Özel sektörde sorunun farkında mısınız?

Ekonomiye ilişkin eleştirel yaklaşımın odak noktası "Sadece eleştirmek" olduğunda gerçek sorunlar ortaya çıkarılamıyor. Hatta gerçek sorunlar eleştiriler yapılırken dahi gizli kalabiliyor. Ekonomi yönetiminin başlıca sorunu da zaten buradan kaynaklanıyor. Bir bakıyorsunuz ki yapılan eleştirinin ne iler, ne bir tutar ne de çözüm yanı yok. Oysa gerçekler ortaya konulabilse; yani doğru teşhis yapılabilse sorunun çözümüne yönelik kesin tedavi de gerçekleşti-rilebilir.

Sorunumuz ne? Kamu kesiminin borç batağında olduğunu dillendirenlerin mantıklı bir dayanaklarının olmadığını gördük. Kamu borç riskinin yarı yarıya düşürülmüş olması, kamu borç sorununun eskiye oranla büyük oranda çözüldüğüne işaret ediyor. Yüzde 74''leri aşan net kamu borç oranı artık yüzde 30''un altına düşmüş durumda.

Gerçek sorun ekonominin büyüme yükünü üzerinde taşıyan özel sektörün ta kendisidir. Yani üretim kesimidir. Yani yatırım kesimidir. Artık motor eskisi gibi sağlıklı çalışamıyor. Gelin birkaç veri ile sorunun ne olduğuna bakalım.

Türkiye 2001 krizinde çıkış için ağır kamu borç yükünden kurtulurken yatırım ve büyüme yükünü özel sektöre bıraktı. Bakınız, büyük ekonomik hamleye rağmen 2002-2008 aralığında çok büyük bir kamu yatırımı yapıldığını hatırlıyor musunuz? Hatırlamıyorsunuz. Zaten hatırlamamız sorun olurdu. Çünkü kamu, borç sorununu çözmek için topladığı vergileri borç ödemeye ayırarak ekonomik dengeyi sağlamlaştırıyordu.

Özel sektör ağırlıklı büyüme hamlesinde 2002-2006 aralığında yatırımlar ve krediler arasında oluşan uyum artık sağlanamıyor. Özel sektöre sunulan iç krediler ve dış krediler yatırım ve büyüme hamlesinin ana sermaye desteğini oluşturmuştu. Mayıs 2006 dalgalanmasının ardından süreç bozulmaya başladı. Artık kredi kullanım oranı ile büyüme arasındaki bağ kopmaya başladı.

Artan oranda daha fazla iç ve dış kredi kullanan özel sektöre karşılık büyüme ivmesi yavaşladı. Daha fazla kredi kullanıyoruz ama daha fazla üretemiyoruz. Bakın üretim gerilemiyor, sadece yavaşlıyor. Burada geleceğe yönelik ciddi bir uyarı var; “Bu durum sürdürülemez.

Maliyetler arttı. Sanayi Bakanlığı''nın çalışmasında kâr marjı yüzde 5,2 ise sadece son bir yıldaki ÜFE-TÜFE farkı dahi bu kâr marjını ortadan kaldıracak bir farka ulaştı. İç kredi imkânlarına alternatif riski bilinmesine rağmen özel sektörü dış kredilere yönlendirdi.

Büyüyoruz ama yavaş. Büyüyoruz ama çok daha fazla kredi kullanarak. Büyüyoruz ama zararına. Belki de iflasa giden bir yolda ilerliyoruz. Tehlike büyük. Ama asıl tehlike bunun farkına varacak bir para politikası bilincine ulaşamamış olmak...