Döviz yetecek mi?

Merkez Bankası döviz stoku (brüt) en yüksek seviyesine 23 Mayıs 2008 günü 78 milyar 314 milyon dolar ile ulaştı. Buna rağmen 2008 yılı 70 milyar dolarlık döviz stoku sınırında kapatılabildi. 24 Nisan 2009''da ise rezervler 62 milyar 414 milyon dolara kadar gerileyerek krizde en alt seviye görülmüş oldu. 2009 yılı ise ancak 69,6 milyar dolarlık rezerv ile kapatılabildi.

Geçen yıl yaşanan rezerv kaybında, Merkez Bankası''nın yükselen döviz fiyatlarını dengeleyici döviz satış ihaleleri etkili olmuştu. Oysa 2010 yılında sadece ve sadece döviz alım ihaleleri gerçekleştiriliyor. Bu yıl günlük ihaleler yolu ile 3 milyar 726 milyon dolar döviz piyasadan satın alındı.

Döviz alım ihalelerine rağmen Merkez Bankası döviz rezervi yıl içerisinde bir türlü artış gösterememiş ve 70 milyar sınırında gezinip durmuştur.

2010 yılı döviz alım ihaleleri ile rezerv artışı beklenmesine rağmen dış borç ödemelerinin aylık dağılımları da yaklaşık aynı seviyelere gelmektedir. Bu nedenle ihaleler yolu ile piyasadan toplanan dövizlerin, varlık artışı yerine dış borç ödemelerine gittiğini söyleyebiliriz.

Net döviz varlığında bir artışın sağlanamamasına karşılık TL varlıklarındaki artışında sınırlı kalması bir diğer önemli nokta olarak dikkatle izlenmektedir.

Ama bugün tartışmaya çalıştığımız asıl konu döviz varlıklarının yeterli olup olmayacağıdır.

Avrupa her an yeni bir krizin kapısında ne olacağı belirsiz bir duruma gelmiş durumdadır. Önce İzlanda ile başlayan ülke krizleri sonrasında Yunanistan üzerinden sürdü. Son günlerde Portekiz, İspanya ve ardından İtalya ile İngiltere''nin gündeme geleceği ileri sürülüyor.

Koca bir kıta, ekonominin en büyük ikinci gücü ne olacak?

Ülkesel bazda yaşanan sıkıntıların bugüne kadar piyasalar üzerinde günübirlik etkilerden ileri gitmediğini gördük. Genel ve sürekli tek hareket Avro''nun Dolar karşısında ki eriyişi olmuştur.

Enerji fiyatlarında yaşanan artışın getirdiği maliyet ile ekonomideki ısınmanın oluşturduğu dış talep artışı yeniden cari açığa çoktan yansımaya başladı bile. Geçen yılı 15 milyar doların altında kapatan cari açığın bu yıl 30 milyar dolara dayanması bekleniyor.

Dış borç ödemeleri, dış açık artışı karşısında bir de AB''den gelen bölgesel ekonomik risk artışı bizleri yeniden döviz pozisyonunu gözden geçirmeye itiyor. Acaba döviz varlıklarımız bizi yeni bir dalgalanmadan koruyacak düzeyde mi?

İşler iyi gittiği sürece ortada bir sorunun da yaşanacağını düşünmüyoruz. Ama risklerin yeniden artarak küresel likidite azalışına yol açması bir anda 2008''de yaşamadığımız oynaklığı ortaya çıkarabilir.

Döviz varlıklarını ve döviz fiyatlarını sadece döviz cephesinden de düşünmemek gerekiyor. Döviz fiyatlarının kısmen yüksek seyrettiği aylarda istihdam artışını da sağlayan tekstil-konfeksiyon gibi sektörleri nasıl canlandığını görmezden gelemeyiz.

Döviz fiyatları istikrar ile rekabet edilebilir bir düzeyde kaldığında Türkiye''de hem istihdam artışı hızlanıyor, hem de kur riskini azaltacak açıklar azalıyor.

Kur seviyesi ve döviz rezervinin yüksekliğinin faydalarını son bir yıldır bu kadar net yaşamış bir ülke olmamıza rağmen neden bu nimetlerden daha fazla yararlanmayı düşünmüyoruz?

Demek ki kurlar düşerken de enflasyon artabiliyormuş, kurlar yükselirken de enflasyon azalabiliyormuş. Ve kur nimeti diye bir şey varmış?