Bilmem anlatabildim mi?

Dikkat ettiniz mi, bilmiyorum. Ben ettim. Son zamanlarda, sağduyu çağrıları bile öfkeli bir ses tonuyla yapılıyor. Adeta herkes herkesin gücüne gidiyor.

Söz söylemek yerine, laf yetiştirmenin telaşı içindeyiz.

En hayati konularda bile hemfikir olma ihtimalimiz neredeyse sıfır. Bakınız: Doğu Anadolu, Suriye, Irak.

Revaçta olan, haddini bilmek değil, bildirmek.

"Sen benim kim olduğumu biliyor musun" diyenlerin sayısında ciddi bir artış var.

Özetle; karşılıklı olarak, birbirimizi anlamaya değil, anlamamaya çalışıyoruz. Hatta bunun için özel çaba sarfettiğimiz bile söylenebilir. Dolayısıyla, hem anlamıyor, hem anlatamıyoruz.

***

Doğrudur. Anlam; zamana, mekâna ve insana göre değişebilir. Mesela bir antikacıya girip "yeni bir şey var mı" diye sormak ile bir bilgisayar firmasına girip "yeni bir şey var mı" diye sormak arasında en az yüz senelik fark vardır.

"Gördüğünü çalmak" ifadesini bir hakem için kullanırsak, onun adına iyi bir şey söylemiş oluruz. Bu söz, o hakemin namuslu bir insan olduğuna işaret eder. Aynı sözü sabıkalı bir kimse için söylediğimizde ise işin rengi değişir.

Çoğu zaman, haller de böyledir: Bir âlimin rüyasında kıtlık görmesi ile bir fakirin görmesi aynı şeyi söylemez. Fakat burada, daha çok, durumlardan bahsediyoruz.

İsmet Özel, "yolumuz birbirimizi anlamaktan geçmiyorsa, hiçbir yere varamayacağız demektir" diyor. İşte bu durumdan!

Birbirimizi anlamamakta ısrar ettiğimiz için, hiçbir yere varamıyor, yıllardır yerimizde sayıyoruz. Hemen ilave edelim: Maddiyat bahsi hariç!

***

Yazılar yazıyor, sözler söylüyoruz. Kabul ediyorum; belirleyici olan, senin ne anlattığın değil, karşındakinin ne anladığıdır. Çünkü herkes anladığı kadardır.

İtirazım şuna: Satırları değil de satır aralarını okumaya çalışanların sayısı her geçen gün artıyor. Metinlerin değil, niyetlerin peşindeyiz. Buna, "öğrenmek yerine, açık aramak" da diyebiliriz.

Tartışma programlarına bir bakın. "Bu şekilde hiçbir yere varamayız" sözü, neredeyse kural olmuş. Sanki başka şekilde varacaklar.

"Anladık ve aldık" diyenler bile, mutlaka şerh düşme ihtiyacı hissediyorlar: Tamam da…

En hassas konular dahi, mesela dini meseleler, "bu iş bakış açısına göre değişir" denilerek yorumlanıyor. Bu, "anlam karmaşası"nın da ötesinde bir şey. Unutmayalım ki, "herkesin doğrusu kendine" dediğimiz vakit, yanlışları çoğaltmaktan başka bir iş yapmış olmayız.

***

Anlamak yahut anlayış göstermek, maalesef, uzak bir hatıraya dönüşmüş görünüyor.

Bana hep "anlamlı" gelmiştir: Mustafa Özel yönetiminde çıkan Anlayış dergisi vardı. Ülkemizin en seçkin, en derinlikli dergilerinden biriydi; hatta alanının birincisiydi. Kapanmak zorunda kaldı. Çünkü hitap edilen "kitle"nin hassasiyetleri yerinden oynamış, öncelikleri değişmişti.

Örneğin, ne söylerseniz söyleyin, kimse üzerine alınmıyor.

Ne anlattığınızdan çok, hangi kişiyi veya kurumu ima ettiğiniz, daha çok merak ediliyor. Belki de bu yüzden, konuşan kişi, sıklıkla, "bilmem anlatabildim mi" diye sormak zorunda kalıyor. Bana öyle geliyor ki, anlaşılmak, hiç bu kadar kıymetli olmamıştı.

Tesellimiz ise Sezai Karakoç"un şu dizesi olsun: "İnsandan insana şükür ki fark var."

Dikkat ederseniz, iyi ki demiyor, şükrediyor.