Değerin ne!

Kapitalizmin merkezi olabilir, paraya göre değer verebilir ama kuralların da paraya göre oluşmasını bu kadar beklemiyorduk borsamızda.

SPK (Sermaye Piyasası Kurulu) borsada işlem gören şirketleri üç ana sınıfa ayırdı. Son kategori olarak –C- sınıfına yönelik zaten önlemler devreye alınmıştı. SPK şirketleri sınıflara ayırırken kriter olarak toplam piyasa değeri veya halka açık kısmın değeri üzerinden tasnifleme yaptı. Burada temel amaç olarak şirketlerin düşük piyasa değeri üzerinden manipüle edilmelerinin önüne geçmek olabilir. Zaten sığ hisselerde uygulanan bir kısım yaptırım bu yönde atılmıştı.

Ama bu adımın bazı sakıncaları veya derhal peşine atılması gereken adımların da olduğunu düşünmemiz gerekiyor.

Öncelikle piyasa değeri üzerinden yapılan bu tasnifleme sonucu B sınıfı dediğimiz piyasa değeri düşük sınıfa manipülatörler gelmeyeceği gibi spekülatörlerin de gelmeyeceğini hesaba katmalıyız. Yani suç olan manipülasyon ile suç olmayan hatta desteklenmesi bile gereken spekülasyon yeniden birbirine karıştırılmış oluyor.

Piyasa değeri düşük KOBİ tarzı bu şirketlerin spekülasyonun da dışına itilmesi ile işlemlerin sığlaşması ve kısa vadeli cazibelerinin azalması söz konusu olabilir. Bu durum ise yeni küçük şirketlerin yani KOBİ''lerin İMKB''ye gelişine önemli bir engel teşkil edebilir. Veya bir bakıma İMKB''nin artık KOBİ şirketlerine kapılarını kapattığını düşünebiliriz.

Aslında olay tam bu değil. Küçük şirketlerin kısa vadeli oyuncuların elinden kurtarmayı amaçlayan bu düşüncenin ana hedefinde yatırımcılar olduğunu söyleyebiliriz. Kötü yatırımcılar küçüklere uğramasın isteniyor olabilir. O zaman bu şirketler uzun vadeli sağlam yatırımcılara kalsın diyebiliriz. Ama burada kilit soru şu:

Bu şirketlerin patronları ne kadar dürüst?

Kısaca SPK''nın yatırımcıları tasniflemesi karşısında derhal küçük şirketlerin hâkim ortaklarının da tasnifine ihtiyaç vardır. Mesela A ve B isimlerinde iki şirket düşünelim. (A) şirketi büyük ama yıllarca hiç temettü vermiyor ve her türlü patron-oyuncu işbirlikleri ile hisseleri küçük hisselerden bile daha oynak. Ve (B) şirketi çok istikrarlı temettü dağıtan, büyük şirket gibi bedelli sermaye artırım oyunları ile ortaklarını soymayan dürüst bir şirket. Ama SPK''nın yaptığı tasnife göre (B) şirketi ikinci sınıf muamele görecektir.

İşin çok ama çok daha vahim olabilecek durumunu düşünmek bile istemiyorum. Nedir bu durum? Borsamızda zaten küçük şirketler çoğunlukla aile şirketleridir. Bu şirketlerin bazıları kurumsal olamadıkları gibi borsanın nimetlerinde de çok açgözlü de olabiliyorlar. Yıllarca, hatta halka arzlarından beri tek kuruş temettü dağıtmamalarına rağmen bedelli sermaye artırımları ile milletin parasını keneler gibi emenler var içlerinde.

Ve küçük şirketleri uzun vadeli yatırımcılara bırakmak isterken aslında kimlerin kucağına ittiğimizi de görmemiz gerekmez mi? Mesela SPK''nın şu meşhur ''sermayeni sil ve git yeniden sermaye topla'' yöntemi ile para toplayan şirketler ne durumda izliyor musunuz?

Özet olarak borsa dediğimiz düzen sadece İMKB veya SPK gibi kurumlara bağlı olamayacak kadar büyük bir ekonomik parçayı ifade ediyor. Ak Parti iktidarı döneminde belki de neden finansman sisteminin sadece bankalara bırakıldığını bir de bu cepheden sorgulayabiliriz?

KOBİ''leri sadece ve sadece bankaların kucağına itmek, ortalık kültürünün dışında bırakmak, sermaye piyasası fonlarının KOBİ cazibesini azalmak kime ne kazandırır ki!