derinden değiştiren bir faktör daha vardı. Medyanın, söz konusu faktörün oluşumunda oynadığı rol nedeniyle, bunun farkına varamaması da doğal görünüyor. Bu faktör Susurluk''tur; daha doğrusu, Susurluk''un içeriğinden bağımsız olarak tekrar su yüzüne çıkan bir zihniyet ayrışmasıdır. Bugün medyada yer alan ve büyük bölümü geçmişte az çok birbirinden ayrışık "anlayış" ve "yorumlama" biçimlerine sahip olsalar da aynı (ve belli bir) eğilimden gelen kişiler. Susurluk''u, artık geride bıraktığımızı sandığımız bir tartışma alanı için bir "rövanş fırsatı" olarak gördüler (kimbilir, belki de bilinçdışı bir tepkiydi bu). Ortaya çıkmasına katkıda bulundukları tabloyu, bugün gazetelerinde renk renk yayınladıkları "siyaset haritası"ndan ilgiyle inceleyebilirler. Toplumun "milli" kabul ettiği kimi hususlar, "devlet"e ilişkin tartışma alanları konusunda verdiği tepkiden başka kesimler de ders çıkarmalıdır. Aynı tablodan ders çıkarması ve milletin "hassasiyetleri"nin neye dayandığını, "yönetici figürler" ile "toplumsal zemin"in birbirinden nasıl ayrıştığını anlaması gereken bir diğer grubu da "merkez sağ"ın iki partisi oluşturmaktadır.

Aynı çerçevede bir başka ilginç örneği de ÖDP oluşturuyor. Medyada pek çok kitle partisi kadar yer bulan ÖDP''nin aldığı sonuç, bu partiye oy isteyen nice Türk aydınını ve kendilerine bir tür "kılavuzluk" rolü biçen nice gazeteci ve televizyoncuyu düş kırıklığına uğratmış olabilir: Ama henüz gereken "bilinç düzeyi"ne varamamış, "demokrasi kültürü"nü özümseyememiş, Türk toplumunun elinden bu kadarı geliyor, ne yapalım! Yine de bu durumun sevindirici yanları yok değil: Hiç olmazsa, Türk toplumunun sanıldığı kadar, ısrarla vurgulanarak söylendiği kadar "belleksiz" olmadığını anlamış bulunuyoruz.

Üstelik bu "belleksizlik" durumunun asıl Batı Avrupa''yı tehdit ettiği anlaşılıyor. "The Economist"in son sayısında yer alan "Demokrasi ve İslam" başlıklı yazı, Türkiye ile Cezayir konusundaki "derin çözümlemeleri"yle, iki ülke arasında kurduğu "muhteşem koşutluklar"la, Batı dünyasının Türkiye''nin nasıl bir "imparatorluk mirası"na dayandığını çoktan unutmuş olduğunu kanıtlıyor. Elimden Batı Avrupa''yı tebrik etmekten ve gelecek on yıllarda dünya üzerinde üstleneceği "siyasî cüce" rolü hakkında düşünmesini önermekten başka bir şey gelmiyor.