Tarih ve siyaset

Geçen hafta Ömer Seyfettin ve Kemal Tahir''in "güncelliğini" hiç yitirmediğini düşündüğümüz kimi görüşlerini hatırlatmış ve son 150-200 yıllık serüvenimizde Türkiye''yi "spesifik" bir ülke kıldığına inandığımız kimi hususlara değinmiştik. Söz konusu hususlar bugün bile "siyaset"i kavrayış ve uygulama tarzımıza ışık tutuyor. Şimdi yakın tarihimizden, ilk bakışta pek de çarpıcı değilmiş gibi görünecek, ikincil sayılacak bir olaya göz atalım. Söz konusu olayı Arif Cemil''in "İttihatçı Şeflerin Gurbet Maceraları" adlı kitabından aktaracağız (haz. Yücel Demirel, Arma, 1992). Talat Paşa''nın Almanya''ya vardığı günler. Ayaklanma günleri, Alman silahlı kuvvetleri ihtilalcilerle çarpışıyor ve Talat Paşa sınırlı imkanlarla, can güvenliği olmadan Almanya''da barınmaya uğraşıyor. Arif Cemil o günlerde olup biteni şöyle anlatıyor:

"Bu esnada sefir Rıfat Paşa İstanbul hükümetinden aldığı emirleri infaz için bütün kuvvetiyle çalışıyor ve Almanya''ya iltica eden İttihat ve Terakki rüesasının tevkifiyle İstanbul''a teslim olunmaları için elinden geldiği kadar gayrette kusur etmiyordu. Bu mesaisinde Rıfat Paşa''ya Berlin''deki Türk kulübü ve daha bir takım kimseler müzaheret ediyorlardı."

İşte bir akşam Hamdullah Suphi Bey Türk Kulübü''nde bir toplantı düzenler; toplantının görünüşteki amacı Alman ihtilaline bir tür destek vermektir. Alman Bahriye okullarında okuyan ve ihtilalci Alman bahriyelerine sempati duyan bahriye öğrencilerimiz de bu toplantıya çağrılır. Gerisini Arif Cemil''den dinleyelim:

"Alman ihtilalini tesid için söylenen bir iki laftan sonra, Mustafa Ziya Bey maiyetinde birisi Ermeni olmak üzere iki sefaret katibi ve daha bir iki kimse olduğu halde ortaya çıkarak, Talat Paşa ile rüfekasını tevkif için Berlin''de bir heyet teşkil ettiğini, bu heyetin Berlin''deki Türk tebası namına Almanya hükümetinden mültecilerin tevkifini ve Türkiye''ye iadesini talep edeceğini söyledi ve yapılacak takibatın bir kat daha müessir olması için Berlin''deki Türkler namına heyete selahiyyet verilmesini talep etti. Bu selahiyyet şiddetli alkışlarla ita edildikten sonra, Safveti Ziya Bey evvelce hazırladığı bir makaleyi okuyarak gazetelere verilmek üzere mezkur makalenin de tasvibini rica etti ve bu da şiddetli ''kabul! kabul!" sedalarıyla kabul olundu. Bir iki gün sonra Türk kolonisi namına Berlin gazetelerinde intişar eden bu makalede güya sekizyüz bin Ermeni''nin nasıl katledildiği izah olunuyordu. İçtimanın nihayetine doğru artık söz söylemek sırası reis Hamdullah Suphi Bey''e gelmişti..."

Reisin de "aynı" mesele üzerine "aynı" yöndeki sözleri ve kışkırtıcı konuşması ardından, özellikle bahriye efradı galeyana gelir, mavzerlere süngü takılır, dört yanı "Nerede o herifler! Söyleyiniz bize gidip getirelim!" nidaları sarar. Arif Cemil o günlere ilişkin sözlerini şu saptamayla bağlıyor: "O günlerde idi ki esna-yı muharebede Bulgarlar''ın bir çok Sırp ve Yunanlı kestiklerine dair Sırplılar ve Yunanlılar tarafından ortaya çıkarılan şayiaları tekzip için, Berlin''deki Bulgar talebesi bir içtima aktetmişler ve bu şayiaları şiddetle tekzib ve protesto eylemişlerdi."

Hepsi bu. Basit, sıradan bir olay. Ama içe ve dışa yönelik "milli" meselelerde, "kişisel iktidar alanları"nın korunması için, en temel "direniş noktaları"nın nasıl kolaylıkla feda edildiğini göstermesi açısından çarpıcı bir örnek. Türkiye bugün de "dış konjonktür" yönünden kritik (ama pek çok imkanla dolu) bir dönem geçiriyor. Ve biz de son bir yıldır, aynı nedenle, "içinde gayrımilli nitelikte unsurlar barındıran hiçbir siyasi anlayış"ın bu ülkede başarıya ulaşma şansı taşımadığını söylüyoruz.