Afrika ziyareti-2

Salı günü Sudan ile bu köşeye taşıdığım Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Afrika ziyareti, Çad ve Tunus’ta gerçekleştirilen görüşmelerle sona erdi. Bu bağlamda konuya öncelikle Çad ile devam edecek olursak, Afrika Açılımımız kapsamında işbirlikleriyle el uzatmak istediğimiz bir ülkeden bahsediyoruz. Nitekim Çad, nicedir yoksullukla başa çıkmaya çalışan düşük gelirli bir ekonomi konumunda…

Bir zamanlar Fransa’nın sömürgesiyken, bağımsızlık sonrası yıllarca iç çatışmalarla yıpranmayı sürdürmüş bir hikâyeyi onarmak şüphesiz kolay değil. 2000’li yıllarda petrol üretimine ağırlık verip ihracatına başlayan Çad, kabaca ilgili ilk on yıllık dönemde kişi başına gelirini 1.000 dolar civarlarına getirmeyi başarmıştı.

Petrolden güç aldığı bu dönemde orta gelire adım atamazken, 2014 yılında piyasalara gelen fırtınadan ise hissedilir bir yara aldı. Böylece büyüme 2015’te %2’nin, 2016’da ise sıfırın epeyce altına geriledi. Ayrıca vergi gelirlerinde haliyle gözlenen ciddi düşüşler, mali sıkıntıları da kötüleştirdi. Bir diğer deyişle Çad, bu dönemde Sahra Altı Afrika’nın petrol akıbetine maruz kalmış ekonomilerden biri oldu. Bu düşüşe şüphesiz, güvenlik sorunları da katkı verdi.

2017 yılı ise Çad için daralmanın geride kaldığı ve %0’ın üzerinde tutunmaya gayret eden bir gelişim ile tamamlandı. Önümüzdeki yıl da, ekonominin %2’yi aşan bir büyüme sergilemesi öngörülüyor. İşin artı tarafında ise, tarımdaki pozitif gelişmeler yatıyor ki; sektör bugün ülkedeki işgücünün ağırlıklı bölümünü sırtlayan geniş bir alana sahip. Bununla birlikte son yıllarda yaşananlar, ülkenin petrol bağımlılığında tehlikeli bir boyutta kaldığını ve acil çeşitlenme gereksinimi olduğunu bir kez daha açıkça ortaya koyuyor.

Kalkınma ve insani gelişme açısından dünyanın alt sıralarında yer alan Çad’ın ve halkının gelişimine katkıda bulunabilmenin, ülkenin ekonomik potansiyelini ortaya çıkarmaktan geçtiğine şüphe yok. İşte bu nedenle, altyapı yatırımları başta olmak üzere, Türk iş dünyasının ülkedeki çeşitli fırsatları değerlendirmesi gündeme geliyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Afrika ziyaretinde son durağı olan Tunus ise, kıtanın çeşitlenmiş ve nispeten gelişmiş ekonomilerinden olması hasebiyle, farklı bir profile sahip. Bununla birlikte, son yıllarda sanayide görülen düşüş ve tarımdaki yavaşlama neticesinde ülkede GSYH gelişimi oldukça düşük hızlarda kaydedildi. 2016’daki %1’in bu yıl %2 civarına katlanmış olması beklenirken, önümüzdeki sene ise bir basamak daha yükselmenin mümkün olduğu düşünülüyor. Nedeni ise, Akdenizli ülkenin turizmde (güvenlik bağlantılı) toparlanan görünümü ile sıkı ilişkileri olan Avrupa pazarındaki iyileşmeden faydalanması… Ayrıca tarım ve fosfat üretimindeki toparlanma da, beklenen olumlu gelişmeler arasında geliyor.

Tunus ekonomisi, iş ortamını iyileştirmeyi de ajandasına almış olduğu toparlanma sürecinde, belli başlı makro sorunlarla mücadele etmek zorunda. Bunlardan biri %15’i aşmış işsizlik oranı olup, özellikle kadın ve genç nüfustaki hayli yüksek oranlar sinyal veriyor. Bir diğer çözülmeyi bekleyen alan ise kamu maliyesiyken, kıtanın petrol ithalatçısı sınıfına giren ülkelerinden olan Tunus, yüksek cari açığını da kontrol altına almak durumunda…

Bugün Serbest Ticaret Anlaşmamız olan ülkelerden olan Tunus’a, tekstilden makineye, otomotiv sanayinden hububata uzanan çeşitli sektörlerde ihracat yapıyoruz. Cumhurbaşkanı Erdoğan önderliğindeki son ziyarette ise, belli sektörlerde yapılması muhtemel yatırımlarla ekonomik bağları güçlendirmenin yolları masaya yatırılmış oldu.

Gerek kuzeyindeki gerekse Sahra Altı’ndaki çok çeşitli profilleriyle zengin işbirlikleri imkânları sunan Afrika bölgesiyle ilişkilerin genişletilmesi, Türkiye’nin ekonomik ve insani dış politikalarının önemli ayaklarından olmayı sürdürecek.