Amerika"yı ancak Türkiye kurtarır

Türkiye, 2001 ekonomi krizinden çıkmak için IMF''nin kapısını çalmıştı. IMF''nin acı reçetesi sosyal devlet anlayışını bir kenara bırakıp tasarrufçu devleti getirdi. Reçetenin ana odak noktası para toplayan ama harcama yapmayan bir devlet yapısını öngörüyordu.

Kriz esnasında yapılan birçok hamlenin yanlış adım olduğunu bugün daha net görebiliyoruz. Bakınız, eğer 21 Şubat ertesinde ülkemizin bir döviz çıkmazı vardı ve kurlar fırlamış ise bugün hala dolar o zirvelerin çok altında geziyor.

IMF programı ile son yıllarda cari açık rekorları kıran Türkiye''de neden 2001 döviz krizi çıkmadığı gibi, fiyatlar hala o zirvenin çok gerisinde?

Hepimiz hatırlayalım. Demirbank Kasım 2000''de likidite krizine kurban olarak verildi. O banka ki tertemiz hale getirilerek yabancılara sadece 300 milyon dolara satıldı. Oysa aynı ölçekte bir diğer bankamız 5,5 milyar dolar üzerinden yabancılara satıldı. Demirbank ve diğer bankalarımızın likidite kurbanı olmasının faturasını hala halk olarak devlet borçları içinde vergilerimiz ile ödemeye devam ediyoruz.

Bugün ABD henüz resmi olmasa bile büyük bir krizin içerisinde. Fatura ilk günlerde 500 milyar dolar tahmin edilirken 1 trilyon dolar söylemleri uçuk bulunuyordu. Her geçen gün faturanın maliyeti artarken artık 2 trilyon dolara yakın bir kayıptan söz edilebiliyor.

Burada not düşmeliyim ki ne 700 milyar dolarlık önlem paketi ne de likidite müdahaleleri bu faturayı bitiremez. Kriz yatırım bankalarından çok ama çok daha tehlikeli olan mevduat bankalarına sıçrıyor. Bu demektir ki; fatura bugünün miktarını çok rahat katlayabilir. Veya daha açık söyleyeyim ki daha krizin asıl vurucu darbesini ne Amerika, ne Avrupa ne de Türkiye yaşamamıştır.

Mevduat bankası batışları kriz açısından neden önemli? Bir mevduat bankası ne kadar sağlam olursa olsun, eğer mevduat sahiplerinin güveni biter ise banka nakit para ile hak sahiplerinin ödemelerini yapamaz. Çünkü o paralar kredi olarak piyasaya çoktan verilmiştir. Ortaya likidite krizi çıkar ki bu çok vahimdir.

ABD''de medya özgürlüğü içerisinde bir banka hakkında batma riski açıklanabiliyor. En azından Türkiye''nin 2001 krizinde yasakladığı banka risk analizi ABD''de serbest. Bu serbestlik mevduat bankaları hakkında her hafta bir batış sergileyebilir hatta haftada birkaç batış görülebilir.

ABD''nin şu an en büyük sorunu zaten “güven” sorunu olduğunu nerede ise herkes belirtiyor. Mevduat bankacılığına aynı sorunun taşınması krizde asıl büyük çöküntüyü getirebilir. İşte bu noktada ABD''nin 2001 krizindeki derslerden dolayı Türkiye''ye ihtiyacı çok büyük.

Ama banka bilgilerinin yasaklanmasına karşılık banka veya o bankanın yer aldığı grup şirketlerindeki hissedarların servetine el koyan TMSF örneğimizi sanırım ABD vatandaşlarına anlatamayız. En azından bankacılık kanunumuzda ki yasakları getirirken bu yasaklar karşısındaki mağduriyetleri de giderecek bir önlem paketini ABD''ye tavsiye edebiliriz.

ABD''de insan hakları her şeyin üzerinde geliyor ne de olsa!