Sadakat ve emânet

Yüce Sevgili Emîn idi. Ehl-i Beyt''i de! Emîn; güvenilir-inanılır kimsedir. Emânetler de böyle kimselere tevdi edilmelidir. Kamu görevlerinin kamu hizmetlerinin başına getirilenlerde emânet ve sadakat vasfı, vefâ vasfı aranır, aranmalıdır.

Tabiî Hukuk''un başta gelen ilkelerinden birisi; dürüstlük ilkesi; bir diğeri de haklı güvenin, emniyetin korunması ilkesidir. Kamu Hukuku alanında da, Özel Hukuk alanında da; Adalet ilkesi, dürüstlük ilkesi (sadakat ve emanet ilkesi) ve ihdas edilen görünüşe, verilen söze güvenin korunması ilkesi yürürlüktedir.

Bu temel ilkeleri Anayasa''ya “vitrin düzenleme” kabilinden koymak, Hukuk Devleti sayılmak için yeterli değildir. Bunlar “şekil” ilkeleri değil, “öz” ilkeleridir.

Bunlara riayet eden bir düzen Hukuk Devleti düzeni olur, riayet etmeyen düzen, Hukuk Devleti düzeni olmaz. Tabelâda “Adalet Dağıtımı Mağazası” yazıyorsa, içeriye giren gerçekten “adalet” bulmalıdır. “Görünüş” ve “içerik” biribirine uymalıdır.

Emanet, sadakat, vefa ve güvenin korunması ilkeleri gereğince; “Hukuk Devleti düzeni”nde müktesep (kazanılmış) haklara ve verilen güvenin korunmasına riayet edilmelidir. Haklı beklentiler hayal kırıklığı ve devlete güvenin, yargıya güvenin iflâs etmesi sonucunu doğuracak şekilde boş çıkarılmamalı, bunlar karşılanmalı, şartların değişmesi dolayısı ile haklı beklentilerin bir kısmının karşılanması imkânsız hale gelmiş ise; mağdurun uğradığı hayal kırıklığı; giderim (tazmînat) ile telâfi edilmelidir. (Zarar izale olunur - Mecelle) “La zarar...” kuralı da temel ve değişmez bir evrensel Tabiî Hukuk ilkesidir.

Tabiî Hukuk''un bu temel ilkeleri karşısında İblis''in “aslî ve bilimsel, gerçekçi Tabiî Hukuk” diye yutturduğu: Karşı-Sözlük''ün Tabiî Hukuku''nun ilkeleri vardır: Büyük balık, küçük balığı yutar, hak güçlünündür, altta kalanın canı çıksın, veyl mağlûplara, baskın basanındır, v.s. gibi.

Tabiî Hukuk ilkeleri üzerine Pozitif Hukuk binası kurulur. Sağlam kaya üzerinde değil tarihî zulüm birikimi bataklığı üzerine kurulan binalar elbette pâydâr olmazlar.

Hukuk''un uygulanmasında da, Tabiî Hukuk''un temel ilkeleri “mostralık” olarak kalmamalı, halkın adalet isteği istisnasız yerine getirilmelidir.

Örnek verelim: Gayrimüslim olmak, Tabiî Hukuk''ta inancına göre yaşama hürriyetinden, dinî ve hayrî kurumlarını kurma ve yönetme imkânından yoksun sayılma gerekçesi değildir. Üstelik Osmanlı Dönemi Pozitif Hukuku''nda da bu temel hak tanınmış ise, Lozan Andlaşması akdedilmiş olmasa idi dahî, sözleşmeden değil Tabiî Hukuk''tan doğmuş olan ve Pozitif Hukuk tarafından da tanınmış olan temel haklara ve bunlara dayanılarak kazanılmış müktesep haklara saygı göstermek gerekirdi. Gösteriyor muyuz? Heyhat! Önce gerekçe olarak kaygı, ardından da sonuç olarak “kıygı” gösteriyoruz!

Müslüman vatandaşların müktesep haklarına ve haklı beklentilerine saygı gösteriyor muyuz?

Bir örnek verelim: Cumhuriyet''in ilk on yılı tamamlanmaksızın, Kosova taraflarından bir müslüman aile göçüyor, İstanbul''a geliyor, muhtemelen iskân edilerek, hiç değilse yerleşmesine müsamaha edilerek Seyyid Nizam civarına yerleşiyor. (40) yılı aşkın bir süre geçiyor ve V6M “bu arazî benim tasarrufumda olmalıdır” yanlış ve haksız iddiası ile dava açıyor. Kendisini iyi bir avukat vasıtası ile savunma imkânı olmayan aile; davayı kaybediyor.

Bu kez, Vakıflar İdaresi''ne “ecr-i misl” ödemek zorunda kalıyor. Bu yıl da, Merhum Menderes kamulaştırmalarından (50) yıl sonra, kamulaştırma dalgası Büyük Şehir Belediyesi''nden kopup gelerek sonuçta aileyi evsiz bırakıyor. Kamulaştırma bedeli ödendiyse bile bu aileye değil, “mâlik”e, Vakıflar İdaresi''ne gidiyor.

-Ne var bunda hemşehrim? Tilke mes''eletun uhrâ! Şeriat''in yıktığı eve nesne lâzım gelmez! Ne yapılmalı idi başka?

-Benim gayri bu konuda yazacak sözüm kalmadı! Sadece şunu söyleyeyim: Bu işlem dolayısı ile evsiz-barksız kalan Hanım: -Hiç dert değil, Mortgage var! demiyor, “Keşki Sırbistan''da kalsaydık!” diyordu. Eyvâh!