Madem düşebiliyordu...

Türkiye 2010 yılının birinci çeyreğini yüzde 11,7 oranında rekora çok yakın bir büyüme oranı ile kapatmayı başardı.

Evet, başardı.

Kimilerine göre bu başarı değildi. Aslında büyümenin başarı olup olmadığını Merkez Bankası ortaya çıkarıyor. Diyor ki Merkez Bankası "Bu kadar büyümeye rağmen ekonomi canlı değil. İç talep ve enflasyon hala tehlikeli olmuyor ve ekonomideki canlılığı durdurmaya yönelik faiz artırmıyoruz."

Bir tarafta rekor büyümeye ramak kalmanın sevinci ama diğer tarafta durgunluğun faiz düzeyi. Acaba hangisi doğru?

Merkez Bankası Başkanı Durmuş Yılmaz ile bir kez yüz yüze karşılaşma fırsatım olmuştu. Geçen yıl Finans Kulüp toplantısına orucu falan bırakıp yollardaki trafiği de çekerek varabilmiştim. Başkan konuşmasında küresel krizin 2007 de başladığını kendisinin de gördüğünü söylemişti. Ama aynı konuşmasında faiz kararlarının 3 ila 9 aylık dönemde etkilerinin ekonomide ortaya çıkmaya başladığını da belirtmişti.

Mayıs 2008 de Merkez Bankası ekonomi çarkını yavaşlatmaya yönelik faizleri 50 baz puan artırarak yüzde 19,75''e çıkartıyor. Ardından Haziran 2008''de bir 50 baz puan daha artırarak faizleri yüzde 20,25''e taşıyor. Temmuz 2008''de ise bu kez sadece borç alma faizini 50 baz puan artırıyor.

Ve Ağustos 2008''de ilk kez sanayi üretimi geriledi. Türkiye 2008 son çeyreğini -%7,0 küçülme ile kapatırken 2009''un ilk çeyreğini de -%14,5 küçülme ile kapattı.

Şimdi vermeye çalışacağım tablo ise büyüme-enflasyon ve Merkez Bankası kararlarının uyumsal ilişkisi olmayacak. Şimdi rakamların büyüklüklerini kıyaslamanızı istiyorum.

Merkez Bankası''nın 208 yılı ilk yarısında faiz hadleri ortalama %19-20 aralığında seyretmiştir. Merkez Bankası''nın faiz hadlerini bu yıl ise %9,0''da sabit tutmaktadır. Oysa sanayi üretimi 2008 yılı ilk yarısında ortalama 118 seviyesinde seyrederken 2010 yılı Mayıs ayında 118''e ulaşarak kriz öncesi ortalamayı yakalamış oldu.

Veya bir diğer açıdan bakalım: Enflasyon 2008 yılının ilk 6 ayında 12 aylık ortalama üzerinden %9,57 oranında gerçekleşiyor. Yine enflasyona 2010 yılı ilk altı ayının 12 aylık ortalamasından bakıyoruz: Karşımıza çıkan sonuç %9,26. Açıkçası 2008 yılı ilk yarısı ile 2010 yılı ilk yarısında ortalamalar üzerinden enflasyonda nerede ise çok küçük bir sapma varmış.

Sanayi üretimi, büyüme veya kısaca ekonominin çarkları kriz öncesine nerede ise ulaşırken neden faiz hadleri hâla en dip seviyede duruyor? Veya Merkez Bankası aslında ekonominin durumu hakkında 2008 ila 2010 yılını karşılaştırdığında her ikisini de doğru mu kabul ediyor?

Geçen hafta istihdam politikası ile para politikası çelişkisini dile getirerek ekonomideki başarının sağlam temeller üzerinde yürümesi açısından uyumun önemine işaret etmiştim. Bugün bu yazı aslında bugünün sorunu değil geçmişin ne kadar sorunlu olduğuna işaret ediyor.

Türkiye geçmişte daha büyük hatalar ile özel sektörü dış borçlanmaya itti. Ekonomideki canlılığa karşılık istihdamını ve verimliliğini artıramadı. Kur ve faiz adeta ters işleyerek bir yerde çakışan politika oluştu.

Ve sonuç olarak

Kriz sadece işçileri deldi geçti.