Zengin niye sevmiyor?

Aile fotoğrafında banka hortumcularını barındıran ülke iken şimdi nereye yol alıyoruz. Yol haritamız TÜİK in açıkladığı ''Gelir ve yaşam koşulları'' araştırması oluyor. Eskiden bu araştırmanın adı ''Gelir dağılımı'' idi, 2005 sonrası TÜİK kapsam değişikliği yapı.

Siyasilerin de en fazla kullandığı ve istismar ettiği konu şüphesiz fakirliktir. Kahve köşelerinde söylenenlerle siyasilerin meydanlardaki söylemleri arasında belki de en uyumlu olanı fakirlik edebiyatıdır. Ortak söyleme göre her dönem ve her zaman bu ülkede fakirlik artmıştır.

İyi ama o zaman nereden geliyor bu yollardaki lüks cipler, otomobiller. Kim alıyor şu milyonlarca dolarlık binlerce villaları? Bu çark yıllardır böyle işliyorsa yıllardır bu zenginler ala ala bu lüks malları bitiremiyorlar mı? Hiç mi yeni zengin yok, hiç mi fakirlikten zenginliğe geçen yok. Veya hiç mi gelirini artıran olmuyor?

Ülkenin milli geliri sadece son 10 yılda bile 180 milyar dolardan 650 milyar dolara çıkarken acaba bu artan geliri sadece yine zenginler mi yedi bitirdi.

Yıl 2002

Eski serili gelir dağılımı çalışmasına bakıyoruz: en zengin yüzde 20''lik kesim 143 milyar 777 milyon liralık ülke gelirinin yüzde 50,0''sini götürüyormuş. Yani mutlu yüzde 20''lik kesim 72 milyar liraya sahip olabilirken nüfusun geri kalan yüzde 80''ine ise de aynı para kalıyordu. Zengin yüzde 20 bi tarafa, toplumun geri kalan yüzde 80''i ise diğer tarafa.

Yıl 2005

Eski serinin son açıklaması: Ülke geliri üç yılda yüzde 78 artarak 255 milyar 639 milyon liraya yükselmiş. En zenginlerin geliri ise 113 milyar 595 milyon liraya çıkmış. Dikkat ederseniz ülke geliri yüzde 78 artarken en zenginlerin geliri yüzde 58 artıyor.

Yeni zenginliğin 41,5 milyar lirasını (%36,6''sını) en zengin yüzde 20 alırken geriye kalan yüzde 80''lik nüfus yeni zenginliğin yüzde 63,4''ünü alıyor. Kazanılan paranın büyük bölümünü en zenginler değil, alt gelir gurupları alıyor.

Açıkçası inanılmaz bir düzelmedir bu. Eğer eski zenginlik olmasaydı ülke gelirinden zenginler yüzde 50 değil yüzde 36 pay alacaklardı. Hem zenginlik artacak hem de artan gelir çok daha adil dağılacak. Aslında böyle bir gelir dağılımı düzelmesi kolay kolay kabul edilemez.

Edilemedi de…

TÜİK 2005 sonrası ise serisine yeni çalışmalar ekleyerek yaşam standardını da açıklamaya çalışıyor. Biz yine en basit bilinen yerden, gelirin nüfusa göre dağılımından inceleyeceğiz.

2006 yılından 2008 yılına gelirken kazanlara ve kaybedenlere bakıyoruz. Geliri artan Türkiye''nin gelirden payını artıranlar en fakir yüzde 60''lık kesim oluyor. Zenginleşen Türkiye''nin zenginliğini daha yüksek oranda fakirler alıyor.

Kısacası 2001 krizinden sonra başlayan gelir dağılımı düzelmesi yine bir başka kriz olan 2008 yılına kadar sürüyor.

Açıkçası gelir dağılımının bu kadar hızla düzelmesinin de sakıncalı olduğunu yine söylememiz gerekiyor. Sermaye birikimi ve özel sektör yatırımının finansmanı açısından tasarruf oluşumu bu tabloda çıkarılacaktır.

Faiz, yani rant ekonomisinin bitmesi ve ardından bütçe üzerinden hızla artırılan transfer harcamaları fakire nefes aldırmıştır. Ama zenginin de ağzı açık kalmıştır. Eskiden formül birbirini YE YE olan Türkiye artık kazan kazan formülüne dönmektedir.