TR
EN
AR
FR
RU
UR
28 Şubat işsizliği
Türkiye 28 Şubat 1997 yılından sonra içine girdiği siyasal bunalım ortamında iki büyük ekonomik dalgalanma yaşadı. 1998 yılı ortasında başlayan ilk dalga nedeniyle 97 yılında yüzde 8,3 olan büyüme 98''de yüzde 3,9''a geriledi. Kriz kendini 99 yılında daha derinden gösterdi ve Türkiye yüzde 6,1 oranında gerileme yaşadı.
28 Şubat 1997 yılında alınan kararların Türkiye üzerindeki etkileri ise her geçen gün ortaya çıkmaya devam ediyor. Kısa ve uzun vadeli sonuçlar açısından incelenmesi gereken bu süreci ekonomik yönden de değerlendirmenin zamanı geldi. Ülkemiz 99 seçimlerinden sonra ilk yılda yakaladığı hevesi sadece bir yıl sürdürebildi. Hemen ardından meşhur kitapçık fırlatma olayı ile patlak veren kriz 2001 de insanları işsiz bıraktı. Bu sayede Türkiye 2001 yılını da yüzde 9,5 gerileme ile kapattı.
28 Şubat 1997 kararlarının ertesinde yaşanılan ekonomik bozulma süreci iyice anlaşılmalıdır. Çünkü bugünün sorunları o tarihlerde yaşanılan krizler nedeniyle adeta üstü örtük kaldı. Sabit fiyatlar ile hesaplanan Gayri Safi Milli Gelir 97 yılında 114,8 milyar YTL olarak gerçekleşti. Kararların ardından yaşanılan ekonomik dalgalanmalar sonrası gelir seviyesi düştü. Türkiye aynı seviyeyi ancak 2002 yılında yakalayabildi. Kısaca 97 yılında ulaşılan gelir düzeyine yeniden dört yıllık kayıpla ulaşıldı. Kaybedilen dört yılda artan işgücüne yeni iş alanları sağlanamadığı gibi gerekli altyapı yatırımları da gerçekleştirilemedi.
İşgücü arzı büyüme sürecini karşılamıyor
Türkiye 28 Şubat 97 kararlarının ardından ekonomide yaşadığı travmayı 2002''den sonra atlatmaya başladı. Boşa geçen 4 yılın ardından siyasal istikrarın da sağlanması ile hızlı bir büyüme sürecine girildi.
2001 ekonomik krizi ile 97 yılının bile altına düşen milli gelir son beş yılda yüzde 43,2 oranında büyüme sağladı. Bu büyüme süreci tabloda da görüldüğü gibi kesintisiz, yani istikrarlı gerçekleşti.
Hızlı büyüme süreci içerisinde ortaya bazı riskler de çıktı. Ekonomi basınında genişçe yer alan riskler cari açık, yüksek reel faiz, sıcak para, borçlanma gibi konular üzerinde yoğunlaştı. Oysa kamuoyuna çıkartılmayan ve basında pek rastlanılmayan ekonomik sıkıntının ne olduğunu iş dünyası her yerde dile getiriyor: Vasıflı elemen yetersizliği.
İş dünyası, ekonomi basınında yoğunca yer alan riskleri aynı derece önemli bulmuyor. Elini taşın altına sokmuş olan bu kesim, ekonominin kilitlendiği noktanın vasıflı eleman yokluğunda yaşandığını belirtiyor. İş dünyasına basında daha geçen yıldan 2007 yılı gelişmeleri çok kritik sunuldu:
Çifte seçim yapılacak
Gerilimler artacak
Kütüphanede kitapçık bırakılmayacak.
Bu sonuçlarla kriz beklentisi oluşturuldu.
Oysa sunulan risklerin aksine;
Cari açık döviz krizine yol açmadı,
Borç krizi faizleri sıçratmadı,
Sıcak paracılar kaçmadı,
Türkiye''nin işsizlik sorunu ile elman sorunu tablodan görüleceği gibi büyük bir çelişki içeriyor. Bir tarafta ekonomi hızla büyüyor, diğer yanda ise işsizlik aynı oranda düşmüyor. Bu çelişki verimlilik artışı ve kırsal kesimden koparak işgücüne katılanların artışı ile açıklandı. Oysa işsizlik sorununun temeli olan vasıfsızlık rakamlarla ortaya çıkarılamıyor. İş gücü talep eden iş dünyası diğer yanda işsizlik yaşanıyor. Adeta "ne iş olsa yaparım" şeklinde iş arayanlar aynı zamanda hiçbir vasfı olmadığı için "hiçbir iş yapamayanlar" haline geldiler.
Ekonomi ve yüksek öğrenim
Türkiye istikrarlı büyüme sürecini koruyabilmek için gerekli olan insan gücünü oluşturamıyor. İşgücü arzının bir yanında çoğu teknisyen seviyesinde kalan üniversite mezunları yer alırken diğer yanda ise vasıfsızlar yer alıyor. Eğitim siteminde 28 Şubat 1997 kararları önemli değişimlere yol açtı. Başörtüsü ve/veya İmam Hatip Liselileri engellemek için dahi olsa üniversiteye girişte katsayı uygulaması artık ekonomik gelişmeyi sınırlıyor. Yetişmiş eleman sorunu sadece yüksek öğrenim sayısında yaşanmıyor. Bir diğer önemli sorun alanı da eğitimin kalitesinde yaşanıyor. Basında sıkça rastlanılan kopya doktora tezleri ve çeviriden ibaret yayınlar öğretim kalitesinin seviyesine de işaret ediyor. Bilimsel çalışmadan uzaklaşarak siyasal odaklaşmaya yönelen eğitim sistemi ekonomik gelişmeden uzaklaşıyor. Türkiye''nin genç nüfusu düz lise kapılarında yığıldı kaldı. Büyük bir kısmı üniversiteye giremiyor. Uzun yıllar düz lisede okumak iş dünyası için bir vasıf oluşturmuyor. Bu nedenle düz lise sistemi boşa geçen yıllar olarak kalırken iş dünyasına katılım sağlanamıyor.
Beden gücü -out Beyin gücü -in
Yabancı sermaye yatırımları üzerinde Türkiye''nin ne kadar farklı olduğunu geçmiş haftalarda detaylı açıkladık. Yabancı yatırımlar sermaye yetersizliği çeken Türkiye için kilit öneme sahip. Çin dahi yabancı sermaye desteğinde büyüyor. Çin''e giren yıllık yabancı yatırımlar 50 milyar doları aşıyor. Türkiye ise yıllarca milyar dolar sınırını aşamazken son üç yılda rekorlar kırıyor. Geçen yıl Türkiye''ye gelen doğrudan yabancı sermaye yatırımı 20 milyar dolar sınırına dayandı. Aynı zamanda Türkiye''den çıkan dış ülkelere yatırım da 10 milyar dolara yaklaştı. Bu süreç neyi gösteriyor?Türkiye Çin, Hindistan, Mısır, Romanya, Bulgaristan gibi ülkelerden daha farklı yabancı sermaye çekiyor. Bu ülkelere giden yabancı sermayenin temel dayanağı ucuz işgücüdür yani, hamallıktır. Oysa Türkiye''ye gelen yabancı sermaye daha farklı geliyor. Türkiye''de düz
ve ucuz işçilik gerektiren üretim alanları artık Mısır, Romanya ve Orta Asya Türk Cumhuriyetlerine taşınıyor. Vasıfsız beden gücü talebi hızla geriliyor. Vasıfsız insan gücü maliyeti dünya''da en büyük rekabetin yaşandığı bir alan haline geldi. Türkiye''de asgari ücretin dahi 600-700 dolara ulaşan maliyetine karşılık dünyada 70-80 dolara bu alanda çalışanlar bulunuyor.
HAMALLIK BİTTİ
Yabancılar Türkiye''de vasıflı insan gücüne dayalı sektörlere yatırım yapıyor. Hatta üretim sektörlerinde dahi yabancı yatırımlar vasıf gerektiren alanlarda yoğunlaşıyor. Örneğin Türkiye otomotiv sektörü yabancıların hâkimiyetinde ve vasıflı işgücü gerektiriyor. Türkiye ekonomik gelişme sürecinin doğal sonuçlarını yaşıyor. Gelir düzeyi artarken vasıfsız işgücü daha fazla işsiz kalıyor.
Türkiye''nin borç hesabı: Elma + armut = KABAK
Türkiye''nin borç hesabı hala kafaları karıştırıyor. Bu nedenle borç hesabını yeniden kamuoyunun bilgisine sunmak gerekiyor.
Türkiye''nin 2002 iç borç tablosu:
Toplam kamu iç borcu 154 milyar YTL
Kamunun nakit varlıkları 27 milyar YTL
Net iç borç stoku 127 milyar YTL
Türkiye''de 2002 faiz
ortalaması %62.7
Türkiye''nin 2006 iç borç tablosu:
Toplam kamu iç borcu 265 milyar YTL
Kamunun nakit varlıkları 38 milyar YTL
Net iç borç stoku 227 milyar YTL
Türkiye''de 2006 faiz ortalaması %18,0
Net iç borç 2002- 2006 arası 4 yılda %80 artışla 127 milyar YTL''den 227 milyar YTL''ye çıktı.
Başarısız görülüyor gibi.
İç borçlara dolar üzerinden bakalım: 2002 sonunda net iç borç 78 milyar dolardan 2006 sonunda 160 milyar dolara yükselmiş.
İnanılmaz artış.
Borç gerçeği
2002 sonunda net borç 127 milyar YTL fakat faiz oranı yüzde 62,7.
127 milyar YTL yüzde 62,7''lik artışla 2003''de 206 milyar YTL olması gerekiyor. Faiz oranları üzerinden 127 milyar YTL''nin ne olacağını hesaplamaya devam edelim.
2004 sonunda yüzde 46 faiz ile 300 milyar YTL
2005 sonunda yüzde 24,7 faiz ile 374 milyar YTL
2006 sonunda yüzde 16,3 faizle 424 milyar YTL ye yükselmesi gereken net iç borç sadece 227 milyar YTL''de kalmış.
Faiz dışı fazla son beş yılda 134 milyar YTL ile büyük 424 milyar YTL olabilecek olan iç borcu 127 milyar YTL''de tutmuş.
Zaten iç borç artışının büyük nedeni eski yüksek faizler olmuş. Örnek ile açıklayalım:
Yılmaz 100 liralık bir yıllık borcu yüzde 80 faizle almış.
Âsaf ise 100 liralık borcu yüzde 15 faizle almış.
Şimdi kim daha borçlu?
Ülkemizde üniversiteye oldukça geri sıradan girenlerin mesleği her iki
kişinin borcunu aynı hesaplayabiliyor. Hatta faiz ile alakası kesilmiş bir de
döviz üzerinden hesaba gidilmiyor mu?
İşte o zaman borç hesabında elma ile armut toplandığında KABAK tadı veriyor.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.