Borsa endeksinin borcu var mı?

Borsa endeksleri seçili şirket hisselerinin fiyatlarından hesaplanıyor. O zaman borsa endeksinin borçla ne alakası olabilir ki!

Zaten karmaşık olan burasıdır. Aslında borsa, şirketlere öz kaynak sağlayan ortaklık sistemidir. Şirketlere ortak olmanın karşılığında oluşan hisse pazarıdır.

Lâkin borsada bir başka sistem daha işletiliyor. Borç sistemi: Şirket hisselerinin borsa değeri üzerinden borçlanma yapılıyor ve öz kaynak düzeni borçlanma imkânına çevriliyor.

Halka açık bir şirket veya bağlı bulunduğu holding şirket hisseleri üzerinden borçlanmak isteyebilir. İstenen miktarda borç alabilmek için şirket hisselerinin fiyatının yükselmesi gerekebilir. Bunun için bazı destekleme hareketleri devreye girebilir. Hisselerin yükselişi için örtülü destekler (nakit veya haberler) devreye girebilir. Kiralık hızlı oyuncular da alakasız gibi görülseler de bu işlerde kullanılabilir. Ve böylece şirket hissesi istenen fiyata geldiğinde borçlanma imkânı da elde edilmiş olur.

Hisse senedi teminatı üzerinden farklı borçlanma yolları oluşturulabilir. Örneğin karşı tarafa verilen hisseleri alıcı fiyatı uygun bulduğunda borsada satabilir. Yabancı bir kuruluşa yüksek fiyat üzerinden hisse verilmiştir. Yatırımcılar bu fiyatın şirketin gerçek fiyatı olduğuna kanaat getirir. Bu kanaat ile yabancı yüksek fiyattan yerliye satış fırsatı elde eder.

Bir diğer yöntem ise hisse karşılığı alınan borcun vadesi gelir. Hisseler borsada satılamamıştır ve borsa fiyatı düşüktür. Holding yeni bir borçlanma yoluna gidecektir. Yeni borçlanma takvimi yaklaştığında hisse fiyatı eski borçlanma fiyatına faizin de eklenmesi ile hesaplanan düzeye yükselmesi gerekir. Bunun için yeniden eski oyun sistemler devreye girebilir.

Borsada fiyat yükselişi çok zor ve yüksek maliyetliyse eski yükse borç fiyatı ile yeni fiyat arasındaki fark ve faiz borçlanan tarafından ödenmek zorunda kalabilir. Bütün mesele hangi yöntemin daha az maliyetli olacağıdır.

Bunlar neden önemli: Borsada hisse fiyatları şirket değeri yerine borç değerini ifade etmeye başlar ki bu büyük bir risk birikimi demektir. Hisse fiyatlarından hesaplanan endeksler gerçek değer yerine borç değerine dönüşebilir.

İMKB''de bu etki var mı? Var ise endekse etkisi hesaplanıp dikkate alınıyor mu?