Aydın Doğan SPK"ya ders olur

SPK (Sermaye Piyasası Kurulu) ne iş yapar? Bir görüşe göre (bu görüş yazılı kanuna dayandırılıyor) SPK küçük yatırımcı hakkını savunmakla (korumakla) görevlidir. Ama biz yıllarca SPK''ya bu görevi sorduğumuzda "hayır bizim yatırımcı hakkını savunmak gibi bir görevimiz yok, sadece açıklanan bilgilerin doğru olup olmadığını gözetiriz" deniliyordu. İki görüş arasında mesafe o kadar açık ki inanın milyarlarca liralık rakamlarla ancak açıklanır.

Açıklanan bilgilerin şeffaflığını gözetme ve denetleme arasında da çok fark vardır. Mesela halka açık bir firma yıllarca yanlış bilânço açıklıyorsa SPK "gözetleme" görevi ile sadece bu bilânçoyu seyretmekle yetinebilir. Üzerinde hiçbir sorumluluk olamaz. Yok, eğer gözetleme değil de denetleme görevi olsa bu bilânçonun doğru olup olmadığından sorumlu olması gerekir.

Sorumluluk ise sorumluluk alanına giren bir yanlışın yükümlüğünü de taşımak demektir. Oysa bir geçmişe bakalım. Mesela Yaşarbank, Esbank yıllarca bilânçolarında kâr açıklamışken birden meğerse bu bankaların trilyonlarca lira zararla batık oldukları duyuldu ve hissedarların elindeki hisseler sıfırlandı. O zararları kim nasıl sakladı ve zararlardan haberi olmayan yatırımcının hakkı ne oldu? İnanın buna benzer sayısız olay ve soygun yazabilirim.

Ve bu soygunlar karşısında eğer SPK sorumlu bir kurum noktasında olsaydı yatırımcıların zararlarını karşılamak durumunda kalırdı. Ama olmadı, sorumluluk üstlenmediler.

Şimdi Başkan değişti ve nerede ise her gün bir tebliğ değişiyor. Açıkçası SPK''da büyük bir değişim yaşanıyor. Umarız SPK''nın görevi ve sorumluluk alanı da bu dönemde netleşir. Görevden ve sorumluluktan kaçan bir SPK yerine, gerçek bir SPK gelir.

Gerçek bir SPK ne yapar, nasıl bir görev üstlenir, nasıl eşitlikçi olur? Bugün en güncel konu olarak Doğan Grubu üzerinden tartışalım.

SPK uzun yıllar borsadaki işlemlere odaklanarak piyasayı düzeltebileceği imajını verdi. Hatta suç duyurularına baktığımızda öyle komik hikayeler ortaya çıktı ki, işlemsiz üç-beş lotluk virmanlaşmalar veya üç-beş lot işlemler 7 yıla kadar varan hapis cezaları ile yargılatıldı.

Oysa diğer yanda patronların veya hâkim ortakların trilyonlarca liralık yolsuzlukları, kaçakları, vergi davaları ortaya çıkıyordu. Borsada bir lot işleme 7 yıl hapis cezası isteyen SPK iş patronlara gelince 10-15 bin lira para cezası veriyordu. O cezalar da yine halkın ortak olduğu şirketler tarafından ödeniyordu.

Bu nasıl bir adalet, bu nasıl bir eşitlik duygusu, bu nasıl bir sermaye piyasası anlayışı olabilir? Elbette olamaz.

Şimdi Doğan Grubu şirketleri milyarlarca liralık cezalar ile karşı karşıya. Asıl dava yeni başlıyor. Bu şirketleri bu duruma düşürüp belki de küçük yatırımcının tamamen kaybedeceği bir yola girildi. Bu vergi kaçakçılığı veya cezaları kimin suçu?

Doğan Grubu şirketleri yaklaşık yüzde 34''ü halka açık işlem görüyor. Doğan Yayın Grubu hisseleri çok büyük kayıplar yaşadı. Kim bu kayıpların sorumluğunu üstlenecek? Siz bir şirkete değil de iki ortak iş yapıyorsunuz ve işi yöneten diğer ortağınız yanlış işler yaparak şirketi batırıyor. Ticari faaliyet dışında oluşan bu zararın tazminini ortağınızdan ister misiniz? Yoksa "ya ortak sen bir daha benden para iste de yola devam et mi" dersiniz?

SPK işte tam bu noktada yol ayrımında. Yani SPK küçük ortakların hakkını korumakla yükümlü bir kurum mu, yoksa sadece gözetlemekle mi yükümlü? Artık SPK kendini tanımlamalı, görev alanını (bilinen) net olarak ilan etmeli. Ve eşit davranmalı.

SPK''nın patron kayırmacılığı artık son bulsun.