İkinci kriz dalgasında reel sektörümüz

Krizlere karşı ne kadar dayanıklı olduğumuzu açıkçası ilk kez şimdi görüyorum. Hatırlayınız daha 10-15 yıl önce kendi kendine kriz çıkaran ve tek başına kriz yaşayan bir Türkiye vardı karşımızda. Yıl 1994 veya yıl 1999 veya 2001. Bu krizleri hep kendimiz çıkarıp yaşamadık mı?

Şimdi durum nedir?

Mesela 2006 mali dalgalanmasında Türkiye olarak küresel etkilenme oranı düşük diyebilir miyiz? Bence hayır… Acemice ve acelece alınmış para politikası kararları bu ülkeyi birden etkilenme oranı yüksek ülkeler sınıfına taşımıştı. Hatta 2006 mali dalgalanmasının ardından uzunca süre korku politikası üzerine oturtulan para politikası Türkiye''yi dış açık noktasında öyle hassaslaştırdı ki, bugün hâlâ bu sancıları yaşıyoruz.

2008 yılına geldiğimizde finansal piyasalar çökerken benim ülkemin ekonomi yönetimi ''ne krizi, kriz miriz yok kardeşim'' diyordu. Bu eminlik ve tedbirsizlik nitekim bize çok ağır fatura ödettirdi. Kriz en şiddetli şekilde eserken bizim ekonomi yönetiminden "paket açıklamayan tek ülkeyiz" övünç sözlerini duyuyorduk. Açıkçası krize karşı hiçbir adım atmayan tembel ülkeyiz denilmiyor da paket açıklamayan övünç ülkesi olarak lanse edilmeye çalışılıyordu.

Sonuç ne oldu?

Sanayi sektörümüz yüzde 25''lere varan kayıplar yaşadı. Reel sektör adeta çöktü, mali sektör ise korkudan ne yapacağını şaşırarak ortamı seyretti.

Geçmişin analizini neden veriyorum. Çünkü bugün yine bir kriz dalgası ile karşı karşıyayız. Reel sektörden çok güzel haberler gelirken finansal çöküşler yaşanıyor. Ama bu kez ekonomi yönetiminden ''ne krizi, kriz miriz yok'' cümleleri yerine küresel her hareketi inceleyen, izleyen ve bu gelişmelere yönelik açıklamalar yapan bir ekonomi yönetimi ile karşı karşıyayız.

Açıkçası yeni ekonomi kabinesini bu kadar beklemiyordum. Geçmişin adımlarına karşı bugün çok ama çok daha reel bir yaklaşım içerisinde bir ekonomi yönetimi ile karşı karşıyayız.

Krizi öngörmek bizi krizden elbette kurtarmaya yetmeyecektir. Krizden etkilenmemiz kaçınılmaz bir noktadır ki bugün en büyük pazar partnerimiz olan Avrupa çöküyor.

Ama bu kez farklı olacak. 10 yıl önce kendisi kriz çıkaran Türkiye''den, krizden en fazla etkilenen Türkiye''ye geçiş yaptıktan sonra, ilk kez krizden fırsat çıkaran ve daha az etkilenen bir Türkiye sınıfına geçiyoruz. Kısacası Başbakan''ın değindiği ''teğet geçme'' noktasına nihayet varabildik diye düşünüyorum.

Bugün krize karşı en hassas yerimiz reel sektör. Sanayi sektörü özellikle yüksek borçluluk oranına sahip ama kayıt dışı likiditesi de yüksek bir sektör. Çözüm modelimiz yüksek likiditede sahip mali sektör ile sanayi sektörünü buluşturmakta olacaktır.

Avrupa spekülatör saldırısına karşı tedbir isterken Türkiye''de finansal piyasalarını kontrolde temkinli olmalıdır. 2001 krizi sonrası en fazla bozulan sektörün sermaye piyasalarımız olduğunu unutmayalım. Tedbir için yeni yönetimin maalesef süresi çok kıska kaldı. Umarım bu kısa sürede uzun yılların bir kısım arızalarını gözetime almışlardır.

Ben yeni bir küresel krize artık ramak kaldığını düşünüyorum. Hatta kriz finansal olarak çoktan başladı bile.

Umarım birçok musibet, bir nasihat etmiştir.