Dilimize Özgürlük Gerek Efendiler!

Türkçe''nin sorunlarının başında Batı''da gelişen felsefî ve teknik terimleri karşılayacak uygun terimler bulmakta zorlanması, bu konuda yetersiz olması gelir. Ancak dikkat edilirse bu dilin kendi yapısındaki bir yetersizliği ifade etmez. Bilgisayar teknolojisiyle ilgili kelimeleri alalım. Bunlar İngilizce için de yenidir çoğu zaman. Kelime eski bile olsa, ona yeni bir anlam yüklenmiştir. Demek ki, elli sene önce İngilizce ile Türkçe arasında bu alandaki kelimelerin varlığı yahut yokluğuna dayanan bir yeterlilik-yetersizlik karşılaştırması yapılamazdı. Bugün yapılabiliyor. Ne oldu da İngilizce orta hacimli bir sözlük tutarındaki sözler sayısınca Türkçe''nin (veya başka dillerin) önüne geçti. Türkçe''nin söz yapma yolları çalışmaz mı oldu?

Elbette hayır? Türkçe, eski söz yapma yollarına yenilerini de katarak (İngilizce ve Rusça gibi dillerin etkisi altında oluyor bu) türetme canlılığını ve gücünü koruyor. Kelime yapmak isteyen herkes bu yollardan uygun olanını kullanıp kelime türetebilir. İngilizce''nin ürettiği kelimeleri çevirmeye çalışmak ise bütün iyi niyetine rağmen yeterli olmuyor. Oysa bir dilin varlığını emniyet altına almanın yegâne şartı, o dili felsefede ve bilimde kullanmaktır. O dil ile düşünce ve bilgi üretmektir. Eğer düşünce ve bilgi üretiminde kullanılmıyorsa bir dil, zamanla mutfak dili olmaktan başka bir geleceği olabilir mi? Elbette hem felsefenin, hem bilimin, hem sanatın, yani entellektüel olan her faaliyetin birinci şartı özgürlüktür. Eğer düşünce ve üretimin türlü safhalarında karşınıza engeller, yasaklar, tabular çıkıyorsa düşünceyi, bilimi, teknolojiyi ve sanatı üretmeniz mümkün olamaz. Düşünce dil üzerinden gerçekleştirilir. Dil olmazsa düşünce olmaz. Diliniz ne kadar zengin ve imkânları genişse o kadar zengin bir entellektüel varlık alanına sahip olursunuz. Ama düşünce de aynı zamanda kendi varlığını mümkün kılan dili yeniden üreten bir fenomendir. Dil sayesinde düşünmeniz mümkün olur, düşünceler yeni algılara ve kavramlara ulaşır, bunları dilin imkânları içinde isimlendirirsiniz, böylece dili düşünce ile üretmiş olursunuz.

Yine bilgisayardan örnek verelim. İnsanlar uzun süren hesapların daha kolay, daha hızlı yapılmasını mümkün kılacak makina hayallerini kurmaya başladıklarında birileri çıkıp aklı başında hayaller kurun, bırakın böyle boş işleri deseydi ve bir tür baskıyla onları yıldırsaydı, onlar da bu hayallerinden vazgeçerlerdi. Ama birileri bu hayallere yer açtı, destekledi. Oradan gittikçe gelişen ve hızlanan, başlangıçta belki hayal bile edilemeyen bir teknoloji doğdu. Bu kendi kelimelerini, sözlerini doğurdu. Bütün dünyayı etkisi altına alacak kadar genişledi. İngilizce''ye orta hacimli bir sözlük tutarında söz varlığı kazandırdı. İşin başındaki ürkek hayaller kışkışlansaydı, İngilizce de yüzlerce kelimeden mahrum kalacak, en azından bugün dünya dilleri karşısında elde ettiği büyük üstünlüğü elde edemeyecekti. Radikal gazetesinin 10 Nisan tarihli nüshasında Erol Emed''in "İnternet ve Türkiye" başlık yazısında 1995 yılının başlarında, daha internet üzerinde ticaretin pek de yaygınlaşmadığı bir zamanda, İMKB için açılan ve bütün Türk şirketlerine dünya çapında ticaretin imkanlarını sunacak olan bir web sayfası projesinin, PTT''nin tekelci zihniyeti yüzünden nasıl kadük olduğunu okudum. Sayın Emed, Türk program üreticilerinin gümrük, vergi gibi mevzuattan bilgisayar programı üretip ihraç edemez hâle geldiklerini anlatıyordu. Bilgisayar ortamının hayatımızı, yaşama kültürümüzü bu kadar derinden etkilediği bir dönemde, şu yasaklama örnekleri, çok iyi bilelim ki, Türkçemizin geleceğini de belirliyor.Türk dilini korumak ve geliştirmek için yasaklara değil özgürlüklere ihtiyaç var. İnsanlar hayal kurabilsin, düşünebilsin, üretibilsin, ta ki bunları ifade yollarını, yani dillerini geliştirmek zorunda kalsınlar.

Sabah gazetesinde bir haber başlığı : "Çıbanı büyümeden öldüreceğiz!". Oysa çıban öldürülen bir şey değildir. Aslında maksat çıbanı iyileştirmekse, tebabet ilmine göre olgunlaştırdıktan sonra yarıp cerahati çıkarmak daha uygundur. Sabah''ın haber yazanları herhalde "Yılanın başını küçükken ezeceğiz!" demek istiyorlar.

Sabah gazetesi yazarı Hıncal Uluç (16 Nisan), Fazilet Partisi milletvekilleri için "Meclis''te ateş olsalar cürümleri kadar yer yakarlar!" diyor. Aslında Hıncal Bey böyle yanlışlar yapmaz. Muhtemelen şu sıralarda işe yeni başlayan, Nestle reklamlarından "hatırlayacağınız", vaktiyle Sayın Uluç''un jüri üyesi bulunduğu bir güzellik yarışmasında dördüncü olan sekreteri bu işlerdeki acemiliği yüzünden "Refah" ile "Fazilet"i "cirim" ile de "cürüm"ü birbirine karıştırmış olmalı.

Hıncal Uluç''un 17 Nisan''daki yazısında da "Öğrenci o kadar çok, benim hafızam o kadar az ki.." cümlesi geçiyor. Hiç hafıza için azlık-çokluk bir nitelik olabilir mi? Hafıza kuvvetli olur, zayıf olur.

Sekreter değiştirme Sayın Uluç''un diline yaramamış