Siyasetin geleceği - 2

Geçen yazımızda "merkez sağ ve çevresi"ni kuşatan yapının aksayan yanlarına değinmiş ve bu yapının "yeniden tanımlanması"nın kaçınılmaz hale geldiğini, bunun için de önümüzdeki yaklaşık bir yıllık dönemin belirleyici olacağını söylemiştik. Bu döneme ilişkin "ihtimal senaryoları"na geçmeden önce, seçim sonuçlarını belli "nirengi noktaları"ndan değerlendirmek durumundayız.

MHP''nin ve -belli oranda- DSP''nin yükselişini açıklayabilecek faktörleri bir kez daha hatırlayalım: 1) Uluslararası strateji düzlemi. Dünya üzerindeki (birbirini tamamlayan) "bütünleşme" ve "parçalanma" senaryolarının "ulus-devlet"e niçin bir "milli refleks" imkanı sağladığını ve nasıl bir "milli işlev"in doğmakta olduğunu daha önce uzun uzadıya açıklamıştık. Burada altını çizmemiz gereken tek bir husus var: Türkiye bu yeni işlevin önem kazandığı ülkelerin başında gelmektedir. Buna, yine Avrupa''nın hemen dışında yer alan bir başka ülkeyi, Rusya''yı da eklememiz gerekiyor. Söz konusu iki ülke, bu düzlemde, dünyanın genel siyasi dengeleri bakımından belirleyici ve önemli bir rol oynayacaklardır. Ancak bu "ortak" zeminin iki ülke arasında bir "ittifak" ilişkisi değil, bir "karşıtlık" durumu oluşturduğunu unutmamak gerekir. Söz konusu konjonktür son seçimlerde ağırlığını az çok hissettirmiştir. 2) Türkiye''nin geçen Eylül ayından beri gösterdiği performans. Ülkemizin Suriye ile başlayan, Moskova ve Roma''ya uzanan ve Türkiye-Avrupa Ekseni''nde ciddi bir kırılmaya yol açan serüveni "terör sorunu"na indirgenemez. Pek çok kişi tersini düşünse de, son derece "dışa dönük" bir nitelik taşıyan bu performans, Türkiye''nin önemli bir "yeniden konumlanma" süreci yaşadığını göstermektedir. Bu süreç seçimlere yansımıştır. 3) Susurluk sendromu. Söz konusu olay kimi kesimler tarafından "tarihsel bir rövanş imkanı" olarak görülmüş ve -bilinçli ya da bilinçsiz- "eski karşıtlıklar"ın belli ölçüde yeniden uyanmasına neden olmuştur. Bu olayın, aynı düzlemde, toplumun büyük bölümü açısından "devlet"e karşı bir tedirginlik ve karşıtlık uyandırmak şöyle dursun, oldukça "rahatlatıcı" bir işlevi olduğu da açıktır. İkinci maddede özetlediğimiz süreç de bu "toplumsal bakışı" haklılaştırmış, toplumun "milli" kabul ettiği hususlar ve "devlet"e ilişkin tartışma başlıkları konusunda ne tür bir hassasiyet taşıdığını açığa çıkarmıştır.

Bu üç faktöre, geçen yazıda çerçevesini çizdiğimiz bir hususu "tamamlayıcı öğe" olarak eklememiz gerekiyor. Merkez sağın kendi "toplumsal tabanı"nın uzağına düşmesi ve (kapatılmış bulunan) RP''nin "devlet" ve "milli politikalar" konusundaki kaçınılmaz acemiliği bu sürecin "tamamlayıcı öğesi"dir, çünkü daha ağır seyredebilecek ya da daha başka düzlemlerde temsiliyet bulabilecek "dip akıntılar"ın bu derece şiddetli biçimde yüzeye vurmasını sağlamıştır.

Son seçimde -yaklaşık olarak- MHP yüzde 10, DSP yüzde 7.5 oranında bir oy artışı yaşadı. CHP''nin yüzde 1.5''luk düşüşünü çıkaracak olursak geriye yüzde 16 kalmaktadır. Bu yüzde 16 "sağ" oydur ve en kabadayı partinin yüzde 20''ler civarında olduğu bir siyasi zeminde çok ciddi bir orandır. DYP ve ANAP''a 1995''te "RP''ye karşıtlık" düzleminde giden, daha çok büyük şehirlerde ve batı bölgelerinde yer alan oyların "yeni adresi" ilk bakışta belli gibi duruyorsa da kuşkuculuğu elden bırakmamak lazımdır. Bu oyların bir kısmı -bu konuda bir güvence olarak gördükleri- MHP''ye gitmiştir; DSP''ye gidenler de yukarıda değindiğimiz "yeni milli işlev"e "yatkınlık" taşıyan oylardır. DYP ve ANAP''ın -temelde MHP''nin temsil ettiği zihniyete eğilimli olan- oyları da "Susurluk sendromu" ve "geçen Eylül''den bu yana sergilenen performans"la yön değiştirmiştir: ANAP Susurluk sürecindeki tutumuyla MHP eğilimli oylarının tamamını yitirmiş, DYP ise aynı hatayı, bu alanda kendisine "meşruiyet" sağlayan yegane siyasi aktör olan Sn. Mehmet Ağar''ı partiden tasfiye etmeye çalışmakla ve MHP''ye yönelik gereksiz bir "karşı konum" geliştirmekle işlemiştir. FP''ye gelince; iki ayrı eğilimi yansıtan, yani bir yanda bu partinin "devlet"le mesafesinden rahatsız olan, diğer yanda partinin artık "iktidar nimetleri"nden yararlanamayacağına emin olan oylar kendilerine yeni adresler bulmuşlardır.

Söylediklerimiz yeni şeyler değil ve hatta kimilerince biraz "yüzeysel" bulunabilir. Ama Türkiye''de siyasetin dinamikleri -tıpkı dünyanın diğer yerlerinde olduğunca- yalın bir işleyişe sahiptir ve söz konusu öğeler yukarıdaki "seçim faktörleri"yle birlikte okunursa, "siyaseten" daha anlamlı bir çerçeve kurulabilir. Artık şu sorulara geçebiliriz: Merkez sağ mevcut durumunu koruyacak mı? FP''nin tasfiye süreci devam edecek mi? DSP ve MHP''nin yükselişi sürecek mi? DSP-MHP eksenli bir hükümet bu eğilimi karşılıklı olarak besleyecek mi? Bu parlamento Cumhurbaşkanlığı Seçimi''ni gerçekleştirecek aritmetiğe sahip mi?