İkiyüzlü vâiz

Adam yoksulluk yüzünden yurdunu terk etti. Olaylar onu Yemen''in Sana şehrine attı. Oraya vardığında kesesi de bomboştu, dağarcığı da. Ne parası vardı, ne yiyecek bir lokma ekmeği. Şehrin sokaklarında şaşkın şaşkın dolaşmaya başladı. Susamış bir kuş gibi dolanıyordu. Merhametli bir kimseye rastlamak umuduyla gezinip duruyordu.

Nihayet birtakım sesler duydu. "Ah, vah, eyvah, Allah Allah!" nidalarına arada bir hıçkırıklar karışıyordu. Seslerin geldiği yöne doğru ilerledi. Onlarca insan toplanmış; ortalarında duran, yolcu kılıklı, ince yapılı, sakallı bir adamı büyük bir dikkatle ve hayranlıkla dinliyorlardı. Kılıklarına ve yüzlerine bakılırsa her çeşit insan vardı burada. Zengin, yoksul, orta halli; genç, yaşlı, orta yaşlı... Bu coşkulu kalabalık, ortadaki konuşmacıyı aylanın ayı sardığı gibi sarmış, yaprağın tomurcuğu kuşattığı gibi kuşatmıştı.

Konuşmacının sesi yüksek ve etkiliydi: "Ey ne yaptığını bilmeyen şaşkın! Ey bilgisiz sersem! Bu azgınlığın ne zamana dek sürecek? Ne vakte dek otlayıp duracaksın bu sapkınlık çayırında? Sen ki insansın, en şerefli varlıksın, Allah''a karşı küstahlık etmeye utanmıyor musun? Sana şahdamarından daha yakın olan Allah''tan saklanabileceğini mi sanıyorsun? Ölümden kurtulacağını mı umuyorsun? Son pişmanlığın fayda vermeyeceğini bilmiyor musun? Yoksa o büyük hesap gününde, mahşer meydanında hısımlarının seni kurtaracağını mı düşünüyorsun? Ahiretin için ne hazırladın, bir düşün! Nefsin seni daha ne kadar aldatacak? Kendini kandırmaktan ne zaman vazgeçeceksin? Yoksullara yardım edeceğine, durmadan servet biriktiriyorsun! Sana doğru yolu gösterenlere kulaklarını tıkıyor, şeytanın peşinden koşuyorsun! Başkalarına ''Kötülük yapmayın!'' dediğin halde, her türlü kötülüğü işlemekten çekinmiyorsun! Unutma ki, bu dünya yalan dünyadır. İnsanların ve cinlerin sultanı Süleyman''a kalmayan dünya, sana da kalmayacaktır. Aklın varsa, sonsuz âleme, ahirete hazırlan. Dünyanın geçici zenginliklerine, solucu güzelliklerine aldanma, ölümden sonrası için azığını şimdiden hazırla!"

Konuşmacı, daha buna benzer birçok güzel sözler söyledikten sonra sustu, yutkundu. Asâsına yaslanarak doğruldu. Çevresindekiler, saygıyla ona yol açarken bir yandan da ellerini keselerine, ceplerine, cüzdanlarına, kuşaklarına atarak para çıkarmaya davrandılar. Herkes gönlünden ne koptuysa, bu değerli vâize vermeye çalışıyordu. O bir yandan dualar ediyor, bir yandan utanmış gibi davranıyor ama kendisine verilenleri de usulca alıyordu.

Vâiz, kalabalıktan ayrılırken, kendisini uğurlamak isteyenler oldu. Onları nazik bir dille, zahmet etmeyin diyerek başından savdı.

Sana''ya yeni gelen yoksul adam, bütün bu olanları ilgiyle izlemişti. İçinde bu vâizi yakından tanıma isteği uyanmıştı. Ona görünmeyecek kadar uzak ama onu gözden yitirmeyecek kadar yakın olmaya çalışarak peşine düştü.

Vâiz, izlenmediğinden emin olmak istercesine arada bir adına bakarak ilerliyordu. Gide gide bir mağaranın önüne vardı. Çevresine ve arkasına bir kez daha baktıktan sonra yılan gibi kıvrılarak mağaranın içine süzüldü.

Vâizin mağaraya girdiğini gören adamın merakı daha da kabarmıştı. Bir süre bekledikten sonra mağaraya gitmeye karar verdi. İçeri adımını atar atmaz gördüğü manzara karşısında irkildi. Vaiz, yanında çömeziyle zengin mi zengin bir sofranın başına oturmuş, habire tıkınıyordu. Has ekmek, kebap, şarap, yağ, bal, kaymak, çeşit çeşit meyve...

Adamın içini bir öfke kapladı. Halka din ve ahlâk nutukları atan vâizin bu yaptığı, olacak iş miydi? Öfkeyle bağırdı:

- Yazıklar olsun sana! İkiyüzlü münafık! Halkı aldatmaya utanmıyor musun?

Vâiz, şaşkınlık ve kızgınlık içinde oflayıp puflamaya başladı. Adama kindar bakışlarla bakıyor, kalkıp onu boğmak istiyordu. Fakat ağzındaki lokmayı çiğnedikçe öfkesi yatışmaya başladı; gevşedi, rahatladı. Karşısındaki adama neredeyse küçümseyerek baktı ve dedi ki:

- Zevk ve refah içinde yaşamak için

Ben de bu yolu seçtim arkadaş.

İsterseniz yaklaşın sofraya, yiyin için;

İstemezseniz defolup gidin!

Gördüklerinizi anlatmaya koşun!

Adam, gördüklerinden ve işittiklerinden hayrete düşmüştü. Karnının açlığına rağmen, vâizin davetine uymadı. Ona cevap vermeye de gerek duymadı. Tek kelime etmeden mağaradan ayrıldı.

NOT: Bu öykü, Hariri''nin Makamat''ından yola çıkılarak yazılmıştır.