Kamusal ve tamusal

Süleyman Çelebî, Mevlûd''da, Yüce Sevgili''nin mûbarek dilinden şöyle der: -Gice gündüz işleri isyan kamu/Korkarım ki yerleri ola tamu!

İnsan toplumları Evrensel Ahlâk ve Tabiî Hukuk''un temel değer ve ilkelerinden uzaklaşır, onlara yabancılaşırlarsa, Âhiret Âlemi''nden önce dünyayı, ülkelerini tamuya, cehenneme döndürürler. “İnsan insanın kurdu” olursa böyle olacağı tabiîdir. Bu gibi ülkelerde kamusal alan tamusal alana döner. Kamusal alanın tamusal alan olmaktan çıkması için tek çare vardır: O da toplumda sevginin ve sevginin ahlâk ve adaletinin hakim olmasıdır.

Sevgi, sevgi ahlakı ve sevginin adaleti toplumda hakim değilse, devlet örgütü de bir “canavar”a, “Leviathan”a dönebilir.

Sevgi; münafıkın –Türkçe anlamı ile– “dilinde”, sevgi ehlinin, iman ehlinin ise –Farsça anlamı ile– dilinde, Türkçesi ile: gönlündedir.

Devlet''in gerçek anlamı ile “Hakk ve Adalet Devleti”, bugün kullandığımız terimle: Hukuk Devleti olabilmesi için, toplumda yeterli bir sevgi birikiminin, sevgi selinin; yeterli sayıda gönülden taşması ve ışıması gerekir.

Böyle olmazsa ne olur? Devlet Hukuk Devleti (Hakk, Ahlâk ve Adalet Devleti, Sevgi Devleti) olmaz, Sosyal Devlet de olmaz, hitabeler, söyleşiler, “müzakere”ler; ya “lâf kıtlığında asmalar budama”ya, yahut orta oyununa dönüşür, hele konuşanlardan birisi bir Devletlû ise, sizinle şahane bir vekar ile, “Hikmet-i Hükûmet''in gûya gerektirdiği tarzda konuşur ve çoğu kez de söylediklerinize hiçbir cevap vermeksizin kendi resmî türküsünü çağırır ve sonra da susar. Sevginin adaletini vaadederek iktıdara gelen bir kimse; toplumda yeterli sevgi potansiyeli yoksa ve sevginin kinetik gücüne dönüşmüyorsa, kendisi münâfık ise susmakla da yetinmez Muhalefet''te iken söylediği türkülerin tam karşıtlarını çağırır. Münafık değilse, Fahr-i Râzî gibi, “burhân-ı katı''”ı (keskin delili) olan çevrelerin bu kesici ve keskinliklerinden korkarak, ya “dut yemiş bülbüle” döner, yahut takıyyeye başvurarak “değiştim” der, veyahut çevresinde gazelden hoşlananları görünce yanık bir uzun hava tutturmuş iken, birden marş ve mehterden hoşlananları görünce de anî bir zıplama ile zıpırca ezgilere geçer ve bir mehter havası ile de bitirir. Huseynî Makamı''ndan başlayıp da aynı makamda bitiren bir Devletlû''yu bugüne kadar görmek bana nasip olamadı. Yoksa birikim, ne yapsın berikim?

Böyle toplumlarda halk umduğunu hiçbir zaman yiyemez, çünkü ev sahibi olduğu bilincinden yoksundur. O da bulduğu ile yetinmek zorunda kalır. Bulduğunun kalitesi de gitgide düşebilir, sonunda “zırva aşı” ile kifâf-ı nefs etmek zorunda kalabilir. Ahmed Vefik Paşa merhum, bir imareti teftiş ederken, kazanda pişenin ne olduğunu sorar. “Zırva aşı” derler. Kepçe ile azıcık alır, tadar ve yüzünü buruşturur: Gerçekten de zırva imiş! Artık başka şey pişirsinler!

Biz de Hukuk Devleti “matbah”ımızı bir Ahmed-i Vefîk''in teftişini bekliyoruz.

-Anayasa Devlet''in sosyal Hukuk Devleti olduğunu yazar. Tarifede, yemek listesinde başka “menü” yazıyor, siz bize yine “zırva aşı”nı dayarken, başkaları “a la carte”, dilediğini göçürtüyor!

Ben de Allah kuluyum ey Cevriyem! Yeter artık bu cevr-ü cefâ! Verin şu kaşığı da biraz da biz ölem!

-Bre ne ahmakça hezeyan söylersin? Hiç mi liberalizm ve serbest piyasa ekonomisi okumadın? Sana iftar çadırı bile çoktur!

-Bir zamanlar hiç değilse bu kamusal alan aşevine başörtülü refîkam ile de girebilirdim, hiç değilse fakir kısmını sevindirmek için bana bu hürriyeti çok görmeyin!

-Bu hürriyet bende olsaydı, aha sana işte bu tasda ikrâm edecektim, iyi niyetimden şübhe etme!

-Benim de Rühban okulum açıktı, tekrar açıldığını görebilecek miyim? (Sükuttan sonra) –Yiyene, yemeyene, yiyemeyene eşit olarak afiyet olsun. Tümünüzü sevgiyle kucaklıyorum sayın vatandaşlarım.