Alın yaz(g)ımız

Mübalağa sanatına sıkça baş vuran bir milletiz. Gözümle görmesem inanmakta biraz tereddüt ederdim: 17 Ağustos depreminin adamakıllı sarstığı bir tanıdığın evine girdiğimde salondaki kitap raflarının tamamen boşalmış olduğunu gördüm. Kitaplar bir enkaz yığını halinde üstüste toplanmıştı. Yıpranmış meşin ciltli ve yaklaşık dört yüz sayfalık bir ansiklopedi ortasından ikiye ayrılmış bir halde bir köşede duruyor. Ansiklopedideki resimde harabe haline gelmiş bir ev ve bu evin çevresinde kendi başlarının çaresine bakan insanlar göze çarpıyor. Yazının konusu 1967 Adapazarı depremi ve siyah puntolarla başlığı: "Deprem denen şu âfet."

Çocuk Vakfı''nın "Hakları Çalınmış Çocuklar Raporu" ismiyle hazırladığı raporun bir bölümü şöyle: "Dünyadaki 2 milyar 700 milyon olan çocuk nüfusunun ölüm oranları hâlâ yüksek. 2000''li yıllarda 175 milyon çocuk beş yaşına varmadan ölecek. 8 bini ishalden olmak üzere hergün ölen çocuk sayısı 35 bin. Önlenebilir veya tedavi edilebilir hastalıklardan her yıl ölen çocuk sayısı 4 milyon. Her dakika açlıktan ölen çocuk sayısı 15. Savaşlar yüzünden sakat kalmış çocuk sayısı 6 milyon. 16 milyon çocuk psikolojik travma geçirdi. 10 milyon çocuk mülteci. 20 milyon çocuk evsiz."

Bu raporun ülkemizle ilgili bölümü ise şöyledir: "Ülkemizde 0-18 yaş grubunda çocuk nüfusu 28 milyon. Her yıl 1 milyon 358 bin bebek dünyaya geliyor. Bebek ölüm hızı binde 41. Doğan her bin bebekten 40''ı bir yaşına varmadan ölüyor. İlköğretim çağı çocuklarını kapsayan 7-14 yaş gruplarının dahil olduğu çocukların toplamı 10 milyon 613 bin. 100 çocuktan 21''i okuma yazma bilmiyor. Kimsesiz çocuk sayısı 700 bin. Türkiye''de 6 milyon çocuk işçi olarak çalışıyor. Çalışan çocukların yüzde 54''ü sigara, yüzde 6''sı içki içiyor. 20 bin çocuk sokakta yaşıyor. Türkiye''de 10 milyon çocuk yoksul. 3 milyonu yoksulluk sınırının altında yaşıyor. 4 çocuktan 1''i hiçbir sosyal güvenceye sahip değil. 10 çocuktan biri özürlü. Körfez depreminde birinci dereceden zarar gören çocuk sayısı 400 bin."

Kim bilir, dünyada her yıl kaybedilen bu milyonlarca çocuk arasından ne dahiler çıkacaktı?! Ve ülkemizde kaybettiğimiz, cahil bıraktığımız, okutamadığımız, besleyemediğimiz çocuklar arasından belki bugünün ve yarının Türkiyesine yön verecek büyükler çıkacaktı. Kim bilir?!

Mevlânâ, Mesnevî''sinin bir yerinde insanoğlunun kaderini ele alırken, Hakkın takdirini başında gören bir kimse güzel tedbirler ile o takdiri değiştirmeye kalkışmaktan nasıl hoşlanır, der. Allah bir tuzağın içine başka bir tuzak daha kor. Senin ruhun ise o tuzakların ne birinden sıçrayıp kurtulabilir, ne ötekinden. Tarlada yüzlerce ot bitse de, nihayet Allah''ın ekmiş olduğu tohum neşv ü nema bulur.

Tahirü''l-Mevlevî, Mevlânâ''nın bu görüşlerini daha somut ve anlaşılır bir biçimde gözler önüne serer: Mesela bir tarla sürülür. Arpa, buğday vesaire tohumu atılır. Sonra o tarlada bir takım yabani otlar çıkar, onlar da çiftçi tarafından sökülüp atılır, yahut feyz bulamadığı için kurur. Nihayet asıl arpa yahut buğday yetişir. Allah''ın takdir etmiş ve insan vücuduna ekmiş olduğu haller de arpa ve buğday gibidir. İnsanların tedbiri ise buğday tarlasında tutunmaya çalışan serseri otlara benzer. Nihayet onlar kurur, buğday ve arpa feyz bulur.

Bütün bunların neticesi olarak işte akla takılan birkaç soru: Fatih İstanbul''u almasaydı bu şehirde bugün kimler oturacaktı ve bizler nerede ikamet edecektik?! M.Kemal, Saraya damat olarak girseydi Osmanlı''nın ömrü ne kadar uzarda ve ne zaman yıkılırdı?! Amerika hiç keşfedilmeseydi ya da böyle bir kıta olmasaydı, bugün dünyanın jandarmalığını kim yapıyor olacaktı?! O en ateşli zamanlarında Necip Fazıl''ın karşısına Abdülhakîm-i Arvasî çıkmasaydı, Üstadın bugünkü konumu ne olurdu?! İsmet Özel ateis olarak kalsaydı ne olurdu?! Bugün dünyada Mustafa Yılmaz, Yılmaz Güney, Arif Gedemenli gibi insanlar olmasa acaba bir boşluk hissedilmez miydi?! S.Demirel, N.Erbakan''ı Adalet Partisi''nin içene alsaydı, MSP-RP-Fazilet çizgisi bugün geldiğimiz noktada mı olurdu?! Dün Boşnak, bugün Çeçen müslümanlar niçin bunca yükü çekiyorlar?! Oysa onların yerinde biz de olabilirdik! Falan kişi niye falan yerde, halbuki orada başkasının olması gerekirdi! Vs. vs.

"Gaybın anahtarları Allah''ın yanındadır; onları O''ndan başkası bilmez. O, karada ve denizde ne varsa bilir; O''nun ilmi dışında bir yaprak bile düşmez. O, yerin karanlıkları içinde tek bir taneyi bile bilir. Yaş ve kuru ne varsa hepsi apaçık bir kitaptadır." (En''am, 59) Amenna ve saddakna! Şairin şu şiiri de bu ayetin bir yorumu değil mi:

Asl-ı murâd hükm-i ezel bulmadır vücûd

Zâhirdeki savâb u hatâ hep bahânedir

Ziya Paşa''ya ait olan bu beytin anlamı şöyledir: Asıl murat, Allah''ın ezelde insanoğlu için çizmiş olduğu hükmün ortaya çıkmasıdır. Görünüşteki doğru ve hatalar hep bir bahaneden ibarettir.