PKK"nın çekilmesi ve İran sabotajı

İran, PKK"nın çekilme sürecini sabote eder mi? Sadece örgüt mensuplarının sınırötesine çekilmesini değil, PKK"nın genel anlamda silah bırakmasını engelleme yoluna gider mi?

Kapsamı daha da genişletelim; Türkiye ile Kürtlerin bölgesel anlamda yakınlaşmasını kendisi için ciddi bir tehdit görüp, oyunlarını bu yakınlaşmanın önüne geçme şeklinde yeniden kurar mı?

Ben bütün bu sorulara "evet" cevabı veririm.

Elinden gelse bunların hepsini yapar. Yapamayacağını bilse bile, en azından yapmaya teşebbüs edecektir.

Peki İran, PKK"nın uzantısı PJAK"la bu kadar uğraşmışken, Batılı güçlerin finanse ettiği bu yapıyı dağıtmak için bedel ödemişken PKK gibi bir örgütün silah bırakmasından neden rahatsızlık duysun. Kendisi de aynı sorunlarla uğraşmıyor mu?

Bu doğru ama "evet"lerin arkasında yatan gerekçeler çok daha güçlü.

Sürecin başından beri, Tahran"ın PKK mensuplarına Türkiye ile uzlaşmaya varmamaları için telkinlerde bulunduğu, yer yer örtülü tehdit ettiği, Kuzey Suriye"deki PYD gruplarıyla yakın ilişkiler kurduğu hatta maddi yardım yaptığı iddialarını herkes duydu.

Hatta, çekilme sürecinde birtakım saldırıları yönlendirerek süreci sabote edebilecek iki ülkeden birinin İran olduğu, Türkiye ve Kuzey Irak"taki güvenlik birimlerinin bu ihtimali fazlasıyla ciddiye aldığı bilinen bir gerçektir.

"Evet" derken sadece bunlarla da yetinmiyorum.

Daha genel, daha geniş kapsamlı, daha uzun vadeli sonuçlar doğuracak, İran"ın bölgesel hesaplarını altüst edecek köklü değişiklikler oluyor. Türkiye"nin barış süreci, bütün bu değişikliklerin en dikkat çekici örneğini oluşturuyor.

Basra Körfezi, enerji merkezli kriz bölgesidir ve İran"ın güvenlik stratejilerini yönetme gücüne sahiptir. İran"ın hem bölgesel hem de küresel ölçekte çatışmaya ayarlı stratejilerinin merkezinde Basra Körfezi"ndeki güç mücadelesi yatar.

Kuzey Irak, ikinci bir Basra Körfezi oluyor sanki. Yine enerji eksenli, küresel ölçekte finans ve enerji şirketlerinin çöreklendiği bir bölgeye dönüşüyor. İran"ın; Irak ve bölge güvenliğine yönelik politikaları K. Irak merkezli yeni oluşumdan ciddi biçimde etkilenecek.

Irak"ın düşmesinden bu yana her şey İran"ın lehine gelişiyordu. ABD-İran çatışması bile Tahran için ciddi bir güç kazanımına dönüştü, Irak Tahran"ın inisiyatifine terkedildi. Taliban"ın devrilmesi de öyleydi. İlk kez, İran"ın bölgesel hesaplarına uymayan bir süreç gelişti. Tahran yönetimi için, Irak ve K. Irak"taki statükonun, Türkiye ile Kürt grupların çatışma halinin devamı, sonraki adımlar için bir zorunluluktur.

Genel anlamda Kürtlerin İran"ı değil Türkiye"yi tercih etmesi, Kuzey"in enerji denkleminde İran"ın devre dışı kalması, jeopolitik ve jeoekonomik yeni haritanın tamamıyla İran aleyhine şekillenmesi sanırım bugünlerde Tahran"dan en fazla kafa yorulan meselelerden biridir.

Kürtleri kaybeden İran"ın sadece Bağdat yönetimiyle gelecek kurması, bölgesel güç haritasında çok ciddi bir mevzi kaybıdır. Türkiye"nin bölge genelinde etkinliğini artırması karşısında, üzerinde oyun kuracağı en etkili alanı kaybetmesi demektir.

Ancak yine de kesin konuşmamak lazım. PKK sınırötesine çekilse hatta silah bıraksa bile, bazı unsurlar İran"la iş tutmaya devam edebilir. Böyle bir şey olursa, bu unsurların barış sürecini sabote etmek için çok şey yapabileceğini düşünebiliriz.

Çekilme sırasında PKK"lı gruplara yönelik kimliği belirsiz tüm saldırılar Türk Silahlı Kuvvetleri"nden bilinecektir. Bu ortamı, böyle bir saldırıyı organize etmek hiç de zor olmayacaktır. Bölgede bunu yapabilecek, böyle bir göreve talip olacak gruplar yeterince vardır.

Tahran"ın Türkiye"ye yönelik siyaset dili, bölge ile ilgili genel anlamda oldukça olumlu işbirliği çağrıları alkışlanabilir. Bunların doğruluk payı da vardır. Ancak İran"ın durduğu yerden olup bitenlere bakınca, yukarıdaki ihtimallerin ciddi olduğunu düşünebiliriz. Türkiye"nin değil, Tahran"ın gözüyle baktığımız zaman söz konusu tehlike daha iyi anlaşılacaktır.

Çekilme sırasında bu tür sabotajlara, süreci tersine çevirecek eylemlere, Kürt halkını dalgalandıracak söylem ve hareketlere azami dikkat edilmesi gerekiyor. Büyük oyuncularla ortaklık tecrübesine sahip çok sayıda kişi ve örgütün bulunduğu bizim coğrafyada, bunların hiç biri sıradışı değildir.

İran, Türkiye"nin barış sürecini, PKK"nın sınırötesine çekilmesini, silah bırakmasını, Türkiye ile sorununu çözmesini, daha genelde Türkiye ile Kürtlerin ortak gelecek kurmaya yönelik yürüyüşlerini durduramaz, yönlendiremez hatta sabote edemezse bambaşka bir senaryo çıkacak karşımıza.

İşte o zaman, Bağdat güçleriyle Kürtler arasında, aynı anda Sünniler arasında gerçek bir savaş ve ayrışma yaşanacaktır. Amacım İran"a karşı olumsuz kanaatleri beslemek değil. Bunların olmasını hiç istemeyiz. Türkiye ile İran arasında bir tür soğuk savaş estirilmesini de amaçlamıyoruz.

Ancak devletler oyunu böyledir. Çoğu zaman dostluklar değil güç oyunları üzerine hesap yapılır. Bölgedeki ayrışma ve yeni saflaşma, herkesin elindeki kartı etkili şekilde kullanmasını dayatıyor. İran için PKK öyle bir karttır. Bu kartı kaybetmek istemeyecektir.

Öyleyse, PKK gruplarının çekilmesi, süreci tersine çevirecek müthiş bir fırsat barındırıyor. Bu fırsatı kullanabileceklerden biri İran"dır.

Umarım bu kanaatlerin hepsinde yanılırım…